تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
به گزارش تأمین 24، سازمان تأمین اجتماعی با پوشش افزون بر ۹ میلیون نفر به عنوان خانواده مستمریبگیران، یکی از ستونهای اصلی رفاه و امنیت اجتماعی در ایران محسوب میشود. خدمات گسترده این سازمان به ویژه برای بازنشستگان عادی، مشاغل سخت و مزایای غیرحضوری شدن انواع خدمت بخشی از عمده برنامههای این نهاد بزرگ بیمهگر برای گروه مستمریبگیران تحت پوشش به شمار میرود.
اگرچه بیمهشدگان با جامعه آماری 17 میلیون نفر و با افراد تبعی و خانوادههای آنان به حدود 41 میلیون نفر میرسند اما بازنشستگان در رأس حمایتهای این سازمان قرار دارند، تأمین اجتماعی از ۹ میلیون خانواده مستمریبگیر به گونهای پشتیبانی میکند که بخش عمدهای از هزینههای ماهانه خود را به پرداخت مستمری و ارائه خدمات به این افراد و همه اعضای خانواده آنان اختصاص داده است.
تأمین اجتماعی 5 میلیون و 221 هزار و 793 مستمریبگیر اصلی شامل بازنشستگان، ازکارافتادگان و بازماندگان را تحت پوشش دارد، در حال حاضر 3 میلیون و 324 هزار و 673 نفر از مستمریبگیران را گروه بازنشستگان، 150 هزار و 373 نفر از کارافتادگان و یک میلیون و 846 هزار و 748 نفر دیگر را بازماندگان تشکیل میدهند. این جمع بیش از 5 میلیون نفره،همراه با خانواده به 9 میلیون نفر بالغ می شوند.
ستون اصلی مستمریبگیران
بازنشستگان عادی، گروهی هستند که پس از سالها اشتغال و پرداخت حق بیمه، به سن و سابقه قانونی بازنشستگی رسیدهاند. بر اساس قوانین سازمان تأمین اجتماعی، افراد مشمول حتما با این شرایط مردان ۶۵ سال و زنان ۵۵ سال (با حداقل سابقه پرداخت حق بیمه)، ۳۰ سال پرداخت حق بیمه (بدون شرط سنی) و به صورت ترکیبی مردان ۵۵ سال و زنان ۴۵ سال همراه با ۳۰ سال سابقه بیمهپردازی میتوانند بازنشسته شوند.
خدمات ارائهشده به این گروه از سوی سازمان تأمین اجتماعی به عنوان بزرگترین گروههای دریافتکننده خدمات شامل مستمری ماهانه، کمک هزینه مسکن و عائلهمندی، عیدی پایان سال و بیمه تکمیلی درمان میشود. اکنون کمتر از 50 درصد بازنشستگان این نها را این گروههای بازنشسته عادی تشکیل میدهند.
بازنشستگی پیش از موعد و مشاغل سخت و زیانآور
یکی از مهمترین و حساسترین خدمات سازمان تأمین اجتماعی، حمایت از شاغلان مشاغل سخت و زیانآور در قالب بازنشستگان پیش از موعد است؛ این مشاغل که کارگران را در معرض عوامل فیزیکی، شیمیایی، مکانیکی و بیولوژیکی غیراستاندارد قرار میدهد، آسیبهای جبرانناپذیری بر سلامت جسمی و روانی افراد وارد میکند.
مهمترین مزیتهای این گروه از بازنشستگان این است که شاغلان اینگونه مشاغل با داشتن ۲۰ سال سابقه پرداخت حق بیمه و بدون شرط سنی میتوانند بازنشسته شوند. در حال حاضر طبق آخرین دادههای آماری حدود 52 درصد از بازنشستگان سازمان تأمین اجتماعی را بازنشستگان پیش از موعد و استفادهکنندگان از فرصت مشاغل سخت و زیانآور تشکیل میدهند.
براساس آمارهای موجود بازنشستگان مشاغل سخت و زیانآور سازمان تأمین اجتماعی حدود 22 درصد از کل بازنشستگان این سازمان را تشکیل میدهند. این رقم چندین برابر میانگین سایر کشورها است که نشاندهنده توجه ویژه قانونگذار ایرانی به این گروه است. به طور میانگین، سنوات ارفاقی برای بازنشستگی مشاغل سخت و زیانآور در سازمان تأمین اجتماعی هشت سال است. به بیان دیگر، این کارگران به طور متوسط ۸ تا 10 سال زودتر از سایر بیمهشدگان بازنشسته میشوند.
انقلاب غیرحضوری؛ تحول در خدماترسانی به بازنشستگان
یکی از بزرگترین دغدغههای بازنشستگان، به ویژه سالمندان، مراجعات مکرر به شعب سازمان تأمین اجتماعی برای دریافت انواع خدمات مختلف در حوزههای بیمهای، درمانی و بازنشستگی است. امروزه با توسعه خدمات غیرحضوری، این مشکل تا حد زیادی حل شده و تمام بازنشستگان میتوانند از طریق سامانه es.tamin.ir یا اپلیکیشن «تأمین من» به خدمات مختلف دسترسی دارند.
برخی از این خدمات گسترده به گروه مستمریبگیران شامل دریافت فیش حقوقی و حکم مستمری ماهانه، مشاهده افزایشهای سالانه حقوق و کسورات (بیمه عمر، اقساط وام و ...)، استعلام وضعیت دریافت مستمری و دریافت گواهیهای مورد نیاز برای امور بانکی و اداری میشود.
مزایای غیرحضوری شدن خدمات برای بازنشستگان به عنوان جامعه هدف اصلی به موضوعاتی همچون حذف مراجعه فیزیکی، صرفهجویی در وقت و دسترسی 24 ساعته برمیگردد. همچنین این مزیتها برای نظام اداری و اقتصادی کشور شامل حذف سالانه هزاران مورد مراجعه نیروهای کاری به شعب، کاهش مصرف کاغذ و پیشگیری از برخی تخلفات احتمالی است.
در حال حاضر 77 خدمت در بستر خدمات غیرحضوری به همه بیمهشدگان، مستمریبگیران و حوزه کارفرمایی ارائه میشود که بازنشستگان عادی و پیش از موعد میتواند خدمات گسترده خود را به شیوه غیرحضوری از این نهاد بیمهگر دریافت کنند. در همین رابطه، بیمهشدگان سازمان تأمین اجتماعی در صورت احراز شرایط عام بازنشستگی، میتوانند درخواست بازنشستگی خود را از طریق سامانه خدمات غیرحضوری، به آخرین شعبه بیمهپردازی ارائه و همه مراحل بازنشستگی خود را تا صدور حکم بازنشستگی، از همان طریق پیگیری کنند.
روشهای برقراری خدمات غیرحضوری به ذینفعان
سازمان تأمین اجتماعی در سالهای اخیر توسعه خدمات غیرحضوری را در دستور کار دارد تا بتواند بخش عمده خدماترسانی خود را در بستر فضای مجازی و از طریق چند برنامه کاربردی و سامانههای موجود ارائه میدهد. سامانه خدمات غیرحضوری به نشانی es.tamin.ir به عنوان یکی از مهمترین بسترهای در اختیار همه ذینفعان و خدماتگيرندگان سازمان تأمین اجتماعی در فضای مجازی به شمار میرود که گروه بازنشستگان و مستمریبگیران نیز میتوانند از این خدمات گسترده بدون نیاز به حضور در شعب استفاده کنند.
همچنین برنامه کاربردی تأمین من تحت عنوان یکی دیگر از بسترهای ارائه خدمات غیرحضوری به همه گروههای مشمول همچون مستمریبگیران، بیمهشدگان و حوزه کارفرمایان است. البته سازمان تأمین اجتماعی در این سالها توسعه این خدمات را به عنوان برنامههای راهبردی و عملیاتی خود دنبال میکند.
70 درصد بازنشستگان کشور تحت پوشش تأمین اجتماعی
دادههای آماری سازمان تأمین اجتماعی حاکی از آن است که در حال حاضر حدود ۶۸ تا ۷۰ درصد مستمریبگیران این سازمان بیمهای را بازنشستگان تشکیل میدهند. دیگر گروهها شامل خانواده بازماندگان یا متوفیان از میان بیمهشدگان و افراد ازکارافتاده میشوند.
جامعه حدود 50 میلیون نفری سازمان تأمین اجتماعی بخش عمدهای از خدمات موردنیاز خود را از طریق عدم مراجعه به شعب و مراکز بیمهای و درمانی دریافت میکنند که براساس آخرین دادههای آماری سامانه تأمیننما وابسته به این سازمان از ابتدای سال جاری تاکنون بیش از ۳۰ میلیون خدمات در بخش خدمات غیرحضوری به همه ذینفعان و مخاطبان این نهاد بیمهای ارائه شده است.
خانواده مستمریبگیران با افراد تبعی آنان اکنون به حدود 9 میلیون نفر میرسند که خدماترسانی به این گروهها نیز در بخشهای بیمهای، درمانی و بازنشستگی انجام میشود. البته پرداخت مستمری به همه گروههای مشمول در بخش ازکارافتادگی، بازنشستگی و بازماندگان به عنوان یکی از مهمترین تعهدات بزرگ سازمان در قبال گروه مستمریبگیران تحت پوشش به شمار میرود.
آمارها نشان میدهد که در سال 1404 در بخش تعهدات همهجانبه در قبال همه بیمهشدگان و مستمریبگیران 125 هزار میلیارد تومان برای اجرای این تعهدات از سوی بزرگترین نهاد بیمهگر هزینه شد که این میزان تعهدات در سال جاری به رقم 210 هزار میلیارد تومان برآورده شده است.
نقش شرکای اجتماعی در تأمین منابع پایدار
تأمین منابع مالی برای پرداخت مستمری به بیش از ۹ میلیون نفر، یک چالش بزرگ است. سازمان تأمین اجتماعی برای حفظ پایداری خود نیازمند همکاری سه ضلع؛ دولت، کارفرمایان و بیمهشدگان است. هرگونه تأخیر در پرداخت حق بیمه توسط کارفرمایان، مستقیماً توانایی سازمان در پرداخت به موقع حقوق بازنشستگان را تحت تأثیر قرار میدهد. به همین دلیل، سامانههای هوشمند ارسال لیست حق بیمه، گامی مهم در جهت وصول بهموقع منابع و تضمین حقوق بازنشستگان امروز و آینده است.
سازمان تأمین اجتماعی با حمایت از ۹ میلیون نفر از خانوادههای مستمریبگیر، پوشش ویژه مشاغل سخت و زیانآور با سنوات ارفاقی ۲۰ ساله و تحول دیجیتال در خدماترسانی، نشان داده است که میتواند امنیت معیشتی و آرامش خاطر را برای بازنشستگان به ارمغان آورد. اپلیکیشن «تأمین من» و سامانه es.tamin.ir اکنون دروازه ورود به این خدمات هستند. به همه بازنشستگان توصیه میشود با ثبتنام در این سامانهها، از مراجعات حضوری بینیاز شوند.
در هر صورت سازمان تأمین اجتماعی که به بزرگترین گروه بازنشستگان در کشور خدمات گستردهای ارائه میدهد، در سال گذشته به طور میانگین در هر ماه 100 هزار میلیارد تومان هزینه برعهده داشت و در سال 1405 نیز به دلیل تورم بالا و شرایط اقتصادی کشور و همچنین رشد میزان مستمری و اجرای مرحله سوم متناسبسازی حقوق افراد بازنشسته و مستمریبگیر، این میزان تعهدات تأمین اجتماعی، رشد چشمگیری خواهد داشت.
