تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
سازمان تأمین اجتماعی بهعنوان بزرگترین سازمان بیمهگر کشور با جامعۀ عظیمی از مخاطبان در ارتباط است که غالباً با قواعد و قوانین این سازمان بزرگ آشنایی کافی ندارند. موضوعاتی که در این شماره به بررسی آنها میپردازیم عبارتند از: نحوۀ بهرهمندی از درمان پس از انقطاع از پرداخت حق بیمه، لزوم اطلاعرسانی دربارۀ کارگر بیمهنشده اتباع، نحوۀ پرداخت حق بیمه برای کارگران فصلی در مزارع، و چگونگی نامنویسی و پرداخت حق بیمه در استارتآپها.
یک سال است با ۲۰ سال سابقۀ بیمهپردازی مشاغل آزاد بازنشسته شدهام. در زمان بیمهپردازی با پرداخت حق سرانۀ درمان به تعداد خود و افراد تحت تکفل از درمان تأمین اجتماعی برهمند بودیم. تا ششماه بعد از بازنشسته شدن هم با پرداخت حق سرانه از درمان استفاده میکردیم. اما بعد از آن تاریخ با عدم پرداخت حق سرانه درمان از دریافت خدمات درمانی انصراف دادهام. حال اگر مجدداً بخواهم همراه با خانواده از خدمات درمان استفاده کنم، آیا باید حق سرانۀ درمان دوران انقطاع خود و افراد تحت تکفل را پرداخت کنم؟
خیر، طبق دستورالعمل قبلی بهرهمندی مجدد مستمریبگیر بازنشسته و افراد تحت تکفل او از خدمات درمانی سازمان تأمین اجتماعی منوط به پرداخت حق سرانۀ درمان کل دوران انقطاع بود، اما بر اساس بخشنامهای که اخیراً صادر شده، پذیرش درخواست بهرهمندی مجدد از خدمات درمانی و کسر حق سرانۀ درمان از تاریخ درخواست، بدون پرداخت حق سرانۀ درمان دوران انقطاع بلامانع اعلام شده است.
با جواز کسب پوشاک و نرخ ۱۸ درصد، بیمۀ مشاغل آزاد شدهام. چون تمایل به استفاده از درمان تأمین اجتماعی داشتم، در زمان بیمهپردازی طبق مقررات سازمان تأمین اجتماعی به تعداد خود و افراد تحت تکفل حق سرانۀ درمان پرداخت میکردم. اخیراً طبق نظریۀ کمیسیون پزشکی به میزان ۶۷ درصد ازکارافتادۀ کلی شناخته شدهام و قرار است مستمری ازکارافتادگی کلی برای من برقرار شود. با توجه به اینکه یکی از فرزندانم به استخدام دستگاه دولتی درآمده، آیا بعد از برقراری مستمری ازکارافتادگی کلی، در صورت تمایل به استفاده مجدد از درمان تأمین اجتماعی باید حق سرانۀ درمان فرزند مستخدم دولتی همراه با بقیۀ افراد خانواده پرداخت شود؟
خیر، مادامی که همسر یا فرزندان مستمریبگیر بازنشسته و یا ازکارافتادۀ کلی رأساً مشمول مقررات حمایتی خاص (مثل فرزند شما) و یا قانون تأمین اجتماعی باشند، نیازی به کسر حق سرانۀ درمان بابت آنها و ارائۀ خدمات درمانی به تبع مستمریبگیر اصلی نیست.
با هشت سال سابقۀ بیمهپردازی اجباری و ۱۲ سال بیمۀ مشاغل آزاد، دو ماه دیگر بازنشسته خواهم شد. آخرین بیمهپردازی من مربوط به مشاغل آزاد است و از درمان تأمین اجتماعی استفاده نمیکنم. آیا بعد از بازنشستگی میتوانم با پرداخت حق سرانۀ درمان به تعداد خود، همسر و دو فرزندم از درمان تأمین اجتماعی بهرهمند شوم؟
بله، بیمهشدهای که در ردیف مستمریبگیران قرار بگیرد، هرچند در زمان بیمهپردازی امر درمان مورد قرارداد او بوده یا نبوده باشد، در صورت تمایل به استفاده از درمان با پرداخت حق سرانۀ درمان میتواند از مزایای خدمات درمانی استفاده کند.
در مغازۀ فروش لوازم بهداشتی و ساختمانی من یک کارگر افغان شاغل بود. بازرس تأمین اجتماعی در زمان بازرسی نام او را در گزارش خود قید کرده، اما چون روادید و مجوز اشتغال او از اعتبار لازم برخوردار نبود توسط شعبۀ تأمین اجتماعی برای او شمارۀ بیمۀ موقت اختصاص داده شد. بعداً چون اطلاع پیدا کردم که بهکارگیری اتباع خارجی بدون داشتن اجازۀ کار و اجازۀ اقامت معتبر خلاف مقررات است به ادامۀ کار او در مغازه پایان دادم. آیا باید مراتب را به سازمان تأمین اجتماعی اطلاع دهم؟
طبق دستورالعمل جدید صادره، اتباع خارجی شاغل در کارگاهها غیر از اینکه باید دارای روادید یا کارت اقامت و مجوز اشتغال معتبر باشند، مقتضی است از مراجع مربوطه کد فیدا یا یکتا نیز اخذ کرده باشند. در هر صورت چون به جای شمارۀ اصلی به او شمارۀ موقت اختصاص داده شده، نمیتوانید ترک کار او را در لیست ماهانه اعلام کنید. لازم است با ارائۀ درخواست بازرسی مجدد در سامانۀ خدمات غیرحضوری به نشانی (es.tamin.ir) موضوع را پیگیری کنید.
اخیراً یک مزرعه را برای کشت محصولات کشاورزی از مالک آن اجاره کردهام. با توجه به اینکه غیر از فصل زمستان در بقیۀ فصول کاشت، داشت و برداشت برای تولید محصولات کشاورزی از چند کارگر استفاده میکنم، آیا میتوانم کارگرانی که در فصول فوقالذکر در مزرعه شاغل هستند بیمه کنم؟
بله، مزارع و باغات کشاورزی کارگاه فصلی محسوب میشوند. مالک یا مستأجر کارگاه که حدود و ثغور آن با توجه به وسعت مزرعه یا باغ مشخص است و سند مالکیت یا اجاره و همچنین پروانۀ فعالیت صادره از نظام صنفی کشاورزی دارد، در ایام فعالیت کارگاه میتواند طبق مادۀ (۳۹) قانون تأمین اجتماعی نسبت به ارسال لیست و پرداخت حق بیمۀ کارگران اقدام کند. البته در آغاز فصل زمستان اگر کارگاه کشاورزی تعطیل شود کارفرما باید ترک کار کارگران را در لیست اعلام کند. بعد از اتمام فصل زمستان و آغاز فصل جدید کشاورزی مجدداً با ارسال لیست، حق بیمۀ کارگران شاغل پرداخت شود. کارگران فصلی کشاورزی که در فصل زمستان اشتغال به کار ندارند و بیمه نیستند، میتوانند دورۀ بیمهپردازی خود را با قرارداد بیمۀ اختیاری ادامه دهند.
دو ماه است در بازار شهر کرمان مغازۀ مسگری راه انداختهام و همراه با ساخت لوازم مسی، ظروف مسی را نیز سفیدگری میکنم. یک نفر نیز در کنار من بهعنوان استادکار اشتغال به کار دارد. آیا این کارگر را میتوانم با حداقل دستمزد بیمۀ تأمین اجتماعی کنم؟
خیر، کارگاههای ساخت لوازم مسی (مسگری) و سفیدگری جزء صنوفی هستند که کارگران شاغل در این کارگاهها دستمزد مقطوع دارند.
اخیراً شرکتی با شخصیت حقوقی و فعالیت کسبوکار فضای مجازی (استارتآپ) تأسیس کردهایم و ۱۰ نفر پرسنل داریم. چون نحوۀ اشتغال چند نفر از کارکنان بهصورت دورکاری است. در خصوص تشکیل پروندۀ مطالباتی برای شرکت و ارسال لیست و پرداخت حق بیمۀ کارکنان ثابت و دورکاری نیاز به راهنمایی دارم.
در راستای حمایت از شرکتها و مؤسسات کسبوکار فضای مجازی (استارتآپها)، ابتدا لازم است مدیرعامل شرکت همراه با مدارک اساسنامۀ شرکت و آگهی تأسیس و سند مالکیت یا اجارهنامۀ محل فعالیت شرکت و مجوز فعالیت اخذ شده از مرجع مربوطه، به شعبۀ تأمیناجتماعی واقع درحوزۀ عملکرد شرکت مراجعه کند. سپس با تکمیل فرمهای هویتی کارگاه و ثبت شمارۀ تلفن همراه و ایمیل مدیرعامل یا صاحبان امضا و اخذ کد کارگاهی و رمز عبور جهت پرداخت لیستهای ماهانه بهصورت اینترنتی و رؤیت احکام مطالباتی سازمان تأمین اجتماعی، طبق مواد (۳۶) و (۳۹) قانون تأمین اجتماعی نسبت به ارسال اولین لیست و پرداخت حق بیمۀ کارکنان اعم از ثابت و دورکار اقدام کند. بعد از ارسال اولین لیست متعاقباً از کارگاه مذکور بازرسی به عمل میآید. بازرس تأمین اجتماعی موقع بازرسی از این قبیل کارگاهها مکلف است ضمن کنترل کلیۀ کارکنان شاغل حاضر در کارگاه در صورت اعلام مراتب دورکاری تمام یا برخی از افراد شاغل از سوی کارفرما که اسامی افراد دورکار در لیست ارسالی کارفرما درج شده، به لحاظ ماهیت شغل آنها و با انجام بررسیهای لازم نسبت به تأیید اشتغال کارکنان دورکار اقدام کند.
اخیراً دو نفر نیروی کار جدید در کارگاه استخدام کردهام. نفر اول فاقد شمارۀ بیمه و نفر دوم قبلاً شاغل بوده و دارای شمارۀ بیمه است. برای ارسال لیست و پرداخت حق بیمۀ آنها ابتدا باید جهت ثبتنام در سیستم تأمین اجتماعی به شعبۀ مربوطه مراجعه کنم. آیا میتوانم بهصورت غیرحضوری نیز نسبت به نامنویسی کارگران جدید اقدام کنم؟
بله، سازمان تأمین اجتماعی در راستای تعمیم و توسعۀ ارائۀ خدمات خود، در بیشتر حوزهها خدمات غیرحضوری راهاندازی کرده است. در خصوص نامنویسی بیمهشدۀ اصلی نیز، کارفرما میتواند علاوه بر مراجعۀ حضوری به شعب و یا کارگزاریهای سازمان تأمین اجتماعی، از طریق درگاه خدمات غیرحضوری و به نشانی (es.tamin.ir) نسبت به ارائۀ درخواست نامنویسی نیروی کار جدید شاغل درکارگاه اقدام کند. در این ارتباط کارفرمایانی که توافقنامه تنظیم و ارسال لیست اینترنتی با تأمین اجتماعی دارند، اگر نسبت به ثبتنام و ایجاد حساب کاربری اقدام کرده و اطلاعات آنان در پرتال مخاطبان موجود باشد، میتوانند غیرحضوری نسبت به نامنویسی نیروی کار جدید یا جابهجایی بیمهشدگان در سطح چند کارگاه مربوط به یک کارفرما اقدام کنند. البته برای نیروی کار جدید فاقد شمارۀ بیمه، باید کارفرما پس از ثبت اطلاعات هویتی بیمهشده، پرسشنامۀ نامنویسی تکمیل شده توسط بیمهشدۀ جدید و کارفرما، همراه با صفحۀ اول شناسنامه، کارت ملی و یک قطعه عکس فرد مورد نظر را در سیستم خدمات غیرحضوری بارگذاری کرده و مستقیماً از سیستم برای بیمهشده شمارۀ بیمه اخذ کند. بعداً ظرفمدت یکماه پس از نامنویسی غیرحضوری اصل پرسشنامۀ تکمیلشده را به شعبۀ مربوطۀ تأمین اجتماعی تحویل دهد، البته در نامنویسی غیرحضوری بیمهشده، شخص کارفرما در خصوص صحت اطلاعات و اصالت امضا و اثر انگشت بیمهشدۀ جدید در پرسشنامه که در سیستم بارگذاری کرده، بهطور مستقیم مسئول است.
شرکت تولیدی لوازم خانگی گازسوز که بیش از ۸۰ نفر پرسنل دارد، بر اساس توافق بهعملآمده با سازمان تأمین اجتماعی، در قبال تقلیل قسمتی از میزان پرداخت حق بیمۀ کارکنان، انجام تعهدات کوتاهمدت پرسنل را به عهده گرفته است (قرارداد پورسانتاژ). اخیراً شرکت فروشگاههای زنجیرهای شهروند جهت عرضه و فروش محصولات گازسوز در فروشگاههای شهروند سراسر ایران، قرارداد یکساله، جهت ساخت و فروش محصولات با شرکت تولیدی مذکور منعقد کرده است. سؤال این است که باتوجه به توافق صورتگرفته با سازمان تأمین اجتماعی مبنی بر تقلیل نرخ حق بیمۀ کارکنان شرکت پیمانکار، مبالغ مربوط به لیستهای ارسالی پیمانکار در دورۀ اجرای قرارداد چگونه محاسبه میشود؟
ابتدا یادآوری میشود که قراردادهای خرید و فروش اجناس و اقلام مصرفی که تعهدات موضوع قرارداد مهیا و آماده بوده و منحصراً خرید یا فروش است، مشمول مادۀ (۳۸) قانون تأمین اجتماعی و کسر حق بیمه نیست. چنانچه موضوع قرارداد خرید یا فروش توأم با ساخت و تهیۀ اجناس باشد (مثل قرارداد شرکت شما) این نوع قراردادها مشمول مادۀ (۳۸) قانون تأمین اجتماعی هستند. در مواردی که تعهدات کوتاهمدت سازمان تأمین اجتماعی به کارفرما واگذارشده و به تبع آن میزان حق بیمۀ مقرر در مادۀ (۲۸) قانون تأمین اجتماعی تقلیل مییابد، اگر کارفرما در قالب پیمانکاری، قراردادی با واگذارندۀ کار منعقد کند موقع محاسبۀ حق بیمۀ کارکنان شاغل در اجرای قرارداد، معادل پورسانتاژ متعلقه مستند بهصورت مزد و حقوق ارسالی از سوی پیمانکار، وصولشده به حساب آمده و مبالغ مربوط به لیستهای پیمان با مأخذ کامل ۲۷ درصد در محاسبه منظور میشود.
آیا روزنامهنگاران باید کماکان درقالب بیمۀ صاحبان حِرف و مشاغل آزاد بیمۀ تأمین اجتماعی شوند؟
طبق توافق سازمان تأمین اجتماعی با صندوق اعتباری هنر وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، هنرمندان، نویسندگان و روزنامهنگاران علاوه براینکه طبق روال قبلی میتوانند بیمۀ مشاغل آزاد شوند، مجاز شدهاند در قالب بیمههای توافقی نیز از بیمۀ تأمین اجتماعی بهرهمند شوند. در این ارتباط اگر سن متقاضی حداکثر ۵۰ سال باشد (در صورت داشتن سن اضافی باید معادل آن سابقۀ قبلی پرداخت حق بیمه داشته باشد) میتواند با معرفی صندوق اعتباری هنر، بیمۀ تأمین اجتماعی شود. البته برخلاف نرخهای بیمۀ مشاغل آزاد، نرخ بیمۀ توافقی ۲۷ درصد است و دستمزد مبنای کسر حق بیمه به انتخاب متقاضی بین 1.3 برابر حداقل دستمزد و حداکثر دستمزد مصوب شورای عالی است. این قبیل بیمهشدگان در زمان مراجعه به مراکز ملکی و استیجاری درمان تأمین اجتماعی، برعکس بیمهشدگان مشاغل آزاد از پرداخت فرانشیز معاف بوده و درمان آنها رایگان انجام میشود. غیر از تعهدات بلندمدت بازنشستگی و ازکارافتادگی و بازماندگان قسمتی از تعهدات کوتاهمدت از قبیل کمکهزینۀ ازدواج، پروتز و اروتز، هزینه کفنودفن، کمکهزینۀ سفر بیمهشدۀ بیمار و همراه او جزء خدمات سازمان تأمین اجتماعی در قبال این بیمهشدگان است.
