در مورد مرخصی زایمان چند نکته دیگر مطرح است:
الف: قانون مقرر کرده که دو ماه از این مرخصی می‌تواند قبل از زایمان مورد استفاده قرار گیرد. بیش از آن، قانون اجازه نمی‌دهد. این موضوع مهم است به خاطر این که مرخصی زایمان در واقع برای بعد از زایمان می‌باشد؛ چون هدف از آن نگهداری و حمایت از کودک است، اگرچه حمایت از مادر نیز مدنظر است . در موارد زیادی مادران باردار بخش عمده‌ای از مرخصی را قبل از زایمان مصرف می‌کردند و مدت زیادی برای پس از زایمان (که اصل مرخصی مربوط به آن است)، باقی نمی‌ماند؛ از این رو هم در این قانون و هم در مقررات دیگر و پیشین در حوزه کار و تأمین اجتماعی، محدودیت استفاده از مرخصی مذکور پیش از زایمان در نظر گرفته شده است.
بند الف ماده ۱۷ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت می‌گوید:«بند الف ماده ۱۷: ...در صورت درخواست مادر، تا دو ماه از این مرخصی در ماه‌های پایانی بارداری قابل استفاده است....»
ب: احکام و مقررات مندرج در قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت برای کلیه کارکنان، چه دولتی و چه خصوصی، لازم‌الاجراست. بنابراین عدم اجرای آن در بخش خصوصی غیرقانونی است و امکان شکایت در مورد آن در دیوان عدالت اداری و محاکم دیگر وجود دارد. در ماده ۱۷ بر این امر تأکید شده است:«احکام ذیل نسبت به همه مستخدمین و کارکنان در کلیه بخش‌های دولتی و غیردولتی لازم‌الاجراء است. »
ج: مدت ۹ ماه برای مرخصی زایمان مربوط به زایمان‌های یک‌قلو است و اگر زایمانی بیش از یک نوزاد را در پی داشته باشد، مدت مرخصی به ۱۲ ماه افزایش می‌یابد. در بند الف ماده ۱۷ به این موضوع اشاره شده است: «مرخصی مزبور برای تولد دوقلو و بیشتر، دوازده ماه است.»
د: در مورد این مرخصی یک بحث مفهومی هم مطرح است. در مورد این مرخصی دو کلمه مرخصی «زایمان» یا مرخصی «بارداری» به کار می‌رود. هر دو کلمه در مورد مرخصی اعتبار داشته و قابل استفاده‌اند. ولی در برخی از محاکم که برای عنوان شکایت، عبارات خاصی را تعیین کرده‌اند، این موضوع اهمیت دارد؛ مثل دیوان عدالت اداری که در عناوین مربوط به این موضوع، مرخصی زایمان را در عنوان شکایت به کار می‌برند. در هر حال با توجه به مفهوم دو کلمه مذکور، کلمه مرخصی زایمان به مضمون واژه نزدیک‌تر است. اگرچه در ماده ۶۷ قانون تأمین اجتماعی، عبارت کمک‌هزینه بارداری به کار برده شده است:ماده ۶۷ قانون تأمین اجتماعی:بیمه‌شده زن یا همسر بیمه‌شده مرد در صورتی که ظرف یک سال قبل از زایمان سابقه پرداخت حق بیمه شصت روز را داشته باشد، می‌تواند به شرط عدم اشتغال به کار از کمک‌بارداری استفاده نماید. کمک‌بارداری دوسوم آخرین مزد یا حقوق بیمه‌شده طبق ماده ۶۳ است که حداکثر برای مدت دوازده هفته (با اصلاحات اخیر، ۹ ماه) جمعاً قبل و بعد از زایمان، بدون کسر سه روز اول پرداخت خواهد شد.
ه: در مورد مرخصی زایمان این نکته قابل ذکر است که سازمان تأمین اجتماعی فقط حقوق ثابت و پایه کارگر را پرداخت می‌کند و سایر مزایا مثل عیدی، حق سنوات، بن و حق مسکن و غیره کماکان بر عهده کارفرما است.
و: این سؤال بعضاً مطرح می‌شود که با مرخصی زایمان کارگر باردار، آیا باید مرخصی استحقاقی ۳۰ روز هم برای او در نظر گرفته شود؟ نظر قاطع کارشناسان در این زمینه این است که مرخصی استحقاقی ربطی به مرخصی زایمان ندارد و مبحثی مجزاست. بنابراین باید به صورت مستقل با آن برخورد کرد. بر این اساس باید مرخصی استحقاقی نیز برای کارگر در نظر گرفته شود.
ز: مبلغ حقوق یا کمک‌هزینه بارداری که توسط سازمان تأمین اجتماعی پرداخت می‌شود، طبق ماده ۶۷ قانون فوق‌الذکر، دوسوم حقوق کارگر تعیین شده است؛ البته به شرطی که از حداقل حقوق سال مربوطه کمتر نباشد.
جمع‌بندی: افزایش مرخصی زایمان به ۹ ماه، در چارچوب قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، از یک سو تلاشی برای حمایت از مادر و کودک و تشویق فرزندآوری است و از سوی دیگر، به‌ویژه در بخش خصوصی، با چالش‌های اجرایی جدی روبه‌روست. ابهام در جبران خسارت کارفرما، نبود آیین‌نامه اجرایی، و مقاومت عملی کارفرمایان از طریق تعهدنامه عدم‌بارداری و عدم تمدید قرارداد، این پرسش را جدی می‌کند که آیا این سیاست در عمل به افزایش جمعیت کمک می‌کند یا به کاهش اشتغال پایدار بانوان می‌انجامد. پاسخ به این پرسش، به تدوین سازوکارهای شفاف اجرایی و نظارت مؤثر بر بخش خصوصی بستگی دارد.
