تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
سازمان تأمین اجتماعی بهعنوان بزرگترین سازمان بیمهگر کشور با جامعۀ عظیمی از مخاطبان در ارتباط است که غالباً با قواعد و قوانین این سازمان بزرگ آشنایی کافی ندارند. موضوعاتی که در این شماره به بررسی آنها میپردازیم عبارتند از: بیمۀ اختیاری شدن با کارت معافیت دائم، نحوۀ بهرهمندی کارکنان خارجی از بیمۀ تأمین اجتماعی، تغییر سهم مستمری بازماندگان در صورت فوت یکی از آنها، و تبدیل بیمۀ آزاد به اختیاری در حال اشتغال به کار قبلی.
جهت کمک به رشد سریع شرکتهای استارتآپی، اخیراً به اتفاق چند نفر از فارغالتحصیلان کارشناسی ارشد دانشگاهی، یک شرکت حقوقی شتابدهنده به ثبت رساندهایم و چند نفر پرسنل حقوقبگیر داریم. آیا مراکز شتابدهنده نیز میتوانند مثل شرکتهای استارتآپی کارکنان خود را بیمۀ تأمین اجتماعی کنند؟
بله، شرکتهای فعال در مراکز رشد، فضاهای کاری اشتراکی و شتابدهندهها ایجاد شدهاند که فهرست آنها از طریق مراجع مربوطه به تأیید کارگروه موضوع تبصرۀ مادۀ (۱۰) مصوبۀ شمارۀ ۲۵۰۷۱ مورخ ۱ خرداد ۱۳۹۸ هیأت دولت رسیده است. فعالیت اصلی این شرکتها حمایت مالی از استارتآپهای نوپاست و یا با ایجاد فضای کار اشتراکی دورههای آموزشی، مشاورۀ کسبوکار و... در محل کار را به استارتآپها ارائه میدهند. همچنین میتوانند با ارائۀ مدارک کارفرمایی شامل اساسنامۀ شرکت، آگهی تأسیس روزنامۀ رسمی کشور، سند مالکیت یا اجارۀ محل فعالیت و پروانۀ بهرهبرداری فناوری اطلاعات به شعبۀ تأمین اجتماعی واقع در محدودۀ فعالیت شرکت ضمن تعیین حدود و ثغور و تکمیل اطلاعات هویتی شرکت، برای تشکیل پروندۀ مطالباتی و اخذ کد کارگاهی و رمز عبور جهت پرداخت صورتمزد و حقوق کارکنان بهصورت اینترنتی، نسبت به ارسال اولین لیست کارکنان و پرداخت حق بیمۀ آنها با نرخ ۲۷درصد اقدام کنند. همانطور که پیشتر در خصوص نحوۀ بیمۀ کارکنان شرکتهای کسبوکار فضای مجازی (استارتآپها) توضیح داده شد، بعد از ارسال اولین لیست کارکنان شرکت شتابدهنده نیز، بازرس تأمین اجتماعی جهت بررسی و تأیید صورتمزد و حقوق ارسالی پرسنل ثابت در شرکت و یا کارکنان دورکار که اسامی آنها در اولین لیست ارسالی موجود است و برای ادامۀ بیمهپردازی ماهانه، بازرسی کارگاهی انجام میدهد.
جهت تأمین نیروی انسانی کشتی صیادی که متعلق به یک شرکت تولید و بستهبندی تون ماهی است، برای صید ماهی در خلیج فارس، با شرکت مذکور قرارداد ششماهه منعقد کردهایم. با توجه به اینکه در عملیات قرارداد غیر از خدمۀ ایرانی از چند کارگر خارجی هم استفاده میکنیم، آیا همراه با کارگران ایرانی برای شاغلان اتباع خارجی نیز که در اجرای قرارداد فعالیت دارند باید حق بیمه پرداخت شود؟
در قراردادهایی که در بخشی از عملیات پیمان، اتباع خارجی مشغول به کار هستند، اگر کشور متبوع آنها عضو مقاولهنامۀ شمارۀ (۱۹) سازمان بینالمللی کار (ILO) باشد و طبق گواهی مقامات صالحۀ دولت مربوطه، کارگران خارجی مثل تعهدات مندرج در مادۀ (۳) قانون تأمین اجتماعی ایران، از مزایای تأمین اجتماعی کشور خودشان بهرهمند باشند، پیمانکار موظف است با ارائۀ فهرست اسامی اتباع خارجی شاغل در قرارداد به شعبۀ مربوطۀ تأمین اجتماعی، صورتمزد و حقوق آنها را بهصورت مجزا از لیست کارگران ایرانی تنظیم کرده و صرفاً معادل سه درصد حقوق و مزایایشان با رعایت حداکثر دستمزد مصوب شورای عالی کار به عنوان حق بیمۀ حوادث ناشی از کار اتباع خارجی پرداخت کند. در این صورت حق بیمۀ متعلق به مجموع حقوق دریافتی کارگران خارجی از حق بیمۀ محاسبهشده بر اساس کارکرد مقاطعهکار کسر میشود، اما در صورتی که دول متبوع این افراد عضو مقاولهنامۀ مذکور نبوده و بین دولت آنان با دولت جمهوری اسلامی ایران موافقتنامۀ دوجانبه یا چندجانبۀ تأمین اجتماعی منعقد نشده باشد، پرداخت سه درصد حق بیمه منتفی بوده و پیمانکار موظف است حق بیمۀ کارگران خارجی را مثل خدمۀ ایرانی شاغل در قرارداد طبق مادۀ (۲۸) قانون تأمین اجتماعی با نرخ کامل پرداخت کند.
یک دستگاه تریلر کشنده دارم و با عقد قرارداد با یک شرکت حملونقل کالای بین شهری، کار حمل خودروهای یک شرکت خودروساز را انجام میدهم. با توجه به اینکه مشمول قانون بیمۀ اجتماعی رانندگان هستم و حق بیمۀ ماهانه را نیز مرتب پرداخت میکنم، آیا در ارتباط با عملیات قرارداد حمل خودرو هم باید حق بیمۀ جداگانه پرداخت کنم؟
بله، در اجرای رأی شمارۀ ۲۱۹ مورخ ۹ دی ۱۳۹۶ دیوان عدالت اداری، و بر اساس مصوبۀ شمارۀ ۸۵ مورخ ۱۹ دی ۱۳۹۷ هیأتامنای سازمان تأمین اجتماعی، آن بخش از کارکرد پیمانکاران قراردادهای حملونقل بار بین شهری که در آن رانندگان خود مالک (مثل شما) بخشی از عملیات موضوع قرارداد را انجام میدهند و از طرفی حق بیمۀ ماهانه خود را رأساً و بر اساس قانون بیمههای اجتماعی رانندگان پرداخت میکنند، چنانچه موضوع قرارداد منحصراً حملونقل بار و کالای بینشهری و بدون لحاظ کارکرد بارگیری و انبارداری و یا جابهجایی است، حق بیمۀ قرارداد به مأخذ چهار درصد به اضافه ۳۶.۷ حق بیمه، به عنوان بیمۀ بیکاری محاسبه میشود. حق بیمۀ پرداختی توسط راننده به منزلۀ ارسال لیست در دورۀ اجرای قرارداد تلقی شده و از جریمه عدم ارسال لیست معاف خواهد بود.
مالک مغازۀ الکتریکی هستم. از نیمۀ دوم سال قبل با نرخ ۱۸ درصد همراه با درمان، بیمۀ مشاغل آزاد شدهام. درمان بیمهشدگان مشاغل آزاد در مراکز درمانی ملکی تأمین اجتماعی رایگان نیست و باپرداخت فرانشیز صورت میگیرد، اما درمان بیمهشدگان اختیاری در مراکز مذکور رایگان و بدون اخذ فرانشیز است. همچنین با در نظر گرفتن اینکه جواز کسب مغازه کماکان دارای اعتبار است (و من در این حرفه اشتغال به کار دارم) آیا میتوانم بیمۀ مشاغل آزاد را به بیمۀ اختیاری تبدیل کنم؟
خیر، طبق دستورالعمل مربوطه، تبدیل بیمۀ صاحبان حِرف و مشاغل آزاد به بیمۀ اختیاری در صورتی مجاز است که بیمهشده شغل مورد نظر قید شده در قرارداد را از دست داده باشد. مادامی که بیمهشده در شغل مورد قرارداد اشتغال به کار دارد (مثل شما) و امکان انعقاد قرارداد به اعتبار شغل قبلی وجود دارد نمیتواند بیمۀ خود را از مشاغل آزاد به اختیاری تبدیل کند.
لولهکش ساختمان هستم و چهار سال است بیمۀ اختیاری شده و حق بیمۀ امسال را تا آخر سال جاری پیشپرداخت کردهام. چون میزان حق بیمۀ اختیاری هر سال زیاد میشود، با توجه به نوع شغل خود، آیا میتوانم بیمۀ اختیاری را به نرخ ۱۲ درصد بیمۀ مشاغل آزاد تبدیل کنم؟ در این صورت حق بیمههای پیشپرداختی اختیاری قابلاسترداد است؟
بله، برعکس پاسخ سؤال بالا، تبدیل بیمۀ اختیاری به مشاغل آزاد با لحاظ سایر شرایط بلامانع است. ضمناً از تاریخ درخواست بیمۀ مشاغل آزاد حق بیمۀ پیشپرداختی اختیاری تا آخر سال ۱۴۰۱، قابلاسترداد است.
۴۹ سال دارم و فاقد سابقۀ پرداخت حق بیمه هستم. اطلاع پیداکردهام اگر فردی سابقۀ پرداخت حق بیمه نداشته باشد، میتواند با داشتن کارت پایان خدمت خود را بیمۀ اختیاری کند. من در سنوات قبل خدمت سربازی را خریداری کرده و از سازمان نظاموظیفه کارت معافیت گرفتهام. آیا میتوانم با این کارت بیمۀ اختیاری شوم؟
خیر، متقاضی بیمۀ اختیاری که حداکثر ۵۰ سال دارد با داشتن حداقل ۳۰روز سابقۀ پرداخت حق بیمه و یا کارت پایان خدمت که مبتنی بر انجام مدت خدمت سربازی است، میتواند تقاضای بیمۀ اختیاری کند، بنابراین افرادی که کارت معافیت پزشکی، کفالت یا مثل شما با خرید مدت خدمت سربازی کارت معافیت اخذ کردهاند چنانچه حداقل سابقۀ مورد نیاز (۳۰روز) را نداشته باشند عقد قرارداد بیمۀ اختیاری برای آنها امکانپذیر نیست.
شرکت تولیدی لوازم خانگی گازسوز که بیش از ۸۰ نفر پرسنل دارد بر اساس توافق به عمل آمده با سازمان تأمین اجتماعی، در قبال تقلیل میزان پرداخت حق بیمۀ کارکنان، انجام تعهدات کوتاهمدت پرسنل را به صورت قرارداد پورسانتاژ بر عهده گرفته است. اخیراً شرکت فروشگاههای زنجیرهای شهروند جهت عرضه و فروش محصولات گازسوز در فروشگاههای خود در سراسر ایران، قرارداد یکساله، جهت ساخت و فروش محصولات با شرکت تولیدی مذکور منعقد کرده است. با توجه به توافق صورت گرفته با سازمان تأمین اجتماعی مبنی بر تقلیل نرخ حق بیمۀ کارکنان شرکت پیمانکار، مبالغ مربوط به لیستهای ارسالی پیمانکار در دورۀ اجرای قرارداد چگونه محاسبه میشود؟
ابتدا یادآوری میشود که قراردادهای خرید و فروش اجناس و اقلام مصرفی که تعهدات موضوع قرارداد مهیا و آماده بوده و منحصراً خرید یا فروش است مشمول مادۀ (۳۸) قانون تأمین اجتماعی و کسر حق بیمه نیست، اما چنانچه موضوع قرارداد خرید یا فروش توأم با ساخت و تهیۀ اجناس باشد (مثل قرارداد شرکت شما) این نوع قراردادها مشمول مادۀ (۳۸) هستند. در خصوص سؤال شما در مواردی تعهدات کوتاهمدت سازمان تأمین اجتماعی به کارفرما واگذارشده و به تبع آن میزان حق بیمۀ مقرر در مادۀ (۲۸) قانون تأمین اجتماعی تقلیل مییابد. اگر کارفرما در قالب پیمانکاری، قراردادی با واگذارندۀ کار منعقد کند موقع محاسبۀ حق بیمۀ کارکنان شاغل در اجرای قرارداد معادل پورسانتاژ متعلقه مستند به صورتمزد و حقوق ارسالی از سوی پیمانکار، وصول شده در نظر گرفته میشود و مبالغ مربوط به لیستهای پیمان با مأخذ کامل ۲۷ درصد در محاسبه منظور میشود.
یک سال قبل شوهرم که ۲۲ سال سابقۀ پرداخت حق بیمه داشت فوت کرده است. خودم همراه با پسر ۱۷ سالهام و پدرشوهرم به عنوان افراد تحت تکفل قانونی و بازماندگان واجد شرایط، مستمری بازماندگان همسرم را دریافت میکنیم. اکنون پدر همسرم که دریافتکنندۀ مستمری بود، فوت کرده است. در این خصوص دو سؤال داشتم؛ نخست آنکه آیا میتوانیم بابت فوت او هزینۀ کفنودفن دریافت کنیم؟ همچنین با توجه به فوت او و عدم دریافت مستمری، آیا سهم مستمری من و فرزندم افزایش مییابد؟
هزینۀ کفنودفن صرفاً در صورت فوت بیمهشدۀ اصلی و یا فوت همسر بیمهشدۀ اصلی (که بیمهشدۀ اصلی در قید حیات است) ِبه بازماندگان پرداخت میشود. در صورت فوت احدی از بازماندگان که مستمری متوفی را دریافت میکند (مثل پدربزرگ فرزند شما) هزینۀ کفنودفن پرداخت نمیشود. در خصوص افزایش سهم مستمری شما، طبق بند «۳» مادۀ (۸۳) قانون تأمین اجتماعی و دادنامۀ شمارۀ ۱۳۹ مورخ ۳۰ خرداد ۱۳۹۰هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در صورت وقوع فوت یا فقدان شرایط استحقاق یکی از بازماندگان مستمریبگیر، سهم سایر بازماندگان به نسبت میزان سهم هر نفر مندرج در مادۀ (۸۳) قانون افزایش مییابد و در هر حال بقیۀ بازماندگان از صددرصد مستمری استحقاقی متوفی بهرهمند خواهند شد.
از سال قبل بیمۀ اختیاری شدهام و حق بیمۀ امسال را از اول سال تا آخر سال ۱۴۰۲ پیشپرداخت کردهام. از اوایل خردادماه تا آخر آبانماه در کارگاه مکانیکی کار میکردم و کارفرما به جهت اینکه بیمۀ اختیاری پرداخت میکنم، از طریق کارگاه برای من حق بیمۀ اجباری پرداخت نمیکرد. در تیرماه بازرس تأمین اجتماعی به مکانیکی مراجعه کرده و اسم من به عنوان کارگر مکانیکی در گزارش بازرسی قید شده است. متعاقباً شعبۀ تأمین اجتماعی به استناد گزارش بازرسی، صورتحساب بدهی به کارفرما ابلاغ کرده و به علت عدم اعتراض کارفرما بدهی محاسبه شده بابت من قطعی شده است. با توجه به اینکه از تاریخ اول آذر 1402 ترک کار من توسط کارفرما اعلام شده، آیا بر اساس گزارش بازرسی، قرارداد بیمۀ اختیاری من ابطال شده؟ در صورت باطل نشدن، حق بیمههای پرداختی بیمۀ اختیاری از تاریخ بازرسی تا تاریخ ترک کار از کارگاه قابل استرداد است؟
چنانچه بیمهشدهای همزمان با پرداخت بیمۀ اختیاری در کارگاههای مشمول قانون تأمین اجتماعی شاغل باشد، با توجه به اولویت قانونی بیمۀ اجباری بر بیمۀ اختیاری، به استناد لیستهای ارسالی کارفرما و یا گزارش بازرسی کارگاهی سابقه بیمۀ اجباری ملاک عمل است. سازمان تأمین اجتماعی در راستای مساعدت به بیمهشدگان اختیاری اعلام کرده در این موارد قرارداد بیمۀ اختیاری بیمهشده معتبر بوده و پذیرش سوابق پرداخت حق بیمۀ اختیاری از تاریخ خروج از کارگاه با رعایت سایر شرایط بلامانع است. حق بیمۀ پرداختی اختیاری از تاریخ انجام بازرسی کارگاهی تا تاریخ ترک کار و خروج از کارگاه به علت همپوشانی بیمۀ اجباری با بیمۀ اختیاری قابل استرداد به بیمهشده است.
تصمیم دارم با نرخ ۱۸ درصد بیمۀ زنان خانهدار شوم. چون نرخ ۱۸ درصد نیاز به انجام معاینات پزشکی دارد و هزینۀ معاینات به عهده متقاضی است آیا با توجه به شش ماه سابقۀ قبلی پرداخت حق بیمه، حتماً لازم است معاینات پزشکی را انجام دهم؟
بله، متقاضی نرخ ۱۸ درصد بیمۀ زنان خانهدار که در قالب بیمۀ صاحبان حِرف و مشاغل آزاد بیمه میشود، اگر ظرف ۱۰ سال قبل از تاریخ درخواست بیمه شدن، حداقل یک سال سابقه و ظرف یک سال از تاریخ درخواست حداقل ۹۰ روز سابقۀ پرداخت حق بیمه داشته باشد (دو شرط توأماً) از انجام معاینات پزشکی اولیه معاف است. لذا چون شما فاقد شرایط معافیت از معاینات پزشکی هستید پیشنهاد میشود با نرخ ۱۲ درصد که نیاز به معاینات ندارد بیمۀ زنان خانهدار شوید، البته متقاضی نرخ ۱۴ درصد نیز چنانچه قبلاً حداقل یک سال سابقه داشته باشد از انجام معاینات معاف است.
