تامین مالی در نظامهای بازنشستگی جوامع گوناگون، اشکال متفاوتی دارد؛ در بسیاری از کشورها برپایه بیمهاجتماعی و با مشارکت کارگر و کارفرما شکل میگیرد. برخورداری از حمایت کف غیربیمهای، لایههای شغلی، پساندازهای شغلی و مشارکت دولت سایر بخشهای مهم درآمد بازنشستگی را تشکیل میدهد.
به گزارش تامین24 براساس هشتمین گزارش «اداره کل روابطعمومی و امور بینالملل سازمان تأمیناجتماعی» که مبتنی بر مطالعات تجارب بینالمللی و رهنمودهای «اتحادیه بینالمللی تأمیناجتماعی» است، پیادهسازی نظام بازنشستگی در کشورها سطوح و ابعاد مختلفی دارد که یکی از مهمترین بُعد آن به چگونگی «تامین مالی» مربوط میشود.
مطابق با این گزارش، اگرچه در بسیاری از کشورها بخش مهمی از منابع نظامهای بازنشستگی از محل حقبیمههای پرداختی از سوی بیمهشدگان و کارفرمایان تامین میشود، اما دولتها نیز به اشکال گوناگون در تامین منابع نقش دارند.
این مشارکت دولتها از پنج مسیر اصلی انجام میشود؛ دولت ممکن است کسری مالی را تامین کند؛ یا پرداخت بخشی از هزینههای بازنشستگی را برعهده بگیرد. همچنین پرداخت کننده سهم مشارکت خود در نظام تأمیناجتماعی باشد. یا اینکه حقبیمه گروههای خاص را بپردازد. از طرفی تامینکننده هزینه مزایای غیربیمهای و کفهای حمایتی باشد.
به این ترتیب معماری نظامهای بازنشستگی و تامین مالی آن در کشورهای مختلف یکسان نیست؛ در برخی کشورها نظام بازنشستگی بهطور عمده بر بیمهاجتماعی استوار است. در برخی دیگر در کنار بیمهاجتماعی یک کف غیربیمهای نیز وجود دارد. در گروهی دیگر، لایههای شغلی و پساندازهای تکمیلی نیز بخش مهمی از درآمد دوران بازنشستگی را تشکیل میدهد و در نهایت اینکه دولت از طریق همان پنج مسیر اصلی در تامین مالی بازنشستگی نقش دارد.
تامین مالی در بیمهاجتماعی
نکته مهم دیگر اینکه در کشورهایی که نظام بازنشستگی آنها برپایه بیمهاجتماعی قرار دارد، منابع مالی نظام بازنشستگی که با مشارکت کارگر و کارفرما تعیین میشود، اشکال متفاوتی دارد. به عبارت دیگر در توزیع بار مالی شرکای اجتماعی، نوعی عدم تقارن جهانی دیده میشود. برای مثال در اسپانیا سهم کارفرما از حقبیمه بازنشستگی به مراتب بیشتر از سهم کارگر (کارکنان) است. درحالی که در آلمان و کانادا تقسیم مشارکت تقریبا برابر است. در برخی کشورهای دیگر مانند هلند، بوسنیوهرزگوین و رومانی، سهم کارکنان نسبتا بیشتر است.
بنابراین میتوان گفت؛ معماری و تامین مالی نظامهای بازنشستگی اشکال متنوعی دارد و هر کشور بسته به ساختار بیمهاجتماعی، نقش دولت و ترکیب مشارکت ذینفعان از الگوهای متفاوتی پیروی میکند.
