با تغییراتی که در مورد حق بیمه درمانی در بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد صورت گرفته است، سهم کمک دولت باید از ۲ درصد به ۳ درصد افزایش یابد. به موجب ماده ۲۸ قانون تامین اجتماعی دولت متعهد است به ازای هر بیمه شده سازمان ۳درصد حق بیمه به سازمان تامین اجتماعی کمک کند، این مبلغ در واقع یارانه کمک دولت به بیمه شدگان کشور است.بنابراین نباید با این دید به موضوع نگریست که این کمک به سازمان تامین اجتماعی است، بلکه کمک دولت به بیمه شدگان و کارگران جامعه است که از ضعیف ترین اقشار جامعه به لحاظ رفاهی محسوب می شوند.
در ماده ۲۸ قانون تامین اجتماعی که در سال ۱۳۵۴ به تصویب رسیده است، نرخ حق بیمه ۳۳ درصد حقوق و مزایای مستمر کارگر است که ۳ درصد آن سهم دولت، ۲۳ درصد سهم کارفرما (با لحاظ حق بیمه بیکاری) و ۷ درصد نیز سهم کارگر است. پس در واقع نرخ حق بیمه هر بیمه شده ۳۳ درصد است. در کشور ترکیه نیز نرخ حق بیمه ۳۳ درصد است پس نباید چنین تصور شود که نرخ حق بیمه در ایران زیاد است. در غالب کشورها در واقع حق بیمه در همین رنج قرار دارد که به طرق مختلف اخذ می شود. فقط نحوه دریافت و اقشار پرداخت کننده حق بیمه در کشورهای مختلف متفاوت است وگرنه نرخ حق بیمه در همینمیزانی است که ذکر شد. از کل حق بیمه ۹ درصد بابت ارایه خدمات درمانی است. از ۳ درصد کمک دولت دو درصد بابت خدمات بیمه ای و ۱ درصد نیز بابت هزینه درمانی به سازمان پرداخت می شود.
در حال حاضر کمک دولت به بیمه شدگان مشاغل آزاد ۲ درصد است و یک درصد درمان به سازمانپرداخت نمی شود، چون سازمان حق بیمه درمان از این بیمه شدگان را به صورت سرانه دریافت می کرد و در واقع در بیمه مشاغل آزاد حق بیمه درمان به جای ۹ درصد از مجموع حق بیمه، به صورت مجزا در چارچوب سرانه درمان و به ازای هر یک از افراد تحت تکفل وصول می شد. در حال حاضر بیمهشدگان مشاغل آزاد به حدود ۲ میلیون نفر بالغ می شود، که پرداخت کمک دولت بابت هر یک از آنها ۲ درصد بابت خدمات بیمه ای است . یعنی کمک مربوط به درمان به سازمان پرداخت نمی شود که این موضوع در ابتدا نیز جای سوال داشته است. چراکه از همان ابتدا نیز یارانه درماننیز باید شامل حال آنها می شد و کمک دولت طبق ماده ۲۸ باید ۳ درصد کامل پرداخت می شد.
در ماده ۲۸ قانون تامین اجتماعی بین مشمولین و بیمه شدگان تامین اجتماعی تفکیکی قائل نشده یعنی کلیه بیمه شدگان بیمه پرداز مشمول این کمک می شوند. پس خروج بیمه شدگان آزاد از کمک مربوط به بیمه شدگان مشاغل آزاد اشتباه بوده است. با این وجود با توجه به این که سال به سال مشمولین و متقاضیان این نوع بیمه در حال افزایش است و داده ها حکایت از این دارد که حق بیمه پرداختی آنها جوابگوی هزینه های مترتب بر این نوع بیمه نیست وضعیت اقتصادی و مالی سازمان اقتضا می کند که کل ۳ درصد کمک دولت به ازای بیمه شدگان آزاد نیز از دولت دریافت شود.
از طرف دیگر، با توجه به این که در مجموع دولت برای تمام اقشار جامعه که در پوشش بیمه درمانی هستند اعم از بیمه شدگان سلامت و تامین اجتماعی و.. یارانه خاصی پرداخت می کند، عدالت اقتضا می کند که کلیه بیمه شدگان از کمک دولت در این زمینه برخوردار باشند. طبیعی است وجود منابع مکفی در حوزه درمان برای نهادهای بیمه ای باعث تقویت کیفیت و کمیت ارائه خدمات درمانی می شود و کمک دولت از این بابت راه دوری نمی رود و در راستای بهبود وضعیت سلامت جامعه خرج می شود. از طرف دیگر با توجه به این که سازمان تامین اجتماعی دومین تولید کننده درمان بعد از درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به شمار می رود و بار بخش مهمی از درمان کشور را بر دوش دارد که این وضع وظیفه دولت را در این زمینه سبک تر می کند، باید دولت هم به سازمان تامین اجتماعی همچون بخش دولتی کمک های لازم را در نظر بگیرد. سازمان تامین اجتماعی مبالغ زیادی در بخش درمان هزینه کرده است که هیچگونه تکلیفی در مورد انجام آن نداشته است. سازمان می توانست با خرید درمان از سایر مراکز درمانی نیازهای درمانی مشمولین خود را پوشش دهد؛ با این وجود خود را متعهد دانست تا در تولید درمان نیز مشارکت کند.
در حال حاضر، تعداد بیمارستانهای ملکی سازمان تامین اجتماعی در کشور به ۴۰۸ (شامل ۸۰ بیمارستان، ۳۲۸ درمانگاه تخصصی و عمومی) مرکز درمانی می رسد و این سازمان مبالغ زیادی را در این زمینه سرمایه گذاری و هزینه کرده است. هزینه های درمانی سازمان در سال ۱۴۰۵ ، به ۱۰۰ هزار میلیارد تومان بالغ می شود. با توجه به پوشش نیمی از جمعیت کشور که از خدمات درمانی سازمان استفاده می کنند و کمک یار بخش درمان دولت هستند و بخشی از مسئولیت دولت را در این زمینه به دوش می کشند، لازم است سازمان تامین اجتماعی نیز همانند وزارتخانه مربوطه از کمک ها و یارانه های دولت برخوردار شود.
اما بحث اصلی در این مطلب حق بیمه یک درصد درمان کمک دولت در مورد بیمه شدگان آزاد است که متاسفانه در سالهای گذشته به سازمان پرداخت نمی شد. با این وجود، اگر دلیل آن این بوده است که چون سازمان حق بیمه این بیمه شدگان را به صورت سرانه کامل دریافت می کند، پس نباید یک درصد یارانه درمان شامل حال آنها شود، با اصلاحات اخیر در حوزه حق بیمه درمان مشاغل آزاد این توجیه دیگر وجود ندارد. اکنون با تغییری که در حق بیمه درمان بیمه شدگان آزاد صورت گرفته این وضعیت تغییر یافته و چنین بهانه ای پذیرفتنی نیست. بر اساس اصلاحات جدید حق بیمه درمان بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد از سرانه درمان بابت هر یک از افراد تحت تکفل و شخص بیمه شده به ۹ درصد حق بیمه درمان مقرر در ماده ۲۸ اصلاح شده است.
طبق دستور اداری جدید سازمان تأمین اجتماعی به شماره ۵۰۱۱/۱۴۰۵/۱۲۵۷ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۲۲ اداره کل نامنویسی و حسابهای انفرادی، حق بیمه سرانه درمان در مورد بیمه شدگان آزاد حذف و از این به بعد حق بیمه درمانمطابق ماده ۲۸ قانون تامین اجتماعی ۹ درصد از کل حق بیمه متقاضیان خواهد بود. با این اصلاح لازم است یک درصد یارانه درمانمربوط به مشاغل آزاد نیز بازگردانده شده و به موجب ماده فوق دولتمکلف به پرداخت آن باشد.البته در مورد تغییر حق بیمه درمانی مشاغل آزاد باید در نظر داشت که به موجب مصوبه فوق، کسانی که قبلا بیمه مشاغل آزاد بوده اند و به صورت سرانه حق بیمه درمان را پرداخت می کردند شامل حال این مصوبه نشده و همانند قبل بیمه آنها به صورت سرانه دریافت می شود.
