تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
سازمان تأمین اجتماعی بهعنوان بزرگترین سازمان بیمهگر کشور با جامعۀ عظیمی از مخاطبان در ارتباط است که غالباً با قواعد و قوانین این سازمان بزرگ آشنایی کافی ندارند. موضوعاتی که در این شماره به بررسی آنها میپردازیم عبارتند از: تهاتر اموال فاسدشدنی در ازای بدهی بیمهای، بازدریافت مستمری پدربزرگ توسط نوۀ ذکور، مقرری بیمۀ بیکاری برای پروژههای عمرانی فصلی، و نحوۀ تنظیم گزارش حادثۀ شغلی در صورت آسیبدیدگی کارفرما.
مالک یک مزرعه همراه با باغ پرتقال و نارنگی در یکی از شهرهای جنوب کشور هستم و سه کارگر بیمهشده دارم. به علت مشکلات مالی، یک سال حق بیمۀ کارگران راپرداخت نکردم. این موضوع پس از چند مرحله از صدور احکام مطالباتی تأمین اجتماعی، منجر به صدور اجراییه شده است. با توجه به اینکه مقدار زیادی از پرتقال و نارنگی جنوب را در سردخانه انبار کردهام، آیا میتوانم معادل بدهی اجرایی را با قسمتی از محصولات مذکور تهاتر کنم تا بعدها تأمین اجتماعی نسبت به فروش آنها اقدام کند؟
اصولاً سازمان تأمین اجتماعی بعضی از اموال مدیون، مثل میوهجات و سبزیجات- و حتی حیوانات- که ضایعشدنی هستند را بازداشت و توقیف نمیکند، اما در صورت ضرورت، اگر مدیون برای استیفای طلب سازمان تأمین اجتماعی، اموال ضایعشدنی (مثل پرتقال و نارنگی شما) را جهت تهاتر با بدهی اجرایی به تأمین اجتماعی معرفی کند. این موضوع بستگی به موافقت سازمان تأمین اجتماعی دارد تا در صورت موافقت با تهاتر بدهی، بتواند محصولات کشاورزی مذکور را بدون صدور آگهی مزایده و از طریق مزایدۀ حضوری در بازارهای تخصصی و یا محلی به فروش رساند.
یک ماه است در نانوایی سنگکی که متعلق به پدرم است، به اتفاق دو برادر دیگرم کار میکنم. آیا فرزندان کارفرما میتوانند بیمۀ تأمین اجتماعی شوند؟
بله. در کارگاههای خانوادگی در صورت اشتغال فرزندان کارفرما در کارگاه و احراز رابطۀ کارگری و کارفرمایی و مزدبگیری بین فرزند و کارفرما، فرزند یا فرزندان کارفرما مشمول قانون تأمین اجتماعی میشوند. ضمناً به دلیل اینکه صنف نانوایی جزء فهرست کارگاههایی است که تا پنج نفر کارگر از ۲۰ درصد سهم کارفرما معاف هستند، نرخ حق بیمۀ کارگاه شما صرفاً هفت درصد است و مشمول سه درصد بیمه بیکاری و نهایتاً برقراری مقرری بیمۀ بیکاری نیستید، اما چنانچه غیر از سه نفر فرزند کارفرما، کارگر متفرقه دیگری در کارگاه خانوادگی شاغل شود، همۀ کارگران اعم از فرزندان و کارگر متفرقه مشمول پرداخت سه درصد بیمه بیکاری هستند و تا پنج نفر کارگر نرخ حق بیمۀ ۱۰ درصد (هفت درصد سهم بیمهشده و سه درصد حق بیمۀ بیکاری) است و در صورت اخراج از کارگاه با لحاظ سایر شرایط میتوانند از مقرری بیمۀ بیکاری نیز استفاده کنند.
پیشتر اعلام شده بود طبق تفاهمنامۀ بین سازمان تأمین اجتماعی و جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران، داوطلبان جمعیت هلال احمر با معرفی نهاد مذکور، میتوانند در قالب بیمۀ صاحبان حرف و مشاغل آزاد و بر مبنای حداقل دستمزد سال مربوطه بیمه شوند. سؤال من این است اگر در مرحلۀ بعد، هلال احمر، من را برای بیمه شدن معرفی کند آیا میتوانم دستمزد کسر حق بیمه را بیش از حداقل دستمزد انتخاب کنم؟
خیر. چون طبق تفاهمنامۀ مذکور، حق بیمۀ ماهیانۀ بیمهشدگان معرفیشده، توسط جمعیت هلال احمر پرداخت میشود، طبق توافقات صورتگرفته بین دو نهاد فوقالذکر، باید قرارداد مشاغل آزاد بیمهشدگان صرفاً با حداقل دستمزد سال مربوطه تنظیم شود.
در یک پروژۀ عمرانی راهسازی مشغول به کار بودم. با توجه به اینکه این پروژه دارای چند مرحله است، بعد از اتمام مرحلۀ اول از کار برکنار شدهام.آیا من هم میتوانم از مقرری بیمۀ بیکاری استفاده کنم؟
خیر. افراد شاغل در کارهای فصلی که در پایان فصل کار بیکار میشوند، همچنین کارگران شاغل در کارهایی با ماهیت غیردائمی مثل پروژهها و فعالیتهای عمرانی، اگر در پایان کار پروژه و یا اتمام بخشی از کار (مثل شما) به علت عدم نیاز بیکار شوند مشمول دریافت مقرری بیمۀ بیکاری نیستند.
پیشتر اعلام شده بود نوۀ اناث بیمهشدۀ متوفی، اگر قبلاً تحت کفالت جد خودش بوده میتواند از مستمری بازماندگان پدربزرگش که فوت کرده استفاده کند. من ۱۸ سال دارم و به علت فوت پدر و مادرم از کودکی تحت سرپرستی و کفالت پدربزرگم بودهام. او که بیمهشدۀ تأمین اجتماعی بود اخیراً فوت کرده است. با توجه به اینکه متوفی دارای همسر و دو فرزند است، آیا من نیز (به عنوان نوۀ ذکور) مثل نوۀ اناث، میتوانم همراه با سایر بازماندگان متوفی در ردیف مستمریبگیران قرار گیرم؟
خیر. طبق دادنامۀ شمارۀ ۱۵۷ مورخ 24 فروردین 1400 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری و بخشنامۀ صادره توسط سازمان تأمین اجتماعی، در مشمولان قانون تأمین اجتماعی (اعم از کارکنان دولت و مشمولان قانون کار) صرفاً نوۀ اناث (دختر) متوفی اگر احراز شود تحت کفالت جد خودش بوده میتواند از مستمری بازماندگان بهرهمند شود.
قرارداد کار یک ساله از تاریخ اول اسفند 1400 لغایت اول بهمن 1401 با شرکت تولیدی کفش بچهگانه منعقد کردهام. اگر بعد از اتمام قرارداد کارفرما نسبت به تمدید آن اقدام نکند و از کارگاه اخراج شوم (با در نظر گرفتن اینکه حقوق و مزایای دریافتی ماهیانۀ من که از آن حق بیمه کسر میشود به میزان چهلوپنج میلیون ریال است و سه فرزند دارم) آیا معادل یک ماه حقوق دریافتی زمان اشتغال، مقرری بیمۀ بیکاری به من تعلق میگیرد؟
خیر، فرمول برقراری بیمۀ بیکاری عبارت است از متوسط مزد روزاۀه بیمهشده ظرف ۹۰ روز قبل از تاریخ وقوع بیکاری ضرب در ۵۵ درصد ضرب در عدد ۳۰، و اگر مبلغ مورد محاسبه طبق فرمول کمتر از حداقل دستمزد سال برقراری مقرری باشد میزان آن تا حداقل دستمزد ترمیم داده میشود؛ ضمناً چنانچه بیمهشدۀ متأهل و یا متکفل بوده و افراد تحت تکفل قانونی داشته باشد، معادل ۱۰ درصد حداقل دستمزد روزانۀ کارگر عادی به تعداد عائله (حداکثر تا ۴ نفر) بیمهشده به مقرری او اضافه میشود، به شرطی که کل مبلغ پرداختی از ۸۰ درصد متوسط مزد بیمهشده بیشتر و یا از حداقل دستمزد کمتر نباشد.
پسرم که بیمهشدۀ تأمین اجتماعی و شاغل در یک شناور صیادی است به اتفاق سه نفر از کارگران بیمهشدۀ دیگر، مشغول صید ماهی بودند که دو روز قبل در یک طوفان قایقشان واژگون شده است. سه نفر از کارگران نجات یافتهاند اما پسر من در اثر این حادثه فوت کرده است. مالک شناور که کارفرمای او است هم به علت همان حادثه در حالت کما در بیمارستان بستری است و نمیتواند نسبت به تنظیم گزارش حادثه جهت ارائه به تأمین اجتماعی اقدام کند. از آنجایی که این حادثۀ ناشی از کار بوده و متوفی دارای همسر و دو فرزند است - و فقط دو ماه سابقه پرداخت حق بیمه دارد- آیا بازماندگان میتوانند بهجای کارفرما، گزارش حادثه را به تأمین اجتماعی اعلام کنند؟ ضمناً همسر مالک و کارفرمای شناور میخواهند بدانند او که در وضعیت وخیمی به سر میبرد - و ۱۲ سال هم سابقۀ پرداخت بیمۀ اختیاری دارد- چنانچه برایش اتفاق ناگواری بیفتد آیا مشمول حادثه ناشی از کار میشود؟
در صورت وقوع حادثۀ ناشی از کار برای بیمهشدگان، طبق مادۀ (۶۵) قانون تأمین اجتماعی، کارفرما موظف است ظرف سه روز اداری موضوع حادثه را به اطلاع سازمان تأمین اجتماعی برساند. با این حال، شما میتوانید هرچه زودتر موضوع حادثۀ ناشی از کار را با ذکر علت تأخیر در اعلام گزارش حادثه، بهصورت کتبی به اطلاع شعبۀ تأمین اجتماعی برسانید. ضمناً چون طبق بند (۴) مادۀ (۸۰) قانون تأمین اجتماعی در حوادث ناشی از کار بدون در نظر گرفتن میزان سابقۀ پرداخت حق بیمه، مستمری برای بازماندگان واجد شرایط برقرار میشود. لذا چنانچه ناشی از کار بودن حادثۀ واژگونی شناور توسط بازرس فنی شعبۀ تأمین اجتماعی مورد تأیید قرار گیرد، همسر و دو فرزند متوفی با داشتن دو ماه سابقه نیز میتوانند از مستمری بازماندگان استفاده کنند، اما در خصوص مالک و کارفرمای شناور که بیمهشدۀ اختیاری است، لازم است اطلاع داشته باشید بیمهشدگان اختیاری مشمول حوادث ناشی از کار نیستند. با این وجود، اگر سابقۀ بیمۀ اختیاری او طبق مادۀ (۷۵) قانون باشد (ظرف ۱۰ سال قبل از تاریخ فوت حداقل یک سال سابقه و ظرف یک سال قبل از تاریخ فوت حداقل ۹۰ روز سابقه پرداخت حق بیمه)، در صورت فوت کارفرما بازماندگان او نیز میتوانند از مستمری کامل بهرهمند شوند و در غیر این صورت بازهم میتوانند با ۱۲ سال سابقۀ پرداخت حق بیمه، اما متناسب با سنوات پرداخت حق بیمۀ متوفی مستمری بازماندگان دریافت کنند.
چند سال در یک کارگاه مکانیکی کار میکردم. اخیراً به علت مشکلات جسمی با گرفتن کلیۀ حقوق و مزایا و سنوات با کارفرما تسویهحساب کرده و با کارفرما قطع رابطه کردهام. با توجه به اینکه هماکنون بیکار هستم، آیا میتوانم از مقرری بیمۀ بیکاری استفاده کنم؟
خیر. اولین شرط دریافت مقرری بیمۀ بیکاری این است که بیکاری بیمهشده بدون میل و ارادۀ او باشد، لذا اگر بیمهشده ضمن سازش با کارفرما و گرفتن کلیۀ حقوق و مزایای متعلقه از کار برکنار شود مشمول دریافت مقرری بیمۀ بیکاری نخواهد بود.
قبلاً بیمهشده کارگاه تراشکاری بودم که به علت اخراج، یک سال مقرری بیمه بیکاری برای من برقرار شده و شش ماه آن را دریافت کردهام. در ادامه دریافت آن متوجه شدهام که مقرری من قطع شده است. با توجه به اینکه اخیراً اداره کار شغل تراشکاری در کارگاه دیگری را برای من پیشنهاد کرده بود که به علت بعد مسافت و مشکل رفتوآمد از قبول آن خودداری کردهام، آیا قطع مقرری در ارتباط با این موضوع است؟
بله، طبق بند (ج) مادۀ (۸) قانون بیمۀ بیکاری و بخشنامههای صادره، یکی از موارد قطع بیمۀ بیکاری این است که بیمهشده از قبول شغل تخصصی خود و یا شغل مشابه پیشنهادی ادارۀ کار، جهت اشتغال مجدد خودداری کند.
با ۵ سال سابقه پرداخت حق بیمه از محل کارم اخراج شدهام و بعد از تنظیم دادخواست در ادارۀ کار قرار است مقرری بیکاری برای من برقرار شود. نظر به اینکه از شوهرم جدا شدهام و دادگاه حضانت فرزند ۵ سالهام را به من واگذار کرده است. چون مدت دریافت مقرری برای افراد مجرد و متأهل یا متکفل متفاوت است، آیا در ردیف مجردین قرارمیگیرم و یا متکفلین؟
گر به موجب رأی قطعی دادگاه، حضانت (نگهداری) و کفالت (تأمین معاش) فرزند، توامان به عهدۀ بیمهشدۀ زن مطلقه باشد، جزء متکلفین محسوب میشود و مدت دریافت مقرری برای افراد متأهل و یا متکفل با ۵ سال سابقۀ پرداخت حق بیمه (مثل شما) ۱۸ ماه است. البته لازم به یادآوری است چنانچه مرجع قضایی در خصوص کفالت (تأمین معاش) فرزند صغیر اظهار نظر نکرده باشد، باید موضوع تأمین معاش فرزند مورد تأیید بازرس فنی شعبه قرار گیرد.
چند سال است با داشتن جواز کسب پوشاکفروشی با نرخ ۱۸ درصد بیمهشدۀ مشاغل آزاد هستم. اخیراً مغازۀ پوشاک من به علت آتشسوزی تخریب شده و بیکار شدهام. آیا میتوانم از مقرری بیمۀ بیکاری استفاده کنم؟
خیر. دریافت مقرری بیمۀ بیکاری مربوط به بیمهشدگان اجباری است که دارای کارفرما بوده و مشمول قانون کار هستند و از دستمزد آنها ۳ درصد بابت بیمۀ بیکاری کسر میشود. لذا طبق توضیحات داده شده و به استناد بند (۲) تبصرۀ مادۀ (یک) قانون بیمۀ بیکاری، بیمهشدگان صاحبان حرف و مشاغل آزاد و بیمۀ اختیاری مشمول دریافت مقرری بیمۀ بیکاری نیستند.
به علت اخراج از کارگاه مدت دوازده ماه مقرری بیمۀ بیکاری برای من برقرار شده است که شش ماه آن را دریافت کردهام. چون در زمان برقراری مقرری یک فرزند داشتم، ۱۰ درصد حداقل حقوق به مقرری من افزوده شده است، اما هماکنون صاحب دومین فرزنده شدهام و ۶ ماه دیگر از مقرری من باقی مانده است. آیا میتوانم برای فرزند دوم نیز از ده درصد دیگری نیز بهرهمند شدم؟
بله. اگر در طول مدت دریافت مقرری بیمۀ بیکاری، در تعداد افراد تحت تکفل تغییراتی شود، ۱۰ درصد ذکرشده در بند (ب) مادۀ (۷) قانون بیمۀ بیکاری تا حداکثر چهار نفر محاسبه و پرداخت میشود. لذا لازم است با مدارک مربوط به فرزند دوم به واحد امور بیمهشدگان شعبۀ مربوطه مراجعه کنید. البته طبق توضیحات دادهشده در پاسخ یکی از سوالها، باید جمع مقرری پرداختی از ۸۰ درصد متوسط دستمزد بیمهشده بیشتر نباشد.
