تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
سازمان تأمین اجتماعی بهعنوان بزرگترین سازمان بیمهگر کشور با جامعۀ عظیمی از مخاطبان در ارتباط است که غالباً با قواعد و قوانین این سازمان بزرگ آشنایی کافی ندارند. موضوعاتی که در این شماره به بررسی آنها میپردازیم عبارتند از: چرایی عدم ابلاغ قرارهای صادره جهت اعتراض کارفرما، پرداخت مستمری بر اساس دو سال آخر پرداخت حق بیمه، شمول مستمری بازماندگان برای فرزندخوانده، و لزوم اعلام درخواست کفالت والدین بهصورت غیرحضوری.
به دنبال اعلام بدهی کارگاهم از سوی سازمان تأمین اجتماعی اعتراضی را تنظیم و ارائه کردم. پس از اعتراض، پرونده در هیأت تشخیص مطالبات بدوی مورد رسیدگی قرارگرفت. وقتی جهت پیگیری رأی هیأت به شعبۀ تأمین اجتماعی مراجعه کردم، کارشناس مربوطه اعلام کرد که هیأت تشخیص مطالبات بهجای صدور رأی، قرار تأمین خواسته صادر کرده است. آیا قرارهای صادره جهت اعتراض احتمالی به کارفرما ابلاغ نمیشود؟
خیر، چنانچه هیأت تشخیص مطالبات بدوی و یا تجدید نظر سازمان تأمین اجتماعی انجام تحقیقات و ملاحظه مدارکی را ضروری تشخیص دهد، ابتدا قبل از صدور رأی لازم، اقدام به صدور قرار میکند و پس از اقدام شعبۀ تأمین اجتماعی نسبت به متن قرار صادره و ارسال گزارش مربوطه به هیأت تشخیص مطالبات، هیأت مذکور رأی نهایی را صادر میکند و به کارفرما ابلاغ میشود.
در ماه آینده آزمایشگاه پاتولوژی با ۱۰ نفر پرسنل (شامل سه نفر پذیرش و سه نفر نمونهگیر خون و یک نفر شیشهشوی و یک نفر نظافتچی و یک نفر نگهبان) در شهر جدید هشتگرد افتتاح خواهیم کرد. آیا آزمایشگاهها نیز یکی از ۳۰۰ مورد از کارگاههای دارای دستمزد مقطوع هستند؟
خیر، حق بیمۀ کارکنان آزمایشگاهها بر اساس دستمزد دریافتی واقعی که میزان آن بر اساس توافق پرسنل و کارفرما بین حداقل دستمزد و حداکثر دستمزد مصوب شورای عالی کار است تعیین میشود.
برادرم که بیمهپرداز اجباری بود در اثر حادثۀ ناشی از کار فوت کرده و این موضوع مورد تأیید تأمین اجتماعی قرار گرفته است. من شنیدهام سهم همسر بیمهشده بابت مستمری ۵۰ درصد است. با توجه به اینکه متوفی فاقد فرزند است و همسرش تنها بازمانده اوست، آیا باید همسر برادرم نصف مستمری استحقاقی را دریافت کند؟
خیر، اگر تعداد بازماندگان شامل همسر و فرزندان و والدین باشد هرکدام از آنها سهمی دارند که سهم همسر ۵۰ درصد است. اما طبق دادنامۀ شمارۀ ۱۳۹ مورخ ۳۰ خرداد ۱۳۹۰هیأت عمومی دیوان عدالت اداری «صددرصد» مستمری استحقاقی فارغ از تعداد بازماندگان (مثل برادر شما که فقط یک بازمانده دارد) به بازمانده یا بازماندگان قانونی پرداخت میشود.
در شهر کرمانشاه هتل ۳ ستاره با ۲۰ نفر پرسنل از قبیل آشپز، کمکآشپز، پیشخدمت، رسپشن، اتاقدار، مهماندار، بننویس، بوفهچی، تلفنچی، نظافتچی، دربان و مأمور خرید افتتاح کرده و تصمیم داریم نسبت به بیمه کردن آنها اقدام کنیم. در خصوص میزان دستمزد و نرخ حق بیمه، درخواست کسب اطلاعات داریم.
هتلهای ۵ ستاره دستمزد مقطوع ندارند، اما طبق دستورالعمل صادره کارفرمایان هتلهای ۴، ۳، ۲ و یک ستاره باید صورت مزد و حقوق کارکنان خود را بر اساس دستمزد مقطوع مشاغل مختلف و بر اساس ستارهبندی هتل، ارسال و حق بیمههای آنها را با نرخ ۳۰ درصد پرداخت کنند.
50 سال دارم و بعد از دو ماه، سابقۀ پرداخت حقبیمهام به ۳۰ سال میرسد و میتوانم بازنشسته شوم. خواستم بدانم آیا کماکان میزان مستمری بازنشستگی بر اساس دو سال آخر پرداخت حق بیمه محاسبه میشود؟
بله، طبق مادۀ (۸۲) قانون برنامۀ ششم توسعه، در طول اجرای برنامۀ ششم که فعلاً این قانون تا تصویب برنامۀ هفتم توسعه قابلیت اجرایی دارد، مستمری بازنشستگان برای کلیۀ بیمهشدگان صندوقهای بازنشستگی از جمله صندوق تأمین اجتماعی بر مبنای میانگین دو سال آخر دستمزد مشمول کسر حق بیمه برقرار میشود. البته با توجه به اینکه برنامۀ هفتم توسعه در مجلس شورای اسلامی در دست بررسی است، مبنای محاسبۀ مستمری اگر مجدداً دو سال و یا چند سال باشد بستگی به تصویب آن در برنامۀ هفتم دارد.
از چهارسالگی، خانوادهای سرپرستی من را بهصورت قانونی برعهده داشته و فرزندخواندۀ آنها محسوب میشوم. از پدر و مادر واقعی خود نیز اطلاعی ندارم. چون پدرم بیمهشدۀ تأمین اجتماعی است از نظر درمانی تحت پوشش او هستم. مادرم چند سال قبل فوت کرده است. پدرم نیز بعد از بازنشسته شدن اخیراً از دنیا رفته است. من در حال حاضر ۱۷ سال دارم و متوفی یک پسر حقیقی دارد که دانشجو است. آیا چون من فرزندخوانده هستم مثل فرزند حقیقی بیمهشدۀ متوفی در ردیف دریافت مستمری بازماندگان قرار میگیرم یا خیر؟
بله، اگر بیمهشده یا مستمریبگیر سازمان تأمین اجتماعی طبق مراحل قانونی سرپرستی طفل و یا کودکی را بهعنوان فرزندخوانده برعهده بگیرد، فرزندخوانده جزء عائلۀ تحت تکفل قانونی او محسوب شده و در اجرای قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بیسرپرست و بدسرپرست مصوب سال ۱۳۹۲، فرزندخوانده در حکم فرزند حقیقی بوده و از کلیۀ حقوق و مزایای قانونی از جمله مستمری بازماندگان بهرهمند خواهد شد.
بعد از فوت همسرم که بیمهشدۀ تأمین اجتماعی بود، مستمری بازماندگان دریافت میکنم و بهرغم ازدواج مجددم، طبق مقررات مربوطه دریافت مستمری بازماندگان کماکان ادامه دارد. همسر دوم نیز که بیمهشدۀ تأمین اجتماعی است اخیراً در اثر حادثۀ ناشی از کار فوت کرده است. اگر بخواهم از مستمری بازماندگان همسر دوم نیز استفاده کنم آیا پرداخت مستمری بازماندگان همسر اولی قطع میشود؟
اگر همسر بیمهشدۀ متوفی که مستمری بازماندگان دریافت میکند در صورت فوت همسر دومی استحقاق دریافت مستمری بازماندگان او را نیز داشته باشد در این حالت فقط یک مستمری و طبق مادۀ (۹۴) قانون تأمین اجتماعی میزان هرکدام از مستمریها بیشتر باشد به همسر متوفی پرداخت میشود.
جهت تحت تکفل قرار دادن والدین خودم به شعبۀ تأمین اجتماعی مراجعه کردم، اما مسئول مربوطه از پذیرش درخواست کتبی من خودداری و اعلام کرد که باید از طریق خدمات غیرحضوری اقدام کنم. یکی از همکارانم که در سالهای قبل والدین خود را تحت تکفل قرارداده، با درخواست کتبی خود و مراجعۀ حضوری به تأمین اجتماعی این کار را انجام داده است. آیا شرایط تغییر کرده است؟
در سنوات گذشته برای درخواست کفالت پدرومادر که واجد شرایط سنی بودند (پدر ۶۰ سال تمام و مادر ۵۵ سال تمام) بیمهشده درخواست خود را کتباً جهت بررسی نهایی به شعبۀ تأمین اجتماعی تسلیم میکرد، اما اخیراً سازمان تأمین اجتماعی طی بخشنامهای اعلام کرده ارائۀ درخواست برقراری کفالت از سوی بیمهشدۀ اصلی یا مستمریبگیر برای تحت تکفل قرار دادن والدین خود و یا فرزند ذکور ازکارافتادۀ کلی و همچنین شوهر بیمهشۀ زن، فقط بهصورت غیرحضوری و از طریق سامانۀ خدمات غیرحضوری به نشانی (es.tamin.ir) صورت میگیرد و شعب سازمان تأمین اجتماعی مجاز به پذیرش درخواست حضوری بیمهشدۀ اصلی نیستند.
بیمهشدۀ اختیاری هستم. اخیراً سن پدرم به ۶۰ سال و مادرم به ۵۵ سال تمام رسیده است. ضمناً مادرم بیمه زنان خانهدار (بدون درمان) است. اگر بخواهم والدینم را جهت استفاده از درمان تأمین اجتماعی تحت تکفل قرار دهم، آیا مادرم که بیمهشدۀ تأمین اجتماعی است نمیتواند تحت پوشش بیمۀ من قرار گیرد؟
در سنوات گذشته غیر از شرط سنی، یکی از شرایط دیگر این بود که والدین بیمهشده در زمان ارائۀ تقاضای کفالت، بیمهشدۀ سازمان تأمین اجتماعی نباشند، اما طبق دستورالعمل جدید، بیمهشدگان زنان خانهدار و بیمهشدگان دانشجو از این قاعده مستثنی شدهاند. لذا به شرطی که تحت تکفل بودن والدین شما پس از بررسی مورد تأیید بازرس فنی شعبۀ تأمین اجتماعی مربوطه قرار گیرد، مادر شما که بیمۀ زنان خانهدار است منعی برای تحت تکفل بودن شما نخواهد داشت.
پدرم ۶۰ ساله است و منبع درآمدی ندارد. معاش او و مادرم توسط من تأمین میشود. بازرس فنی تأمین اجتماعی نیز کفالت آنها را تأیید کرده، اما شعبۀ مربوطه با کفالت مادرم که ۵۴ سال دارد موافقت نمیکند. سؤالم این است آیا وقتی که معاش والدین توسط بیمهشده تأمین میشود و همسر واجبالنقفۀ پدر نیز (که مادر بیمهشده است) نباید به تبع پدر تحت تکفل فرزند قرار گیرد؟
طبق بند (۴) مادۀ (۵۸) قانون تأمین اجتماعی و دیگر بخشنامههای صادره، پدرومادر تحت تکفل بیمهشده به شرطی میتوانند جزء افراد تبعی بیمهشده قرار گیرند که سن پدر ۶۰ سال تمام و مادر با وجود اینکه واجبالنفقه است باید ۵۵ سال تمام سن داشته و یا به تشخیص کمیسیونهای پزشکی سازمان تأمین اجتماعی هر یک از والدین ازکارافتاده کلی تشخیص داده شوند. در هر صورت با توجه به اینکه بازرس فنی شعبۀ کفالت والدین شما را تأیید کرده، بعد از یک سال که سن مادرتان به ۵۵ سال تمام میرسد میتواند همراه پدرتان جزء افراد تبعی شما محسوب شده و از مزایای قانونی تأمین اجتماعی از جمله درمان برخوردار شود.
پیشتر با استناد به مادۀ (۷۵) و اصلاح بند (۳) مادۀ (۸۰) قانون تأمین اجتماعی و تبصرۀ (۲) اصلاحیۀ مذکور اعلام شده که اگر بیمهشده متوفی ظرف ۱۰ سال قبل از تاریخ فوت حداقل یک سال و ظرف یک سال قبل از تاریخ فوت حداقل ۹۰ روز سابقۀ پرداخت حق بیمه داشته باشد میزان مستمری بازماندگان کمتر از حداقل دستمزد نخواهد بود (به مادۀ ۱۱۱ قانون تأمین اجتماعی اشاره شده.) همچنین به استناد تبصرۀ مذکور چنانچه متوفی دو شرط مذکور را احراز نکند اما در کل حداقل ۲۰ سال سابقۀ پرداخت حق بیمه داشته باشد باز هم مادۀ (۱۱۱) قانون تأمین اجتماعی در خصوص مستمری بازماندگان اعمال میشود. پدرم ۱۰ روز قبل فوت کرده و شرط اول مادۀ (۷۵) را دارد. او بهصورت متوالی تا پایان سال ۱۴۰۰، ۱۹ سال و ۹ ماه بیمهپرداز اجباری بود و سال ۱۴۰۱ سابقۀ بیمه ندارد. از خردادماه سال جاری بیمۀ اختیاری شده و حق بیمۀ ماههای خرداد و تیر را در زمان حیات خود پرداخت کرده اما مردادماه پرداخت نشده است. سؤال این است که آیا بازماندگان میتوانند حق بیمۀ اختیاری مردادماه را که مهلت پرداخت آن تا آخر مهرماه است پرداخت کنند تا بتوانند یا براساس قانون اصلاح بند «۳» مادۀ (۸۰) و یا طبق تبصرۀ (۲) اصلاحیۀ مذکور از مستمری بازماندگان بهصورت کامل و با رعایت مادۀ (۱۱۱) قانون تأمین اجتماعی استفاده کنند؟
بر اساس بخشنامۀ قبلی اگر بیمهشدۀ متوفی در زمان حیات خود صرفاً برگ پرداخت حق بیمۀ اختیاری را دریافت میکرد اما به دلیل فوت، موفق به پرداخت آن نمیشد بازماندگان مجاز بودند نسبت به پرداخت حق بیمۀ مربوطه قبل از اتمام مهلت قانونی اقدام کنند، اما بعداً با اصلاحیۀ بخشنامۀ قبلی و جهت مساعدت به بازماندگان اعلام شده است در صورت فوت بیمه شدۀ اختیاری، بازماندگان میتوانند در مهلت مقرر (سه ماه و یک روز از آخرین ماه پرداخت حق بیمۀ اختیاری) ضمن اخذ برگ پرداخت حق بیمۀ اختیاری از سیستم تأمین اجتماعی نسبت به پرداخت حق بیمۀ ماه مورد نظر اقدام کنند. لذا شما میتوانید با اخذ برگ پرداخت مردادماه سال ۱۴۰۲ و پرداخت آن در مهلت مقرر و نهایتاً افزایش سابقۀ متوفی به ۲۰ سال به یکی از دو روش بالا، مستمری بازماندگان توسط سازمان تأمین اجتماعی را دریافت کنید.
مادرم که اخیراً فوت کرده از ابتدای سال ۱۴۰۱ با نرخ ۱۸ درصد همراه با درمان بیمۀ زنان خانهدار بوده و حق بیمۀ سال جاری را نیز تا آخر سال پیشپرداخت کرده است. چون پدرم با تشخیص کمیسیون پزشکی سازمان تأمین اجتماعی ازکارافتادۀ کلی است و طبق بررسیهای تأمین اجتماعی تحت تکفل مادرم قرار دارد، سؤالم این است که آیا با این سابقۀ کم مادرم، پدرم میتواند بهعنوان شوهر بیمهشدۀ زن از مستمری بازماندگان استفاده کند و در صورت مثبت بودن پاسخ، پیشپرداختی ششماهۀ حق بیمه قابل استرداد است یا خیر؟
بله، با وجود اینکه متوفی سابقۀ پرداخت حق بیمۀ طولانی ندارد و کل سابقۀ او یک سال و اندی است اما طبق شرایط مندرج در قانون اصلاح بند (۳) مادۀ (۸۰) قانون تأمین اجتماعی بازماندگان قانونی متوفی مشمول دریافت مستمری هستند. ضمناً حق بیمههای اضافهپرداختی از تاریخ فوت (تاریخ برقراری مستمری) به بازماندگان مسترد میشود.
