تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
به گزارش تأمین 24، سازمان تأمین اجتماعی به عنوان بزر‌گترین نهاد بیمه‌ای کشور، سالانه میلیون‌ها تراکنش بیمه‌ای را مدیریت می‌کند. تا پیش از اجرای طرح‌های تحول دیجیتال، بخش عمده‌ای از این فرآیندها به صورت حضوری، دستی و با نقش پررنگ نیروی انسانی انجام می‌شد. این شیوه نه تنها کند بود، بلکه خطای انسانی، تأخیر در ثبت سوابق و ایجاد بدهی‌های ناخواسته برای کارفرمایان و بیمه‌شدگان را به دنبال داشت.
طبق آخرین داده‌های آماری، از سال ۱۴۰۳، سازمان تأمین اجتماعی با اجرای طرح «لیست هوشمند» گام بلندی در مسیر هوشمندسازی خدمات برداشته است. البته ناگفته نماند که اجرای طرح‌های تحولی نیز مسیری را فراهم کرد تا تأمین اجتماعی هوشمند هم به سمت تحقق پیش برود.
سامانه متمرکز لیست هوشمند، خدمتی نوین از سازمان تأمین اجتماعی است که فرآیند ارسال و پردازش اطلاعات بیمه‌ای را مکانیزه کرده است. بر اساس اعلام سازمان تأمین اجتماعی از خرداد ماه ۱۴۰۳ همه کارفرمایان مشمول قانون تأمین اجتماعی موظف شده‌اند لیست حق بیمه کارکنان خود را در قالب «لیست هوشمند» تنظیم و ارسال کنند.
در همین رابطه، کارفرما لیست را در سامانه خدمات غیرحضوری به نشانی es.tamin.ir بارگذاری می‌کند و براساس مهلت تعیین شده حق بیمه مربوطه را تا ساعت ۲۴ همان روز پرداخت می‌کند. مهم‌ترین نوآوری این سامانه، اعمال ۳۳ کنترل هوشمند به صورت برخط و لحظه‌ای در زمان تنظیم لیست است؛ کنتر‌ل‌هایی که پی‌تر در غیاب کارفرما و پس از ارسال لیست در شعب انجام می‌شد.
منافع لیست هوشمند برای کارفرمایان
براساس برآوردهای موجود، 2 منفعت ارسال لیست هوشمند کارفرمایان مشمول قانون تأمین اجتماعی شامل جلوگیری از ایجاد و انباشت بدهی و جریمه، کاهش اختلافات در محاسبات با این نهاد بزرگ بیمه‌گر و حذف مراجعه حضوری و صرفه‌جویی در زمان شامل حال حوزه کارفرمایی و تأمین اجتماعی می‌شود.
از آنجا که پیش از هوشمندسازی، کنترل‌های محاسباتی بعد از ارسال لیست و بدون حضور کارفرما انجام می‌شد. در بسیاری موارد، اشکالات کوچک منجر به ایجاد بدهی یا اعمال جریمه برای کارفرما می‌شد؛ در حالی که کارفرما از وجود خطا بی‌خبر بود . اکنون با اعمال کنترل‌های برخط، اگر لیست دارای مغایرت باشد، بلافاصله خطا به کارفرما اعلام شده و فرصت اصلاح پیش از نهایی‌سازی فراهم می‌شود.
غلامحسین عابدی‌روش، کارشناس حوزه تأمین اجتماعی و بیمه‌های اجتماعی در همین رابطه در گفت‌وگو با تأمین 24 گفت: هوشمندسازی خدمات سازمان تأمین اجتماعی اقدام اثربخشی در راستای تأمین منافع بیمه‌شدگان، مستمری‌بگیران و شرکای اجتماعی است که مزایای فراوانی برای آنان و تأمین اجتماعی به دنبال دارد. اکنون سیاست این سازمان در قالب تسهیل ارائه خدمات و دسترسی سریع‌تر کارفرمایان برای پرداخت به‌موقع حق‌بیمه، با هوشمندسازی ارسال حق‌بیمه هدف‌گذاری شده است.
عابدی‌روش اضافه کرد: تحقق فهرست هوشمند حق‌بیمه در راستای اجرای کامل ماده 39 قانون تأمین اجتماعی برای این سازمان و کارفرمایان مزایای فراوانی دارد. یکی از این مزیت‌ها محاسبه هوشمند لیست ارسالی حق بیمه از سوی کارفرما محسوب می‌شود.
به گفته او، رویکرد لیست هوشمند حق بیمه موجب آگاهی بیشتر کارفرمایان از اطلاعات درست و پردازش دقیق لیست‌های ارسالی حق بیمه به شعب بیمه‌ای خواهد شد. از این طریق علاوه بر تأمین حقوق بیمه‌شده در راستای بهره‌مندی صحیح از دستمزد واقعی مشمول بیمه، مغایرت‌های لیست بیمه نیز اعمال شده و کارفرما از افزایش مبالغ، میزان جرائم دیرکرد تخصیصی و کسری پرداخت حق بیمه خود و جامعه کارفرمایی نیز مطلع خواهد شد.
همچنین هوشمندسازی لیست، تأثیر مستقیمی در کاهش اختلافات بین سازمان تأمین اجتماعی و کارفرمایان در زمینه مبالغ حق بیمه و جرایم داشته است . با شفاف شدن محاسبات و کنترل‌های لحظه‌ای، زمینه برای بروز بستانکاری‌های کاذب و اعتراضات بعدی به حداقل می‌رسد. براساس اقدامات انجام شده، امکان ارسال لیست و پرداخت حق بیمه در هر ساعت از شبانه‌روز و بدون نیاز به شعبه فراهم شده است. کارفرمایان همچنین می‌توانند لیست‌های معوق و متمم را به صورت غیرحضوری ارسال کنند.
تأثیر هوشمندسازی بر حقوق بیمه‌شدگان و مستمری‌بگیران
از سویی دیگر، هوشمندسازی خدمات می‌تواند تأثیراتی همچون تضمین ثبت صحیح سوابق بیمه‌ای، اطلاع‌رسانی شفاف به بیمه‌شده و جلوگیری از قطع خدمات درمانی را بر حقوق بیمه‌شدگان و مستمری‌بگیران تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی با جامعه آماری حدود 53 درصد جمعیت کشور داشته باشد.
مهم‌ترین دستاورد لیست هوشمند برای بیمه‌شدگان، جلوگیری از تضییع حقوق بیمه‌ای ناشی از خطاهای کاربری یا پرداخت‌های ناقص است. پیشتر ممکن بود فرد در زمان بازنشستگی متوجه شود که در مقاطعی نامش در لیست بیمه آمده، اما پرداختی صورت نگرفته یا ناقص بوده است. در حال حاضر با پردازش برخط، سوابق به صورت لحظه‌ای در تمام سامانه‌های تأمین اجتماعی درج می‌شود و فرد از همان زمان از حقوق بیمه‌ای خود آگاه خواهد شد.
طرح لیست هوشمند با هدف افزایش شفافیت طراحی شده است تا سه موضوع کلیدی دستمزد مبنای کسر حق بیمه، تعداد روزهای کارکرد و عناوین شغلی به صورت ماهانه به اطلاع بیمه‌شدگان برسد. این شفافیت به بیمه‌شده امکان می‌دهد در صورت مشاهده مغایرت، سریع‌تر پیگیری کند.
عابدی‌روش ادامه داد: با توجه به اینکه یکی از اصلی‌ترین اهداف اجرای هوشمندسازی لیست حق‌بیمه در حوزه کارفرمایی، هوشمند شدن نحوه محاسبه و پردازش فهرست توسط کارفرما به شمار می‌رود، اجرای این طرح انتفاع دوسویه برای سازمان تأمین اجتماعی و کارفرمایان و حتی جامعه کارگری به همراه دارد.
وی افزود: تا پیش از این فرایندهای مربوط به محاسبات حق بیمه ارسالی از سوی کارفرمایان توسط کاربران شعب و بدون دسترسی کارفرما انجام می‌شد اما با اجرای طرح هوشمندسازی، لیست هوشمند براساس اطلاع کارفرمایان و توسط سیستم مورد بررسی قرار می‌گیرد. این مسأله نیز یکی دیگر از برنامه‌های هدفمند در راستای اجرای این طرح و تسهیل اقدامات حوزه کارفرمایی محسوب می‌شود. در واقع تحقق لیست هوشمند را باید در جهت منافع اساسی و اولویت‌های کارفرمایان و تأمین اجتماعی دانست.
به گفته وی، بنابراین کارفرمایان پس از ارسال لیست هوشمند و در صورت تأیید پردازش، فرست خود را برای بررسی و پیگیری به شعب بیمه‌ای سازمان تأمین اجتماعی ارسال می‌کنند.
همچنین از سویی دیگر با مکانیزم پرداخت برخط، امکان فراموشی یا تأخیر در پرداخت حق بیمه از سوی کارفرما کاهش می‌یابد. هرچند لغو مهلت پرداخت همچنان می‌تواند به قطع موقت خدمات درمانی منجر شود، اما هوشمندسازی احتمال بروز چنین وضعیتی را به حداقل رسانده است.
دستاوردهای کلان برای شرکای اجتماعی و تأمین اجتماعی
مهم‌ترین دستاوردهای کلان اجرای طرح هوشمندسازی خدمات به ویژه در بخش لیست حق‌بیمه‌ها می‌تواند موضوعاتی همچون افزایش منابع با کنترل‌های هوشمند و مسیرهای رشد قابل توجه منابع سازمان، پیشگیری از تقلب‌های بیمه‌ای با شناسایی خودکار مغایرت‌ها و کاهش امکان سوءاستفاده، کاهش نقش عامل انسانی با مکانیزه شدن فرآیندها و به حداقل رساندن خطای نیروی انسانی در شعب، کاهش ازدحام در شعب و توسعه خدمات غیرحضوری و رسیدن تعداد خدمات غیرحضوری تأمین اجتماعی به 84 خدمت باشد.
این کارشناس بیمه‌های اجتماعی معتقد است که یکی دیگر از برنامه‌های اجرایی در راستای ارسال لیست هوشمند حق بیمه این است که چون محاسبات مغایرت و جرائم دیرکرد به صورت همزمان انجام می‌شود، لیست هوشمند توسط کارفرما از طریق سیستم ارسال می‌شود. در این شرایط در صورت وجود دیرکرد در زمینه ارسال لیست‌های مربوطه، حق بیمه جرائم نیز همزمان با پرداخت حق بیمه، محاسبه و دریافت خواهد شد.
وی بیان کرد: هوشمندسازی ارسال لیست حق بیمه کارفرمایان چندین موضوع مهم مانند ایجاد رضایتمندی در شرکای اجتماعی، جلوگیری از انباشت بدهی‌های کارفرمایان به سازمان تأمین اجتماعی، سرعت بخشیدن به وصول مطالبات این نهاد بیمه‌گر را برای حوزه کارفرمایی و تأمین اجتماعی خواهد داشت.
او اضافه کرد: همچنین جلوگیری از تضییع حقوق بیمه‌شده برای بهره‌مندی بهتر از سوابق پرداخت حق‌بیمه به عنوان یک موضوع مورد اطلاع از سوی کارفرمایان خواهد بود تا حق‌بیمه جامعه کارگری در بهترین زمان ممکن پرداخت شود.
رکوردشکنی لیست هوشمند
آمارهای رسمی منتشرشده در سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد استقبال از لیست هوشمند به سطح بی‌سابقه‌ای رسیده است. براساس آخرین داده‌های آماری در حال حاضر بیش از یک میلیون و ۳۳۱ هزار لیست حق بیمه توسط کارفرمایان از طریق سامانه متمرکز لیست هوشمند به ثبت می‌رسد. این رقم بی‌سابقه‌ترین حجم ارسال لیست در تاریخ سازمان تأمین اجتماعی بوده است.
همچنین در بخش پوشش کارگاه‌های مشمول قانون تأمین اجتماعی نیز حدود ۹۸ درصد از کل کارگاه‌های فعال در سطح کشور یعنی بیش از یک میلیون و ۳۶۲ هزار کارگاه، لیست خود را از طریق سامانه هوشمند ثبت می‌کنند. در حال حاضر بیش از ۹۹ درصد لیست‌های حق بیمه شاغلان یعنی حدود ۱۶ میلیون نفر به صورت هوشمند به سازمان ارسال می‌شود.
عابدی‌روش گفت: ارائه خدمات هوشمند و غیرحضوری در مجموع، مزایایی چندجانبه برای سازمان تأمین اجتماعی و شرکای اجتماعی به ویژه جامعه کارفرمایی دارد. رویکرد اصلی ارائه اینگونه خدمات در بستر الکترونیک، کاهش مراجعه حضوری و ارائه بهتر خدمات از طریق سامانه خدمات غیرحضوری سازمان تأمین اجتماعی از طریق سامانه es.tamin.ir و اپلیکیشن یابرنامه کاربردی تأمین من محسوب می‌شود.
وی بیان کرد: استفاده بهینه از نیروی انسانی در راستای به‌روزرسانی همه فرایندهای ارائه شده به شرکای اجتماعی و جامعه کارفرمایان، سهولت پرداخت حق‌بیمه با خدمات هوشمند، افزایش آگاهی کارفرمایان و جامعه کارگری می‌تواند نقش جدی در راستای اجرای ارسال لیست هوشمند داشته باشد.
کارشناس حوزه تأمین اجتماعی افزود: به این واسطه موارد متعدد نظیر نیروی انسانی، قوانین و مقررات مربوطه و تعامل و همکاری جامعه کارفرمایی با سازمان تأمین اجتماعی را باید در حوزه هوشمندسازی و به طور خاص در تحقق لیست هوشمند موثر دانست.با ایجاد اعتماد به سیستم محاسبه حق‌بیمه در قالب خدمات هوشمند و پرداخت آن توسط شرکای اجتماعی سازمان، وصول مطالب تأمین اجتماعی با سرعت و کیفیت بیشتری انجام می‌گیرد. در این صورت امکان خدمات‌رسانی هرچه بهتر به جامعه کارفرمایان و بیمه‌شدگان فراهم خواهد شد.
هوشمندسازی خدمات سازمان تأمین اجتماعی، به ویژه طرح لیست هوشمند، نقطه عطفی در نحوه تعامل این سازمان با کارفرمایان، بیمه‌شدگان و شرکای اجتماعی است. این طرح نه تنها فرآیندهای اداری را سریع‌تر و شفاف‌تر کرده، بلکه با اعمال کنترل‌های برخط، از بروز بدهی‌های ناخواسته جلوگیری کرده و مهم‌تر از همه، از تضییع حقوق بیمه‌شدگان و مستمری‌بگیران جلوگیری می‌کند.
از سویی دیگر، رکوردشکنی ارسال بیش از یک میلیون لیست حق بیمه مشمولان در این نهاد بزرگ بیمه‌گر نشان می‌دهد که این مسیر به نقطه بازگشت‌ناپذیر رسیده و آینده تأمین اجتماعی ایران بر بستر دیجیتال شکل خواهد گرفت.
