سهم ناچیز کارگران ساختمانی از بیمه اجتماعی

به گزارش تامین ۲۴، «میکائیل صدیقی» رئیس انجمن صنفی کارگران ساختمانی استان کردستان و عضو هیات مدیره کانون عالی انجمن‌های صنفی کارگران ساختمانی کشور در این رابطه به تامین ۲۴ گفت: در ماه‌های اخیر، اوضاع به سمتی پیش رفته که کارگران و استادکاران ساختمان در استانی کارگری مثل کردستان، نیمی از ماه را بیکارند؛ این شرایط با بروز جنگ و بحران اخیر تشدید شده است.

به گفته این فعال کارگری، کارگران ساختمانی، در مواقع بیکاری، از سر اجبار به مشاغلی مانند دستفروشی یا مسافرکشی روی آورده‌اند، در مواردی کارگران استان‌های مرزی مشغول کولبری شده‌اند.

صدیقی با تاکید بر اینکه «معضل بیمه کارگران ساختمانی همچنان پابرجاست و منابع کافی برای بیمه کردن آن‌ها برای تامین اجتماعی فراهم نشده» ادامه داد: در حال حاضر، حدود ۵۰۰ هزار کارگر ساختمانی یا حتی بیشتر، در صف بیمه قرار دارند؛ در کردستان بیش از نیمی از کارگران ساختمانی بیمه ندارند و این در حالی است که اصلاحیه‌های اخیر در ماده ۵ قانون بیمه کارگران ساختمانی که مربوط به تامین منابع بیمه‌ای این قشر از کارگران است، نتوانسته منابع ریالی کافی برای بیمه کردن کارگران متقاضی را فراهم کند؛ به همین دلیل، در یکسال اخیر، تقریباً هیچ کارگر ساختمانی جدیدی بیمه نشده است.

عضو هیات مدیره کانون عالی انجمن‌های صنفی کارگران، مشکل اصلی را در تامین نشدن منابع بیمه‌ای برای صندوق تامین اجتماعی می‌داند؛ او می‌گوید: شهرداری‌ها، ۲۷.۵ درصد حق بیمه را باید از محل عوارض ساخت و ساز به تامین اجتماعی بپردازند اما معمولاً این مبالغ به موقع و به میزان کافی پرداخت نمی‌شود؛ تا زمانی که مجلس و دولت فکری به حال تامین منابع بیمه کارگران ساختمانی نکند و سیستم ناعادلانه و فراقانونیِ سهمیه‌بندی بیمه ادامه داشته باشد، کارگرانِ منتظر در صف بیمه نمی‌توانند از خدمات بیمه‌ای و حمایتی بهره‌مند شوند.

صدیقی، مشکل بعدی را ناتوانی کارگران در پرداخت حق بیمه می‌داند و می‌گوید: کارگرانی که توانسته‌اند در سال‌های قبل بیمه شوند، امروز از آنجایی که نیمی از ماه را بیکارند، توان پرداخت حق بیمه را به صورت ماهانه و مرتب ندارند و در مواردی بیمه آن‌ها قطع می‌شود؛ مسئله مهم این است که‌ عدم برخورداری کارگران ساختمانی از بیمه تامین اجتماعی، از یکسو، بخش قابل توجهی از کارگران زحمتکش کشور را از حمایت‌های حداقلی درمان، ازکارافتادگی و مستمری بازنشستگی محروم می‌کند و از سوی دیگر، تامین اجتماعی را به عنوان بزرگ‌ترین صندوق بیمه‌گر کشور از منابع ورودی قابل توجهی محروم می‌سازد.

در زمستان 1401، آخرین اصلاحیه ماده ۵ قانون بیمه کارگران ساختمانی در مجلس به تصویب رسید؛ در ماده واحده این قانون آمده است: «سازمان تأمین اجتماعی مکلف است با دریافت هفت درصد (۷٪) حق بیمه سهم بیمه شده از مأخذ کسر حق بیمه از کارگران دارای پروانه مهارت فنی شاغل مستقیم در امر ایجاد یا توسعه، احداث و یا افزایش زیربنای ساختمان، تجدیدبنا، تعمیرات اساسی و یا تخریب آن‌ها و دریافت حق بیمه سهم کارفرمایی مربوط از محل مساحت (متراژ) ساخت وساز، این کارگران را بیمه نماید.»

بنا بر اعلام سازمان تامین اجتماعی، در سال جدید، مبلغ بیمه ماهانه کارگر ساختمانی درجه یک (ماهر و استاد) ۲میلیون و ۲۸۴هزار و ۹۰۵ تومان است که سهم بیمه‌شده و سازندگان به ترتیب ۷ و ۲۰ درصد است. مبلغ ماهانه بیمه کارگر ساختمانی درجه ۲ (نیمه‌ماهر و کمک استادیار) یک میلیون و ۹۲۴هزار و ۱۳۰ تومان اعلام شده که سهم کارگر ۷ درصد و سهم سازندگان ۲۰ درصد است. همچنین مبلغ ماهانه بیمه کارگر ساختمانی درجه ۳ (کارگر عمومی) یک میلیون و ۵۶۳هزار و ۳۵۶ تومان است. حق بیمه کارگر و سازنده نیز مانند سایر کارگران ساختمانی (درجه یک و دو) است.

دی ماه ۱۴۰۴ جمعی از کارگران ساختمانی در کارزاری خواستار اصلاح ماده ۵ بیمه کارگران ساختمانی شدند. اما هنوز اتفاق مثبتی در این زمینه نیفتاده است؛ زمستان سال قبل نیز، مصطفی سالاری، مدیرعامل سازمان تأمین‌اجتماعی در نهمین جلسه کارگروه ملی ساماندهی بیمه کارگران ساختمانی، اصلاحات در حوزه قوانین و مقررات بیمه کارگران ساختمانی را ضروری و آن را راهکاری برای افزایش کارگران تحت پوشش دانست.

سالاری در این جلسه گفت: اصلاح قوانین مربوط به بیمه کارگران ساختمانی در راستای یافتن راهکار برای پذیرش افراد در نوبت پوشش بیمه‌ای مذکور در این جلسه مورد بررسی قرار می‌گیرد.

وی افزود: کارگران ساختمانی متعددی متقاضی پوشش بیمه مربوطه هستند که طبق قانون و بنا به کسری ظرفیت فعلی، امکانی برای این منظور وجود ندارد.

علیرغم همه‌ این کنش‌گری‌ها هنوز منابع ریالی کافی برای پوشش بیمه حدود ۵۰۰ هزار کارگر ساختمانی متقاضی بیمه فراهم نیامده است و بخش قابل توجهی از کارگران ساختمانی از مواهب بیمه اجتماعی بهره مند نشده اند.