شورای راهبری شرکای اجتماعی؛ از گفت‌وگو تا حل مسأله

به گزارش تأمین ۲۴، در این رابطه، شورای راهبری شرکای اجتماعی به عنوان یک نهاد ساختاریافته و منظم، بستری برای گفتگوی سه‌جانبه و حل مسائل جامعه هدف سازمان فراهم آورده است. این گزارش به بررسی کارکردهای این شورا و نقش آن در خدمات‌رسانی مطلوب به تمامی مشمولان می‌پردازد.
شورای راهبری شرکای اجتماعی به عنوان حلقه اتصال میدان عمل به ستاد تصمیم‌گیری تلقی می‌شود و در چنین شرایطی می‌توان با اقدامات مؤثر با همکاری شرکای اجتماعی برنامه‌ها و سیاست‌های کلی تأمین اجتماعی را اجرایی کرد.

همچنین سه‌جانبه‌گرایی عملیاتی به عنوان یکی از محورهای اصلی فعالیت سازمان تأمین اجتماعی محسوب می‌شود. وقتی تشکل‌ها از انتقاد به ارائه راهکار می‌رسند در چنین شرایطی تأمین اجتماعی نیز می‌تواند راهکارهای ضروری و برنامه‌های عملیاتی خود را اجرایی کند.

یکی از مهم‌ترین موضوعات پیگیری شده با همفکری، همراهی و هم‌صدایی شرکای اجتماعی که به نفع همه بیمه‌شدگان و مستمری‌بگیران تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی انجام شد، مسأله بازگشت بانک رفاه به تأمین اجتماعی بود و این موضوع ثمره هم‌صدایی شرکای اجتماعی بود. حال شورای راهبری تحت عنوان اتاق فکری برای پایداری مالی و ارتقای خدمات درمانی به حساب می‌آید. 

اصغر حسن‌پور، مدیرکل امور فرهنگی و اجتماعی سازمان تأمین اجتماعی درباره نقش شرکای اجتماعی گفت: جلسات شورای راهبردی شرکای اجتماعی یکی از برنامه‌های موفق حوزه فرهنگی و اجتماعی سازمان تأمین اجتماعی است که در همه استانها برگزار می‌شود در ۹ ماهه اول سال گذشته ۱۱۳ جلسه در کل کشور داشته‌ایم که در این جلسات ۵۳۵ مسأله مورد بررسی قرار گرفته و بیشتر مسائل در چارچوب مقررات و اختیارات مدیران استانی به نتیجه رسیده است. 

حسن پور ادامه داد: مسائل مربوط به مشاغل سخت و زیان آور، فضای فیزیکی و ساختمان‌های مراکز درمانی، آموزش شرکای اجتماعی، بیمه تکمیلی بازنشستگان و ساماندهی بیمه کارگران ساختمانی بیشترین فراوانی را در مسائل مطرح شده در جلسات شورای راهبردی دارد که عمدتا در استانها بررسی و رفع شده است و در مواردی که نیاز به پیگیری و اقدامی در ستاد سازمان باشد، نیز اقدام خواهد شد.

تحلیل نقش و کارکردهای شورای راهبری شرکای اجتماعی

نقش و کارکردهای شورای راهبری شرکای اجتماعی می‌تواند در ساختار و آمار عملکردی خلاصه می‌شود. در همین راستا جلسات شورای راهبری شرکای اجتماعی به صورت منظم و فصلی در تمامی استان‌های کشور برگزار می‌شود. بر اساس آمارهای رسمی، صدها جلسه در سطح کشور تشکیل شده که در این جلسات مسائل مختلف مورد بررسی قرار می‌گیرد. این آمارها نشان‌دهنده عزم جدی سازمان برای نهادینه‌سازی گفتگوی اجتماعی است.

مهم‌ترین مسائل مطروحه در شورای راهبری شرکای اجتماعی

بررسی صورتجلسات و گزارش‌های منتشر شده نشان می‌دهد که مسائل مختلف به ویژه در حوزه بیمه‌ای و بازنشستگی بیشترین فراوانی را در دستور کار شوراها داشته‌اند.

براساس ردیف موضوع و شرح مسأله، مشاغل سخت و زیان‌آور و ساماندهی بازنشستگی‌های پیش از موعد و جلوگیری از سوءاستفاده‌ها، کمبود نیروی انسانی در مراکز درمانی تامین پزشک و پرستار به ویژه پس از همه‌گیری کرونا و بررسی انواع بیمه‌ها، غربالگری متقاضیان، متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان هماهنگی برای اجرای قانون و افزایش مستمری، بیمه تکمیلی بازنشستگان در راستای بهبود پوشش و کاهش هزینه‌های درمانی و در برخی موارد فضای فیزیکی مراکز درمانی نوسازی و تجهیز بیمارستان‌ها به عنوان مهم‌ترین موضوعات مطرح شده در این شورا محسوب می‌شود.

از تشخیص تا حل مسأله 

یکی از مهمترین ویژگی‌های شورای راهبری، قدرت حل مساله در سطح استان‌ها است. در همین رابطه با همراهی مدیران سازمان تأمین اجتماعی و همراهی شرکای اجتماعی بیشتر مسائل مطرح شده در چارچوب مقررات و اختیارات مدیران استانی به نتیجه می‌رسد و تنها موارد نیازمند به پیگیری ستادی، به تهران ارجاع می‌شود. این رویکرد، سرعت خدمات‌رسانی را افزایش داده و از اطاله‌دادرسی جلوگیری می‌کند.

حسن‌پور شناسایی و رفع چالش‌ها و مشکلات جامعه را هدف اصلی تمامی جلسات و فعالیت‌های تعاملی سازمان تأمین اجتماعی برشمرد و اظهار کرد: تعامل خوبی در استان‌ها با شرکا در حال انجام است که باید گسترش یابد و ثمرات خوبی برای سازمان دارد. شرکای اجتماعی با نهادهای تصمیم گیری کشور در ارتباط هستند و تأثیرگذار هستند و ما در موضوع بازگشت بانک رفاه به سازمان تأمین اجتماعی شاهد به نتیجه رسیدن همراهی‌ها و هماهنگی‌های مجموعه سازمان تأمین اجتماعی و شرکای اجتماعی این سازمان هستیم. 

مدیرکل امور فرهنگی و اجتماعی سازمان تأمین اجتماعی گفت: در سطح ستادی تأمین اجتماعی نیز همراهی و تعامل مستمر با تشکل‌ها به بهترین نحو در حال انجام است و مدیرعامل محترم سازمان و سایر مدیران سازمانی در تمامی برنامه‌ها و تصمیم‌گیری‌ها از نظرات شرکای اجتماعی سازمان استفاده می‌کنند. امیدواریم با تعامل مستمر و سازنده سازمان و تشکل‌های شرکای اجتماعی شاهد پیشرفت و اعتلای سازمان و ارتقای مستمر خدمات به جامعه تحت پوشش باشیم. 

چگونه اجرای این اقدامات به خدمات‌رسانی مطلوب کمک می‌کند؟

اجرای مصوبات و پیگیری مسائل در شورای راهبری شرکای اجتماعی، تأثیرات ملموسی بر کیفیت خدمات به ذینفعان دارد که مهم‌ترین آنها ارتقای کمی و کیفی خدمات درمانی و بهبود معیشت بازنشستگان، تسهیل امور کارفرمایان و کارگران، تقویت دارایی‌ها و منابع سازمان تأمین اجتماعی و اصلاح مقررات و بخشنامه‌ها به شمار می‌روند.

در جلسات شورا، مشکلاتی نظیر کمبود پزشک متخصص در بیمارستان‌های ملکی، وضعیت تجهیزات پزشکی و کیفیت خدمات درمانی مطرح می‌شود . برای نمونه، در استان تهران پیشنهاد شد که از تجربه همکاری با دانشگاه‌های علوم پزشکی (مانند بیمارستان لبافی‌نژاد) برای تأمین نیروی انسانی متخصص در بیمارستان‌های جدید استفاده شود. این راهکارها منجر به کاهش زمان انتظار و بهبود کیفیت درمان برای بیمه‌شدگان می‌شود.

از آنجا که مهمترین مطالبه بازنشستگان در جلسات شورا، متناسب‌سازی حقوق با هزینه‌های زندگی است، طرح این موضوع در فضای سه‌جانبه، امکان رایزنی مؤثرتر با دولت و برنامه‌ریزی برای تخصیص منابع عمومی به این حوزه را فراهم می‌آورد. 

بازنشستگان در این جلسات آمادگی خود را برای دفاع از سازمان در برابر تصمیمات نادرست اعلام می‌کنند که نشان‌دهنده اعتماد متقابل و هم‌صدایی است.

برگزاری جلسات آموزشی قوانین و مقررات تأمین اجتماعی برای رابطان بیمه‌ای شرکت‌ها و نمایندگان تشکل‌ها، از اقدامات مؤثر در راستای کاهش تخلفات و شفاف‌سازی فرآیندها است. کارفرمایان با آشنایی دقیق‌تر از قوانین، حق‌بیمه را به موقع و صحیح پرداخت می‌کنند و کارگران نیز از حمایت‌های قانونی بیشتری برخوردار می‌شوند.

یکی از ثمرات ارزشمند همراهی شرکای اجتماعی، بازگشت بانک رفاه کارگران به مجموعه تأمین اجتماعی بود. این بانک به عنوان سرمایه‌ای ارزشمند برای جامعه کارگری، با همراهی تشکل‌ها به دامان سازمان بازگشت و اکنون در خدمت ارائه تسهیلات به بازنشستگان و کارگران است. این نمونه عینی نشان می‌دهد که وحدت شرکای اجتماعی می‌تواند منافع ملی و صنفی را تأمین کند.

شناسایی زودهنگام چالش‌ها

از مهمترین کارکردهای شورای راهبری، امکان بازنگری در آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌های متعدد و گاه متناقض است. رئیس هیأت مدیره کانون عالی شوراهای اسلامی کار تأکید کرده است که اگر این مقررات با مشارکت سه‌جانبه اصلاح شوند، همه طرف‌ها از آن دفاع کرده و نفع نهایی به جامعه هدف می‌رسد . این امر از سردرگمی کارفرمایان و کارگران در مواجهه با بخشنامه‌های متعدد جلوگیری می‌کند.

شورای راهبری به عنوان یک سامانه هشدار سریع عمل می‌کند. مسائلی مانند بیمه کارگران ساختمانی یا مشکلات کارگاه‌ها در ماه‌های پایانی سال (تراکم تقاضای بازنشستگی) زودتر شناسایی و برای رفع آنها چاره‌اندیشی می‌شود.

شورای راهبری شرکای اجتماعی سازمان تأمین اجتماعی، فراتر از یک تشریفات اداری، به کانونی فعال برای حل مسائل تبدیل شده است. حضور نمایندگان واقعی جامعه کارگری، کارفرمایی و بازنشستگی در این جلسات، تضمین‌کننده آن است که صدای ذینفعان به گوش تصمیم‌گیران برسد و خدمات بر اساس نیازهای واقعی طراحی و ارائه شود.

براساس برنامه‌ریزی‌ها و افق چشم‌‌انداز برای اثربخشی بیشتر این شوراها، می‌توان پیشنهاد داد می‌شود که دبیرخانه‌های استانی با قدرت بیشتری عمل کرده و مستندات جلسات را به صورت شفاف منتشر کنند. همچنین کارگروه‌های تخصصی (درمان، بیمه، سرمایه‌گذاری) در ذیل شورا تشکیل شود. نمایندگان تشکل‌ها در تدوین بخشنامه‌های جدید پیش از ابلاغ، مشارکت داده شوند.

بدون تردید، آینده تأمین اجتماعی در گرو تقویت این نهادهای مشارکتی و التزام عملی به نتایج گفتگوهای اجتماعی است.