تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
بیمه ابزاری قدرتمند برای کاهش نابرابری اجتماعی است. نابرابری، تابآوری افراد و خانوارها در برابر حوادث ناگهانی را کاهش میدهد. در این میان، «نابرابری در سلامتی» و «دسترسی به حمایت بیمهای» از مهمترین اشکال نابرابری هستند که مستقیماً بر کیفیت زندگی تاثیر میگذارند. این مسأله در حالی است که صندوقهای بازنشستگی امکان پوشش بیمهای همه این گروهها را دارند.
به گزارش تأمین ۲۴، وجود بیمه میتواند به عنوان بازوی مقابله با نابرابری در همه زمینهها باشد، زیرا عمق بحران را زمانی میتوان احساس کرد که آمارهای تکاندهنده از جامعه بدون بیمه، یعنی حدود 8 میلیون فرد فاقد بیمه در کشور داشته باشیم.
در ایران، آمارها از وجود جمعیتی حدود ۶ تا ۸ میلیون نفری و بدون پوشش بیمه درمانی حکایت دارد. این به معنای آن است که حدود ۱۷ تا ۲۲ درصد از جمعیت کشور در برابر هزینههای پزشکی و بستری، کاملاً بیپناه هستند. این شکاف درمانی بهطور نامتناسبی ساکنان حاشیه شهرها و گروههای کمدرآمد را تحت تاثیر قرار میدهد. حال اگر این گروهها از پوشش بیمهای بهرهمند شوند میتوانند از همه مزیتهای صندوقهای بازنشستگی استفاده کنند.
حمیدرضا نائب خسروشاهی، کارشناس بیمههای اجتماعی در این رابطه گفت: سازمان تأمین اجتماعی به عنوان یکی از مهمترین نهادهای بیمهگر تلاشهای زیادی در سالهای اخیر برای پوشش افراد بدون بیمه با جمعیت حدود ۶ تا ۸ میلیون نفر انجام داده است و در حال حاضر حدود ۴۹ میلیون نفر تحت پوشش خدمات این سازمان قرار دارند.
نائب خسروشاهی در گفتوگو با تأمین ۲۴ در پاسخ به این که در حال حاضر این افراد در عرصه اشتغال غیررسمی از هیچ پوشش بیمهای برخوردار نیستند و اینکه تأمین اجتماعی از چه روشهایی امکان جذب این افراد به عنوان بیمهشدگان جدید را دارد؟ افزود: براساس آمارهای در دسترس میلیونها فرد در مشاغل زیرزمینی فعالیت دارند که بخشی از جمعیت در قالب پلتفرمها و مشاغل اینترنتی مشغول به کارند که باید زمینه پوشش بیمهای این افراد را فراهم کرد.
او بیان کرد: البته تأمین اجتماعی در طول سالیان گذشته اقدامات ارزشمندی برای بهرهمندی افراد بدون بیمه در کشور انجام داده و اکنون طبق آمارها از ۷۳ درصد جامعه تحت پوشش بیمههای اجتماعی ۵۳ درصد بهرهمند از خدمات تأمین اجتماعی و ۲۰ درصد را نیز دیگر بیمههای اجتماعی خدماترسانی میکنند.
پیامدهای بیپوششی بیمهای
مهمترین پیامدهایی که به دلیل عدم پوشش بیمهای برای همه گروههای فاقد بیمه شامل سقوط به زیر خط فقر، تشدید نابرابری و تهدید سلامت جامعه است. هزینههای کمرشکن درمان، سالانه بخشی از جمعیت را به زیر خط فقر سوق میدهد و در حاشیه کلانشهرها به مراتب بیشتر است. همچنین حوادثی مانند مرگ یا ازکارافتادگی نانآور خانواده، فقیرترین اقشار را با شدت بیشتری آسیبپذیر میکند.
دسترسی نابرابر به مراقبتهای بهداشتی باکیفیت، منجر به نتایج سلامتی ضعیفتر و کاهش امید به زندگی در گروههای محروم میشود. اگر همه این گروهها بدانند که ظرفیت بالای صندوقهای بازنشستگی میتواند در راستای کاهش همه مشکلات این افراد و بیمهپردازی آنان وجود دارد، این افراد باید به هیچ عنوان کوتاهی نکنند و برای بیمه شدن در این صندوقها برنامهریزی درست داشته باشند.
ضرورتی فوری و اقداماتی عاجل
ضرورتها برای انجام اقدامات عاجل برای بیمه شدن افراد بدون بیمه میتواند به عنوان برنامههایی اثربخش در راستای منافع چندگانه برای صندوقهای بازنشستگی و همه گروههای مشمول و جامعه هدف باشد. در این مسیر ثبات اقتصادی و اجتماعی به عنوان مهمترین مزیت و ضرورت به شمار میرود.
نابرابری بالا، رشد اقتصادی پایدار را تضعیف و خطر مشکلات اجتماعی را افزایش میدهد. در همین رابطه، با ثبات اقتصادی و گسترش پوشش بیمه میتوان کمک کرد تا جامعه در برابر شوکهای فردی و جمعی مقاومتر شود. همچنین با همه این برنامهها میتواند شکاف پوشش را پر کنند.
از طرفی دیگر، با ایجاد فرصتهای نوآورانه، میتوان با روشهایی همانند استفاده از تلفن همراه برای ثبتنام و پرداخت پوشش بیمه را به گروههای شاغل در بخش غیررسمی گسترش داد. همه این برنامهها اطمینانبخشی و اعتمادسازی برای همه گروههای بدون بیمه را به دنبال دارد.
نائب خسروشاهی گفت: معتقدیم سازمان تأمین اجتماعی به عنوان بزرگترین نهاد بیمهگر میتواند در قالب بازنگری در قوانین و مقررات، تعریف مزایای خاص این سازمان را برای این پلتفرمها و مشاغل زیرزمینی برای جذب بیمهشدگان جدید از میان این گروههای شاغل، مورد توجه داشته باشد.
او ادامه داد: همچنین باید قوانین و مقررات تأمین اجتماعی بهروزرسانی شود. اگرچه به تازگی اقداماتی در این زمینه انجام شده است اما باید کسبوکارهای دیجیتال و رانندگان تاکسیهای اینترنتی که مزایای خاصی از بیمههای اجتماعی نداشته و کارگاه به معنا واقعی ندارند در قالب پلتفرمها تعریف و افراد شاغل در این بخشها را تحت پوشش قرار داد.
چالشهای پیشرو
مهمترین چالشهای موجود در حوزه بیمههای همگانی برای گسترش پوشش بیمهای میتواند به ناآگاهی افراد بدون بیمه مرتبط است. ناآگاهی افراد از مزایا و مکانیسم بیمه یکی از موانع گسترش داوطلبانه پوشش بیمهای محسوب شده است. در همین رابطه، باید همه افراد با آگاهیبخشی بیشتر به سمت بیمهپردازی پیش بروند.
راهحلهایی به سوی پوشش فراگیر
بیمه شدن این جمعیت ۶ تا ۸ میلیونی تنها یک اقدام رفاهی نیست، بلکه سرمایهگذاری برای تابآوری ملی است. برای تحقق این هدف همکاری چندجانبه به عنوان یک راهبرد اساسی است و از سویی دیگر نیاز به مشارکت و تعامل دولت و صندوقهای بازنشستگی و بیمهگر وجود دارد.
همچنین طراحی بیمههای مقرون به صرفه و ساده با پوشش اولیه و ضروری، متناسب با توان پرداخت قشرهای کمدرآمد از دیگر نیازهای ضروری به حساب میآید. ایجاد اعتماد عمومی از طریق شفافیت در عملکرد و تعهد پایدار به تداوم طرحهای بیمهای، فارغ از تغییرات ادواری ضروری به نظر میرسد.
همه خوب میدانیم که بیمه برای دنیایی بهتر برنامهریزی شده است. تحت پوشش بیمه قرار دادن میلیونها فرد فاقد بیمه، گامی بلند به سوی جامعهای عادلانهتر، سالمتر و مقاومتر خواهد بود. این مسیر اگرچه با چالشهای اجرایی و مالی روبرو است، اما هزینههای عدم اقدام در قالب تشدید فقر و نابرابری، به مراتب سنگینتر است.
نائب خسروشاهی افزود: آگاه کردن این افراد نسبت به فواید پوشش بیمهای تأمین اجتماعی، مزایای بازنشستگی و تعهدات کوتاهمدت و بلندمدت این سازمان را برای آنان به همراه خواهد داشت و در این صورت از طرح استقبال خواهند کرد.
او بیان کرد: ضمن اینکه بیمهپردازی این افراد در طول فعالیت کاری آنان نیز سازمان را در راستای ایفای تعهدات در قبال افراد بیمهشده و مستمریبگیر یاری خواهد کرد.
این کارشناس بیمههای اجتماعی اضافه کرد: از آنجا که سازمان تأمین اجتماعی به دنبال جذب افراد بیمهشده جدید در میان افراد بدون بیمه است این اقدام علاوه بر افزایش شمار بیمهشدگان، در راستای تأمین منابع و پایداری و کارآمدی سازمان برای ایفای تعهدات همه جانبه خود کمک خواهد کرد.
سیاست جذب بیمهشدگان جدید
سازمان تأمین اجتماعی با جامعه حدود ۴۹ میلیون بیمهشده و مستمریبگیر در قالب ۴۰ میلیون نفر از خانواده بیمهشدگان و بیش از ۹ میلیون نفر خانواده مستمریبگیران، همچنان به دنبال جذب تعداد افراد فاقد بیمه در کشور است تا از این ظرفیت و پتانسیل، نفعی دوسویه برای این نهاد بیمهگر و شاغلان بدون بیمه در مشاغل غیررسمی به دنبال داشته باشد.
جذب بیمهشدگان جدید به عنوان یک سیاست و راهبرد اساسی از سوی سازمان تأمین اجتماعی دنبال میشود به گونهای که در سالهای اخیر هر سال بر تعداد افراد بیمهشده جدید افزوده شد اما همچنان این سیاست با اجرای طرحهای مختلف بیمهای دنبال میشود تا افراد شاغل در مشاغل غیررسمی نیز امکان بهرهمندی از خدمات این سازمان را داشته باشند.
بر اساس اصل ۲۹ قانون اساسی پوشش بیمهای فراگیر برای همه آحاد مردم جامعه رقم میخورد و این حق همگانی است. در مورد دستاوردها شاید همین یک مورد نشاندهنده توفیقات نظام بیمهای کشور باشد که در قبل از انقلاب اسلامی تنها ۲۰ درصد از جامعه ۳۵ میلیونی ایران تحت پوشش بیمههای اجتماعی بودند؛ درحالیکه امروز ۷۳ درصد از جامعه ۹۰ میلیونی از بیمههای اجتماعی استفاده میکنند که این یک اتفاق در افق ایجاد امنیت و عدالت اجتماعی است.
