مزد سنوات مبلغی است که شورای عالی کار هر سال به صورت روزانه تعیین می کند. این مبلغ به کارگرانی تعلق می گیرد که یک سال از اشتغال آن ها در همان کارگاه گذشته باشد، یا یک سال از سالگرد تاریخ دریافت مزد سنوات شان سپری شده باشد. بنابراین مزد یا پایه سنوات به ازای هر سال سابقه و افزایش تجربه کارگر به وی تعلق می گیرد.
مصوبه مزد سنوات، مربوط به سال ۱۳۹۰ است که از سال ۱۳۹۱ اجرایی شده است و از آن زمان برای کلیه کارگاه های مشمول قانون کار لازم الاجرا است. در سالجاری( ۱۴۰۵) مزد سنوات روزانه ۱۶۶.۶۶۶ ریال است ولی چون در غالب کارگاه ها پرداخت حقوق به صورت ماهيانه است، بنابراین مزد سنوات نیز باید در آخر ماه با حقوق و دستمزد کارگر پرداخت شود. سوالی که اغلب پرسیده می شود این است که آیا مبلغ مزد سنوات در کلیه ماه های سال یکسان و مقطوع است، یا باید بر اساس ماه مربوطه و به تعداد روزهای همان ماه محاسبه و پرداخت شود؟
در جواب باید گفت، همان گونه که شورای عالی کار و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مزد سنوات را هر ساله به صورت روزانه تعیین و اعلام می کنند، لذا پرداخت ماهانه آن نیز باید به میزان روزهای ماه محاسبه و پرداخت شود. از آنجا که ۶ ماه اول سال ۳۱ روزه است بنابراین مزد سنوات باید ۳۱ روز پرداخت شود که در سال ۱۴۰۵ این رقم به 5٬166٬646 ريال بالغ می شود. در ۵ ماه دوم سال، ماه ها ۳۰ روزه است، از این رو مزد سنوات باید ۳۰ روز پرداخت شود که مبلغ آن در سال جاری 4٬999٬980 ریال می شود. در اسفند ماه که روزهای آن ۲۹ روزه است مبلغ پایه سنوات به 4٬833٬314 ریال بالغ می شود.
با توجه به موارد فوق مزد سنوات باید مطابق روزهای ماه های سال محاسبه و پرداخت شود و مبلغ مقطوع و یکسانی در طول ماه های سال نخواهد بود.در مورد حق بیمه مربوط به مزد سنوات نیز این قاعده باید رعایت شود و بر اساس روزهای ماه حق بیمه به میزان ۳۰ درصد محاسبه و به حساب سازمان تأمین اجتماعی کارسازی شود. پایه سنوات باید در ستون مزد و حقوق لیست بیمه به صورت جداگانه درج شود.یکی از مواردی که باید در مورد پایه سنوات در نظر داشت این است که افزایش های سالانه حقوق باید در مورد پایه سنوات سالهای قبل نیز اعمال شود.
به طور مثال، در سال جاری افزایش های حقوق کارگری ۴۵ درصد است. این افزایش هم باید در مورد حقوق پایه فرد کارگر اعمال شود و هم در مزد سنواتی که تجمیع شده سالهای قبل است، باید به مرحله اجرا درآید. یعنی اگر پایه سنوات تجمیعی کارگری در سالهای قبل در حال حاضر ۵ میلیون تومان شده است این مبلغ باید افزایش ۴۵ درصدی داشته باشد؛ یعنی مبلغ فوق ضربدر ۱۴۵درصد شود و با پایه سنوات امسال جمع شده به کارگر پرداخت شود. بدیهی است، کل مبلغ تجمیعی مشمول حق بیمه با کسر ۳۰ درصد است .باید توجه داشت که مبنای مزد سنوات سالهای قبل بر اساس ۳۰ روز کارکرد است (نه ۳۱ روز یا ۲۹ روز) و این عدد باید معیار محاسبات در مزد سنوات قرار گیرد. دلیل این امر این است که در قانون کار و برخی از مواد آن به طور ضمنی ۳۰ روز مبنای محاسبات قرار گرفته است به همین خاطر می توانیم این معیار را نیز در محاسبات دیگر مبنا قرار دهیم. در این خصوص می توان به نمونه های زیر اشاره کرد:
۱-مبلغ حق سنوات و پاداش پایان خدمت ۳۰ روز به ازای هر سال کار است.
۲-مرخصی استحقاقی کارگر در طول سال ۳۰ روز است.در کارگاههایی که طرح طبقه بندی مشاغل در آنها در حال اجراست، نیز پایه سنوات باید پرداخت شود، چون پایه سنوات داخل در حقوق مبنا نیست. بنابراین به طور مجزا در فیش حقوقی کارگر باید لحاظ شده و حق بیمه آن نیز به سازمان تامین اجتماعی پرداخت شود. ضمن این که افزایش های سالانه نیز در پایه سنوات سالهای قبل در کارگاه های دارای طبقه بندی مشاغل نیز باید اعمال شود.
انقطاع کار در یک کارگاه مانع پرداخت پایه سنوات به کسی که مجددا در کارگاه قبلی اشتغال به کار یافته نیست . مثلا اگر کارگری در کارگاهی برای مدتی مشغول به کار شود و از پایه سنوات برخوردار شود و سپس از کارگاه مربوطه به هر دلیلی فک قرارداد کرده و پس از مدتی مجددا در همان کارگاه مشغول به کار شود، پایه سنوات قبل از انقطاع نیز شامل حال کارگر می شود. البته باید توجه داشت که دوران انقطاع از کار شامل پایه سنوات نیست . چند نکته در مورد پایه سنوات:
-ایام مرخصی استحقاقی و بیماری و مرخصی زایمان جزء سابقه کار محسوب شده و در پایه سنوات لحاظ می شود.
-مرجع رسیدگی به اختلافات کارگر و کارفرما در مورد پایه سنوات هیاتهای حل اختلاف اداره کار هستند.
-پایه سنوات برای کلیه قراردادهای کاری از جمله قرارداد مدت موقت، دائم و کار معین نیز قابل پرداخت است، به شرطی که مدت کارکرد در آنها بیش از یکسال باشد. بنابراین در قراردادهای مدت موقت یکساله یا کم تر، اگر مدت قرارداد خاتمه یابد و تسویه شود، ولی کماکان کارگر در همان کارگاه ادامه کار دهد و سابقه اش از یکسال بگذرد مشمول دریافت پایه سنوات خواهد بود.
تفاوت پایه سنوات با حق سنوات
پایه سنوات را نباید با حق سنوات اشتباه کرد. حق سنوات مبلغی است که به ازای هر سال اشتغال به عنوان پاداش پایان خدمت به کارگر تعلق می گیرد و معمولا در انتهای خدمت و زمان بازنشستگی به کارگر پرداخت می شود. مبلغ آن ۳۰ روز آخرین حقوق کارگر است که به تناسب خدمت قابل پرداخت است. مثلا اگر کارگری ۳۰ سال در کارگاهی مشغول به کار باشد و اکنون در شرف بازنشستگی و یا خاتمه قرارداد کار باشد ۳۰ ماه حق سنوات دریافت می کند.اما پایه سنوات مبلغی است که شورای عالی کار هر سال تعیین می کند و با رسیدن سابقه فرد به یک سال به او تعلق می گیرد و در سالهای بعد نیز تداوم می یابد. با توجه به موارد فوق، فرق پایه سنوات و حق سنوات به شرح زیر است:
۱-پایه سنوات هر ماه به همراه حقوق به کارگر پرداخت می شود. در صورتی که حق سنوات به صورت قانونی در پایان خدمت به کارگر تعلق می گیرد و اگر سالانه پرداخت شود، علی الحساب به شمار می رود.
۲- حق سنوات مشمول کسر حق بیمه نیست، ولی پایه سنوات مشمول کسر حق بیمه ماهانه است .
۳- پایه سنوات هر سال توسط شورای عالی کار تعیین می شود، ولی حق سنوات بر اساس آخرین حقوق ماهانه کارگر به میزان ۳۰ روز به ازای هر سال کار قابل پرداخت است.
۴-به موجب ماده ۸۴ قانون مالیات های مستقیم به پایه سنوات مالیات تعلق می گیرد، ولی به حق سنوات و پاداش پایان خدمت مالیات تعلق نمی گیرد.
