تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
همزمان با سالگرد درگذشت مرحوم دکتر مهدی مهدوی (زاده 1بهمن1311 و درگذشته 1 بهمن 1397 ) از پایه گذاران و مدیران سازمان تامین اجتماعی ، گنجینه کتب و اسناد و مدارک مربوط به تامین اجتماعی که توسط بازماندگان محترم ایشان به سازمان اهداء شده بود ، تحویل کتابخانه موسسه عالی پژوهش تامین اجتماعی شد تا در دسترس و مورد بهره برداری علاقمندان قرار گیرد .
"هر که آمد زمانه ای دارد
بحر عمرش کرانه ای دارد
نغمه ای جاودانه می ماند
کز حقیقت نشانه ای دارد"
روانشاد دکتر مهدوی از مدیران فرهیخته و پیشروی سازمان تامین اجتماعی بود که با مرحوم دکتر حیدرقلی عمرانی مدیرعامل اسبق سازمان ، مراحل اولیه شکل گیری سازمان تامین اجتماعی را بنیان نهادند .او بسیار اهل مطالعه و تحقیق بود و در دانشکده بیمه تهران، مدرسه عالی بیمه تهران و دانشکده توانبخشی و رفاه اجتماعی و...تدریس کرده و نسلی از مدیران و کارشناسان سازمان را تربیت کرده بود وهمچنین با سازمان بین المللی کار و اتحادیه بین المللی تامین اجتماعی نیز همکاری داشت.
وی در اواسط دهه 50 به عنوان مدیرکل بودجه و تشکیلات سازمان بازنشسته شد،ولیکن او که پس از درگذشت بنا بر وصیت خودش در زادگاهش خوانسار آرمیده است ، همواره وتا آخرین روزهای عمر خویش دغدغه مند و دل نگران سازمان تامین اجتماعی بود.
توفیق داشتم حدود یک دهه با ایشان آشنا شوم و هر از چندگاهی در منزل و کتابخانه شخصی اش از محضر او تلمذ کنم و بنا بر نظر او از کتب و مقالات خودم و همچنین نشریات مرتبط با سازمان دونسخه تقدیم او می کردم تا یک نسخه از آن را برای مرحوم حیدر قلی عمرانی مدیرعامل اسبق سازمان تامین اجتماعی در سانتاکروز آمریکا برای مطالعه ایشان ارسال نماید و مقاله دیپلماسی اجتماعی و بیمه اجتماعی اتباع را بر اساس مطالبه ایشان نوشتم .
تعریف می کرد که در طی این مدت تعدادی از کارگران افغانستانی که برایش کار می کردند را سواد آموخته و راهی دانشگاه کرده است .در طی این ملاقاتها دیدم که برخی کتب ، اسناد و مدارک مرتبط با سازمان تامین اجتماعی از جمله پایان نامه های مرتبط با موضوعات تامین اجتماعی که به عنوان استاد راهنما در آنها نقش داشته است در میان انبوه کتابهای شخصی او موجود است و برخی از آنها را به اینجانب هدیه کردند.
دو سال پس از درگذشت آن مرحوم و زمانی که قرار بود "موزه و مرکز اسناد و مدارک تاریخی تامین اجتماعی " در محل ملک تاریخی ظهیرالاسلام افتتاح شود ( مرحوم نوربخش به هیات مدیره پیشنهاد کرده بود که ملک مزبور توسط سازمان بازسازی و مرمت شده و به "خانه کمانچه ایران " تبدیل شود - به خاطر علاقه یکی از مقامات به کمانچه – که در هیات مدیره با این موضوع مخالفت کردم و مقرر شد ملک موصوف بازسازی و مرمت وتوسط شرکت انتشارات علمی و فرهنگی به عنوان موزه و مرکز اسناد و مدارک تاریخی تامین اجتماعی به کار گرفته شود) با خانواده مرحوم دکتر مهدوی تماس گرفتم و جویای وضعیت کتابخانه شخصی ایشان شدم که گفتند به همان صورت حفظ و نگهداری شده است ( که نشانگر علاقمندی ، فرهیختگی و دانش دوستی خانواده آن مرحوم است ).
"جانا حدیث حسنت در داستان نگنجد
رمزی ز راز عشقت در صد زبان نگنجد"
(شعری از حافظ درسنگ نوشته آرامگاه مرحوم دکتر مهدی مهدوی )
پیشنهاد کردم که در صورت تمایل کتب، اسناد و مدارک مرتبط با تامین اجتماعی ایشان را به سازمان هدیه کنند تا در موزه مزبور به نام خودشان آرشیو و نگهداری شده ودر دسترس پژوهشگران و علاقمندان قرار گیرد که خوشبختانه استقبال کردند و به اتفاق مدیرعامل وقت شرکت انتشارات علمی و فرهنگی به منزل ایشان رفتیم و کتب و اسناد و مدارک مزبور را تحویل گرفتند و به شرکت مزبور منتقل کردند.
موزه مزبور به هر تقدیر در دولت دوازدهم افتتاح نشدو متعاقب تغییر دولت و تیم مدیریتی سازمان ورویکردهای آنها ، پروژه موزه را منتفی کردند در طی این مدت ، همواره نگران این امانت ها بودم و برای پیدا کردن آنها یکی دوبار به دیدار مدیرعامل شرکت مزبور در دولت سیزدهم رفتم .علی النهایه مدتی قبل براساس مستنداتی که در اختیار داشتم و با کمک جناب آقای هادیان زواره مدیرعامل محترم شرکت انتشارات علمی و فرهنگی و همکاران محترم ایشان، کتب و اسناد و مدارک اهدایی خانواده مرحوم دکتر مهدی مهدوی را پیدا نموده و با هماهنگی جناب آقای دکتر پاک سرشت ریاست محترم موسسه عالی پژوهش تامین اجتماعی ، آنها را به کتابخانه موسسه مزبور منتقل نمودم و قرار شد در محلی که به نام آن مرحوم مزین شدهه ، نگهداری و در معرض و دسترس محققان و پژوهشگران و علاقمندان قرار گیرد.
سازمان تامین اجتماعی در طی حدود یک قرن فعالیت بیمه گری اجتماعی ایران در اشکال و عناوین مختلف نقش آفرینی نموده است و بین وزارتخانه های مختلفی دست به دست گشته است ( پیشه و هنر ، مالیه، کار و امور اجتماعی ، بهداری و بهزیستی ، بهداشت و درمان و آموزش پزشکی ، رفاه و تامین اجتماعی ونهایتا و فعلا تعاون ،کار و رفاه اجتماعی ) و در این سیر تطور تاریخی بسیاری از کتب ، اسناد و مدارک تاریخی مربوط به سازمان تامین اجتماعی پراکنده شده و از دسترس خارج گردیده است و همچنین در برهه انقلاب 57 و نیز در ابتدا و اثنای فعالیت بعضی از دولت های معلوم الحال ، برخی از این اسناد و مدارک از بین رفته اند ( به عنوان مثال برچیدن موزه و نمایشگاه دائمی تامین اجتماعی که در دولت هشتم در طبقه دوم ساختمان معیری راه اندازی شده بود، توقیف و تعطیلی شبانه موسسه عالی پژوهش تامین اجتماعی و... )
فقدان رشته دانشگاهی تامین اجتماعی که می توانست به طور مستقل و به دور از رویکردهای سلیقه ای و سیاسی به محملی برای تولید و انباشت دانش و تاریخچه تامین اجتماعی مبدل شود، باعث گردیده است که بخشهای زیادی از تاریخ تحولات تامین اجتماعی به ویژه دهه های 20تا 50 مستند و مکشوف نباشد .اگر بخواهیم گاهشمار و خط سیر کلی (Timeline)از تامین اجتماعی و تطورات آن در طی یک قرن گذشته ارائه ترسیم کنیم ، بخشهای زیادی از آن به طور مستند و تصدیق شده در دسترس نیست.
اخیرا موسسه فرهنگی هنری آهنگ آتیه با همکاری اداره کل روابط عمومی طرحی را برای مستند سازی تاریخ تامین اجتماعی و جمع آوری اسناد و مدارک تاریخی تامین اجتماعی شروع کرده اند و فیلم مستند و نمایشگاهی در این زمینه تدارک دیده اند ولیکن هنوز جای کار زیادی در این زمینه وجود دارد و باید نسل های گذشته مدیران و کارشناسان سازمان تامین اجتماعی همت کرده و چنانچه کتاب ، اسناد و مدارکی در ارتباط با سازمان تامین اجتماعی در اختیار دارند ، آن را به موسسه عالی پژوهش تامین اجتماعی و یا موسسه فرهنگی هنری آهنگ آتیه برسانند تا ضمن حفظ و نگهداری ، در دسترس علاقمندان و پژوهشگران قرار گیرد و به تواند نوری را بر تاریک خانه گاهشمار تامین اجتماعی ایران بتاباند.
" چون شیشه دلی دارم در پای جهان مفکن
نارنج به سنگستان مسپار نگه دارش...
هان ای دل خاقانی بس خوش نفسی داری
از عمر همین مانده است آثار نگه دارش"
این مجاهدت و ممارست همکاران سابق و سازمان ، و نیز پیاده سازی نظام مدیریت دانش ضمنی و مستند سازی تاریخ شفاهی تامین اجتماعی ، ضمن انتقال تجربه زیسته همکاران به نسل فعلی و نسل های بعدی می تواند به شناخت و بررسی پیشینه و سیر تطور تامین اجتماعی ایران و آسیب شناسی و کالبدشکافی فراز و نشیب های آن و درس آموزی و عبرت گیری از نواقص و کاستیها و...بیانجامد و از آزمودن دوباره آزموده ها جلوگیری کند.
ضمن تشکر مجدد از خانواده معزز و گرامی دکتر مهدی مهدوی ، برای گرامیداشت یاد و خاطره مرحوم دکتر مهدوی در سالگرد درگذشت او ، همانطور که قبلا هم در پاسداشت او نوشتم ( https://a-heidary.blogfa.com/post/286) به شعری از استاد شفیعی کدکنی تاسی می کنم که فرمودند:
" بزرگا ! جاودان مردا ! هشیواری و دانایی
نه دیروزی ، که امروزی ، نه امروزی ، که فردایی...
بزرگا ! بخردا ! رادا ! به دانایی که می شاید
اگر برناتوانی های این خردان ببخشایی "
روحش شاد و یاد و نامش گرامی باد.رجاء واثق دارد که سایر همکاران سازمانی که کتب، اسناد و مدارکی از گذشته سازمان در اختیار دارند نیز به خانواده این مرحوم تاسی کنند و آنها را در اختیار سازمان تامین اجتماعی قرار دهند و برای آیندگان به ودیعت و امانت بگذارند.خوشبختانه با توجه به فناوری های نوین و ظرفیتهای فضای مجازی ، این امکان وجود دارد که تصاویر این اطلاعات ارزشمند به نحوی منتشر شود که دیگر از گزند روزگار و تیغ سلائق برخی افراد به دور می ماند .ایدون باد
علی حیدری
کارشناس رفاه و تامین اجتماعی
منبع: سیاست روز
