تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
به گزارش تأمین 24، مدیریت تعهدات بیمهای از دیرباز به عنوان اصلیترین چالش ساختاری سازمان مطرح بوده است. آمارها نشان میدهد، وجود حداقل 26 مورد تعهد بدون منبع مالی، فرآیند پیری سازمان را تسریع کرده و ناترازی منابع و مصارف را دامن زده است. در چنین شرایطی باید این نهادهای متولی به دنبال حذف چنین تعهدات بدون در نظر گرفتن منابع مالی باشند نه اینکه فشار را بر بزرگترین سازمان بیمهگر افزایش دهند.
سازمان تأمین اجتماعی، برنامه اجرایی مدیریت تعهدات بیمهای را به منظور ساماندهی وضعیت تعهدات کوتاهمدت و بلندمدت برای جامعه حدود 50 میلیون نفری در سایه طرحهای تحولی به گونهای گنجانده تا تحولات در این بخش به ایجاد تعادل و توازن در منابع و مصارف بزرگترین سازمان بیمهگر منجر شود.
مصطفی سالاری، مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی پیشتر گفته است، به طور کلی سازمان تأمین اجتماعی، دارای ساختار معمول و متداولی است و واحدهای این نهاد شرح وظایف مشخصی دارند. اما در برهههای مختلف میتوان اولویتهایی را تعیین کرد که به صورت ویژه و پروژهای برخی موارد در اولویت قرار گیرند و طرحهای بیستگانه نیز تحول را در این رابطه دنبال میکند.
به گفته سالاری، «مدیریت تعهدات بیمهای» یکی از این طرحهای تحولی سازمان تأمین اجتماعی است که در آن باید تعهدات کوتاهمدت و بلندمدت ساماندهی شود تا آسانتر در دسترس مردم قرار گیرند و مدیریت هزینه در اجرای آنها لحاظ شود. در این جهت باید از انحرافات در برخی تعهدات جلوگیری کنیم و معافیتهای بیمهای را سامان دهیم. با اجرای این طرحها، تحولات به تدریج در سازمان مشاهده خواهد شد.
سیاستگذاری برای مدیریت بر تعهدات بیمهای زمانی محقق میشود که کارفرمایان که حدود 80 درصد منابع مربوط به پرداخت حقبیمههای افراد تحت پوشش در یک میلیون و 400 هزار کارگاه را به موقع پرداخت کنند؛ در این حال، تأمین اجتماعی میتواند ضمن عمل به تعهدات همهجانبه برای افراد مشمول، مدیریت تعهدات بیمهای را دنبال کند.
گذار از انفعال به کنترل هوشمند
در پاسخ به این بحران، «طرح مدیریت و ساماندهی تعهدات بیمهای» به عنوان یکی از ۱۲ طرح باقیمانده از بسته تحولی بیستگانه سازمان تعریف شده است. این طرح با ترکیب دو رویکرد اصلی دنبال میشود یکی کنترل مصارف بلندمدت و دیگری یکپارچهسازی قواعد است.
کنترل مصارف بلندمدت، هدف اصلی جلوگیری از خروج منابع بدون پشتوانه و ایجاد تعادل مالی از طریق شفافیت در پرداختها به شمار میرود. در موضوع یکپارچهسازی قواعد، با تجمیع طرحهای مرتبط (مانند بیمه متمرکز و نظام مالی تعهدی)، سازمان به دنبال «یکسانسازی قواعد و مقررات» برای حذف رویههای سلیقهای و موازیکاری است.
علاوه بر این، سازمان تأمین اجتماعی تلاش دارد با جلوگیری از تصویب تعهدات جدید بدون منبع در مجلس، از تشدید بحران پیشگیری کند. همه این برنامهها میتواند به تعادل منابع و مصارف این نهاد بزرگ بیمهگر به صورت جدی کمک کند تا تعهدات را در بهترین زمان ممکن مانند همیشه اجرایی کند.
«نرگس اکبرپور روشن» عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی درباره مزیتهای بیمه برای جامعه کارگر و سازمان تأمین اجتماعی گفت: طرحهای تحولی سازمان تأمین اجتماعی که به حیطههای مختلف امور مربوط به بیمه، درمان، چشمانداز تأمین اجتماعی و دیگر حوزهها میپردازد میتواند آینده روشنی برای سازمان و ذینفعان به تصویر بکشاند.
اکبرپور روشن در گفتوگو با تأمین 24 ادامه داد: یکی از موضوعات مطرح شده در این طرحهای بیستگانه مسأله مدیریت تعهدات بیمهای است. با توجه به اینکه عناوین این طرحها با استفاده از نظرات کارشناسی و در واقع خبرگی استخراج شده است، امیدواریم طرحهای تحولی در حیطه ارائه خدمات به ذینفعان در همه بخشها و حوزه خدمات غیرحضوری به طور کامل محقق شود.
به گفته این کارشناس حوزه بیمههای اجتماعی، به طور یقین چنین طرحهایی که طبق برنامه زمانبندی و براساس اطلاعات استخراج و تدوین شده برای بزرگترین سازمان بیمهگر و همه مخاطبان و مشمولان نتیجهبخش خواهد بود که امید میرود نتیجه آن برای همه ذینفعان ملموس باشد تا پیامدهای مثبت آن هم تحقق پیدا کند.
رمزگشایی از «تابآوری»
آیا این طرح چشمانداز سازمان تأمین اجتماعی را تضمین میکند. این موضوع به دو عامل حیاتی بستگی دارد یکی از این موارد وصول بدهیهای دولت و دیگری تحقق همزمان تحول دیجیتال است. حتی کارآمدترین طرح مدیریت مصارف نیز بدون تحقق درآمدها نتیجهبخش نیست. تأکید برنامه هفتم توسعه بر «چشمانداز تعهدات قانونی دولت» نشان میدهد، بدون تسویه حساب دولت با سازمان، هر طرح اصلاحی با محدودیت مواجه خواهد شد.
همچنین در موضوع تحقق همزمان تحول دیجیتال نیز موفقیت این طرح به «هوشمندسازی سامانهها» گره خورده است. طرحهایی نظیر «پذیرش و پرداخت الکترونیکی اسناد پزشکی (رسا)» و «بیمه متمرکز» زیرساختهای لازم برای ایجاد شفافیت و جلوگیری از فرار تعهدات را فراهم میکنند.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی درباره این طرحهای تحولی گفت: این طرحها به طور قطع میتواند چشمانداز آینده این سازمان بزرگ اجتماعی را بهبود ببخشد، زیرا به هر حال تأمین اجتماعی به عنوان نهادی است که ویترین دولت محسوب میشود؛ عملکرد این نهاد میتواند منجر به نارضایتی یا رضایت مردم شود.
اکبرپور روشن ادامه داد: با وجود اینکه سازمان تأمین اجتماعی یک نهاد عمومی غیردولتی محسوب میشود ولی به عنوان یک نهاد اجتماعی عملاً ویترین دولت است و کارکرد این مجموعه اجتماعی میتواند روی اعتماد مردم تأثیرگذار باشد، بنابراین اگر یک سازمانی به این بزرگی و به این اهمیت استراتژیک، برنامهای پیش روی خود داشته باشد و مطابق با آن به نیازهای ذینفعان پاسخ دهد، طبیعتاً منجر به بهبود چشمانداز یا افزایش رضایتمندی در جامعه هدف و ذینفعان خواهد شد.
او بیان کرد: چنین رویکرد مدیریتی تحت عنوان طرحهای تحولی در بزرگترین نهاد بیمهگر تحت عنوان یک رویکرد تحولی، بلندمدت و آیندهنگرانه میتواند چشمانداز این سازمان را نسبت به آینده بهبود ببخشد و طبیعتاً افراد بیمهشده میتوانند با اعتماد بیشتری به این سازمان بیمهپردازی داشته باشد. با توجه به اینکه در حال حاضر بحث ناپایداری صندوقهای بیمهای و بازنشستگی مهم است، قطعاً اینکه یک مدیریتی، برنامههای از پیش مشخصی برای بهبود کارکرد و عملکرد سازمان داشته باشد، بسیار مفید خواهد بود.
سیاستگذاری مدیریت تعهدات چه زمانی محقق میشود
در پاسخ به این سوال که «سیاستگذاری مدیریت تعهدات چه زمانی محقق میشود؟» باید قائل به تفکیک شد و موضوعاتی همچون فاز سیاستگذاری و طراحی و مرحله اجرای عملیاتی را مدنظر داشت. در فاز سیاستگذاری و طراحی این فاز به اتمام رسیده و طرحهای مرتبط با آن (مدیریت تعهدات، بیمه متمرکز و ...) مراحل نهایی شدن را طی کردهاند.
البته در فاز اجرای عملیاتی، اجرای کامل و مشاهده نتایج ملموس در شاخصهای مالی و تزریق مطالبات، مستلزم بازه زمانی میانمدت است. طرحهای مرتبط در حال «استقرار در ساختارهای عملیاتی» هستند و میانگین پیشرفت فیزیکی برخی زیرساختها مانند «ارتقای مدیریت وصول منابع» به حدود ۸۳ درصد رسیده است.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی بیان کرد: اینکه در طرحهای تحولی به صورت ویژه به مدیریت تعهدات بیمهای پرداخته شده نشان میدهد که این موضوع بسیار برای سازمان تأمین اجتماعی دارای اهمیت است و بدیهی است یک صندوق بیمهای برای اینکه بتواند تعهدات خود را در قبال همه ذینفعان انجام دهد نیاز به منابع پایدار از محل وصول حقبیمههای جامعه تحت پوشش دارد.
وی ادامه داد: منابع صندوقهای بیمهای از نوعی که در سازمان تأمین اجتماعی وجود دارد عمدتاً از محل وصول حقبیمهها تأمین میشود و به خاطر همین هر چقدر اطمینان در وصول حق بیمهها بیشتر باشد اجرای تعهدات با ضمانت بیشتری اجرایی خواهد شد. این تعهدات بخشی از طریق خود کارگر، بخشی دیگر از سوی کارفرما و سوی دیگر این حقبیمهها را دولت پرداخت میکند.
اکبرپور روشن معتقد است، بنابراین کارفرمایان و کارگران میتوانند نقش کلیدی در وصول حقبیمههای سازمان تأمین اجتماعی داشته باشند، در اینکه این منابع به صورت پایدار و به صورت منظم به سازمان پرداخت شود، البته در حیطه بخش کارگر به عنوان بیمهشده اجباری مشکلی برای پرداخت حق بیمه به صورت ماهانه وجود ندارد، چون حقبیمه را کارفرما از طرف این افراد پرداخت میکند.
به گفته این کارشناس بیمههای اجتماعی، اما برای گروههای خویشفرما که موظف به پرداخت حقبیمه به طور کامل هستند، بیمه شدن این افراد به شرایط اقتصادی آنها بستگی دارد، بنابراین اگر این افراد نسبت به آینده تأمین اجتماعی امیدوار باشند و تعهدات در آینده به این گروه های بیمهشده پرداخت خواهد شد، در چنین شرایطی به بیمهپردازی اقدام میکنند اما نمیتوان انتظار بیمهپردازی به شکل منظم از این افراد داشت.
طرح مدیریت تعهدات بیمهای یک مسکن موقتی نیست، بلکه یک عمل تهاجمی برای تثبیت اتاق فرمان سازمان تأمین اجتماعی است. اما این طرح تضمینکننده مطلق چشمانداز نیست؛ بلکه موفقیت آن منوط به عزم جدی دولت در پرداخت بدهیها و همراهی قوه مقننه برای جلوگیری از خلق تعهدات جدید و بیمنبع است.
