
به گزارش تأمین 24، عدالت در بیمههای اجتماعی به معنای «پوشش همگانی» و «رفتار یکسان با وضعیتهای مشابه» است. تحلیل کارشناسان نشان میدهد که طرحهای هوشمندسازی مانند «پذیرش و پرداخت الکترونیکی اسناد پزشکی (رسا)» و «بیمه متمرکز» اساساً برای از بین بردن تبعیض رویهای طراحی شدهاند. سازمان تأمین اجتماعی نیز با ارائه این طرحهای تحولی همین مسیر را دنبال میکند تا با اجرای آنها به همه مخاطبان و ذینفعان تحت پوشش خدمات مطلوبی در حوزه الکترونیک و حرکت به سمت دیجیتالمحوری ارائه دهد.
این سامانهها با حذف دخالت انسانی و اعمال قوانین یکسان در کل کشور، از شکلگیری تصمیمات سلیقهای که گاه به نفع یا ضرر قشر خاصی تمام میشود، جلوگیری میکنند. همچنین «طرح مدیریت تعهدات بیمهای» با هدف جلوگیری از خروج منابع به سمت تعهدات لوکس و بدون منبع مالی، در تلاش است تا منابع محدود را به سمت اقشار نیازمند واقعی هدایت کند.
علیرضا حیدری، فعال حوزه کسبوکار و کارشناس حوزه تأمین اجتماعی معتقد است، طرحهای تحولی سازمان تأمین اجتماعی که به تازگی زمینه اجرایی شدن آن در حوزههای بیمهای، درمانی و اقتصادی فراهم شده است، میتوانند برای این نهاد بزرگ بیمهای تحولآفرین باشد و از طرفی دیگر عدالت اجتماعی را برای همه گروههای هدف و ذینفعان فراهم کند.
حیدری در گفتوگو با تأمین 24 اظهار کرد: با توجه به اینکه این طرحهای تحولآفرین و توسعهمحور به همه موضوعات مرتبط با سازمان تأمین اجتماعی ارتباط دارد، اجرای دقیق و کامل این طرحها به سمت تحول و توسعه در این سازمان پیش خواهد رفت. یکی از موضوعات مهم سازمان همچون مدیریت تعهدات بیمهای در قالب این طرحهای تحولی گنجانده شده، البته طرح تسهیل خدمات بیمهای، کمک به فضای کسبوکار، بیمه کسبوکارهای نوین و وصول منابع توجه خاص شده است.
وی بیان کرد: اگر چنین طرحهایی با اهداف توسعهمحور و تحولی در سازمان تأمین اجتماعی به طور کامل اجرایی شود، بخش اعظمی از فعالیتهای حوزه کسبوکارهای نوین و ایفای تعهدات برای همه افراد مشمول و ذینفعان نیز زمینه اجرایی پیدا خواهد کرد. به همین واسطه سازمان تأمین اجتماعی همه تلاش و همت خود را برای این موضوع بهکار گرفته تا این طرحهای تحولی را اجرایی کند.
کسبوکارها؛ امید به اجرایی شدن
در حوزه کسبوکارها، رویکرد توسعه محور این سازمان دو روی سکه دار که یکی از آنها سمت روشن همراه با امیدواری و دیگری روی تاریک و همراه با چالش و مشکلات مرتبط با آن است. هوشمندسازی، فرآیندهای بیمه متمرکز و تایید دیجیتال سوابق را تسهیل میکند. این امر هزینه مبادله و زمان انتظار برای کارفرمایان خرد را کاهش میدهد.
همچنین در سمت تاریک و چالشهای احتمالی، کسبوکارهای خرد و نوپا معمولاً با پیچیدگی قوانین بیمهای دست و پنجه نرم میکنند. اگر طرحها صرفاً بر زیرساختهای درون سازمانی متمرکز بمانند و نرمافزارهای تعامل با بنگاهها را به روز نکنند، ممکن است این گروهها همچنان از چرخه خدمات رسمی دور بمانند.
حیدری اضافه کرد: از آنجا که بخشی از این تحولات به بازار کار برمیگردد طبیعتاً وقتی که بازار کار دچار انعطافپذیری میشود و عملاً شکل ایجاد مشاغل و روابط کارگر و کارفرما از سنتی خارج میشود و افراد مواجه با اقامتگاه کارفرما نیستید و دیگر کارفرمایی فیزیکی وجود ندارد بلکه کارفرما مجازی فعال خواهد شد. طبیعتاً این روابط باید در ارتباط با حق بیمه و موضوع بیمه اجتماعی حقیقت خود را نشان دهد و اکنون برای اینکه بتوانند پوشش را ایجاد احتیاج به سازوکارها و قواعد جدیدی دارد؛ در نهایت و در سایه سازوکار تازه، قانون باید برای این گروهها عملیاتی شود، البته بخشی از این مسأله به فضای کسب و کار برمیگردد.
به گفته او، در خصوص مدیریت هزینهها، طبیعی است که با توجه به قوانین موجود باید یک سازوکارهای جدیدی برای اعمال درست قانون فراهم شود؛ زیرا این مسأله میتواند «هم بخشی» باشد یعنی در حوزه معاونتهای بیمه یا درمانی شکل گیرد و هم بخشهای پشتیبان مانند بخش آیتی و فناوری اطلاعات میتوانند در واقع به این موضوع کمک کنند.
وی بیان کرد: باید گفت که روز به روز احساس نیاز به این حوزه بیشتر است، به همین دلیل مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی روی این حوزه متمرکز شده است؛ به عنوان نمونه موضوعات نظام بیمه متمرکز، تأمین اجتماعی هوشمند، کسبوکارهای نوین و دیگر موضوعات مرتبط با بیمه در اولویت قرار گرفتهاند تا با دقت، سرعت و کیفیت بهتر، فعالیتهای این نهاد بزرگ بیمهای را بتواند به لحظه برای بازیگران این حوزه نظیر کارگران، کارفرمایان و سازمان تأمین اجتماعی اجرایی کند.
منافع تسریع در اجرا برای همه ذینفعان
حال در چنین شرایطی توقف یا کندی اجرای این طرحهای تحولی با نگاه دیجیتالمحوری و حرکت به سوی عدالت اجتماعی به نفع هیچ گروهی نیست. تسریع در اجرای این بسته تحولی، منافع مشخصی برای هر گروه دارد. گروه ذینفع منافع اصلی در صورت تسریع اجرا شامل بیمهشدگان میشود. بیمهشدگان در این شرایط دیجیتالی دریافت خسارت واقعی در کمترین زمان، شفافیت سوابق بیمهای را شاهد خواهند شد.
سازمان تأمین اجتماعی نیز کاهش التهابات حقوقی، خروج از بحران ناترازی، بهبود رابطه با دیوان محاسبات، دولت و مجلس شورای اسلامی نیز کاهش هزینههای تنشهای اجتماعی ناشی از تاخیر خدمات، شفافیت مالی جهت نظارت و در نهایت کسبوکارها نیز به کاهش جرائم دیرکرد ناخواسته و تسریع در راستیآزمایی نیروهای جدید میرسند.
کارشناس حوزه تأمین اجتماعی گفت: با وجود، برنامههای تحولی تأمین اجتماعی، موضوع استحقاق در سازمان تأمین اجتماعی واقعیتر خواهد شد و عملاً عدالت اجتماعی را در این حوزه محقق میکند. تأمین اجتماعی با این گستره بزرگ افراد تحت پوشش، خود یک نوع امنیت اجتماعی را دنبال خواهد کرد. طبیعتاً باید از سازوکارهای پیشرفته، مدرن و بهروز استفاده شود و دسترسی به اطلاعات سازمان بسیار گسترده باشد تا همه گروهها از این خدمات به شیوهای مطلوب بهرهمند شوند.
به گفته وی، این برنامههای تحولی به ذات، موضوعات جدیدی نیستند اما اراده مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی درباره شتاب بخشیدن برای تسریع در اجرای طرحها و نهادینه کردن این برنامهها در سازمان از حساسیت بیشتری برخوردار شده تا در راستای ارائه همه خدمات و اقدامات برنامهریزی شده، این طرحهای تحولی نیز زمینه اجرایی پیدا کند.
حیدری اضافه کرد: در حقیقت با توجه به همتی که در سازمان تأمین اجتماعی وجود دارد که به صورت مستمر توسط مدیرعامل و گروه اجرایی، همه این طرحهای تحولی رصد میشود، امیدواریم با پیشرفت طرحها و با نگاه جدی به این قضیه، محصول آن خیلی سریعتر به سازمان نشان داده شود تا در جهت تحولات موردنیاز بتوان آثار و خیرات آن را مشاهده کرد.
طرحهای تحولی اگرچه با هدف تابآوری مالی آغاز شد، اما معماری آنها به گونهای است که بیعدالتی سیستمی را کاهش میدهد. برای تحقق عدالت، این طرحها تنها به هوشمندی نیاز ندارند، بلکه به قوانین حمایتی موازی برای پوشش گروههای حاشیه بازار کار نیز نیاز دارند. در مجموع، اگر این طرحها متوقف شوند، شکاف بین بیمهشدگان ممتاز و عادی عمیقتر از امروز خواهد شد.
سازمان تأمین اجتماعی به عنوان یک نهاد پیشرو از میان همه صندوقهای بازنشستگی و بیمهای در راستای اجرای طرحهای تحولی در این سازمان حرکت کرده است. اجرای طرحهای بیستگانه که با تلاش مدیریت این نهاد بیمهگر به 12 طرح تحولی رسید باعث شده است که در حال حاضر بسیاری از برنامههای حوزه دیجیتال، خدمات غیرحضوری به سمت عدالت اجتماعی برای همه ذینفعان و مخاطبان این سازمان تبدیل شده است.
آخرین دادههای آماری سازمان تأمین اجتماعی همچنین نشان میدهد، با توجه به توسعه طرحهای تحولی، مسیر خدمات غیرحضوری به همه ذینفعان سازمان گسترش یافته به طوری که در بخش سامانه خدمات غیرحضوری تأمین اجتماعی 77 خدمت و در برنامه کاربردی «تأمین من» نیز 59 خدمت به صورت غیرحضوری به همه بیمهشدگان، مستمریبگیران و کارفرمایان ارائه میشود. شاید این مسیرهای طرحهای تحولی، بتواند برخی از چنین اقداماتی را به نتیجهای مطلوب برساند.