تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
سازمان تأمین اجتماعی بهعنوان بزرگترین سازمان بیمهگر کشور با جامعۀ عظیمی از مخاطبان در ارتباط است که غالباً با قواعد و قوانین این سازمان بزرگ آشنایی کافی ندارند. موضوعاتی که در این شماره به بررسی آنها میپردازیم عبارتند از: تعهد تأمین اجتماعی در حوادث کار برای کارگران ساختمانی، تغییر کد کارگاهی برای تغییر مکان کارگاه، تخصیص عنوان مشاغل سخت و زیانآور به پرستاران بخش خصوصی، و نحوۀ نامنویسی کارگر جدید کارگاه بهصورت آنلاین.
در حال ساخت یک آپارتمان هستیم. چند نفر از کارگران شاغل در این ساختوساز، هنوز تحت پوشش بیمۀ کارگران ساختمانی قرار نگرفتهاند. سؤال این است که اگر یکی از کارگران شاغل دچار حادثه شود، آیا سازمان تأمین اجتماعی در قبال حوادث احتمالی برای این قبیل کارگران ساختمانی تعهداتی دارد؟
بله، تا زمانی که کارگر ساختمانی تحت پوشش قانون کارگران ساختمانی فعلی مصوب سال ۱۳۸۶ قرار نگرفته است، طبق قانون قبلی بیمۀ اجتماعی کارگران ساختمانی مصوب سال ۱۳۵۲، کارگر حادثهدیده با داشتن و یا نداشتن کارت مهارت فنی صرفاً مشمول حوادث ناشی از کار است.
شرکت ساخت قطعات فلزی برای ساخت و نصب چند سالن سوله با یک شرکت تولید لوازم خانگی قرارداد پیمانکاری منعقد کرده است. از آنجایی که یکی از مصالح مصرفشده در قراردادهای سولهسازی آهنآلات است، در متن قرارداد قید شده «آهنآلات مورد نیاز جهت ساخت سولهها توسط واگذارندۀ کار تهیه و بهصورت رایگان در اختیار پیمانکار قرار داده شود.» پیشتر اعلام شده بود که اگر در قراردادهای غیرعمرانی، تهیۀ قسمتی از مصالح به کار گرفته شده به عهده و هزینۀ واگذارندۀ کار و قسمت دیگر به عهدۀ پیمانکار باشد، بعد از اضافه کردن ارزش ریالی مصالح واگذارشده به پیمانکار به کل ناخالص کارکرد، حق بیمۀ قرارداد به جای ۱۵ درصد به مأخذ ۷ درصد بهعلاوۀ بیمۀ بیکاری مربوطه محاسبه میشود و سازمان تأمین اجتماعی پس از وصول بدهی بر مبنای کل کارکرد پیمانکار، مفاصاحساب قرارداد را صادر میکند. آیا در قرارداد ما که آهنآلات بهصورت رایگان توسط واگذارندۀ کار در اختیار پیمانکار قرار گرفته است ارزش ریالی آهنآلات به کل ناخالص قرارداد افزوده میشود؟
خیر، قراردادهایی مثل قرارداد شما که طبق آن بعضی از مصالح و تجهیزات اختصاصی توسط کارفرما (واگذارندۀ کار) رایگان به پیمانکار تحویل شود مشمول دستورالعمل فوق نیست.
۱۰ سال است در حرفۀ کاشیکاری، بیمهشدۀ کارگر ساختمانی هستم و در تمام گزارشهای بازرس تأمین اجتماعی اشتغال من در این حرفه تأیید شده است. پیشتر در خصوص نقلوانتقال سوابق بیمهشدگان تأمین اجتماعی از سایر صندوقها به صندوق تأمین اجتماعی سؤال و پاسخی مطرح شده بود. در این ارتباط من در سنوات گذشته پنج سال در استخدام یکی از نیروهای مسلح بودم و بازخرید شدهام و در زمان اشتغال کسور بازنشستگی از حقوق من کسر شده و بعد از بازخریدی دریافت نکردهام. آیا کارگران ساختمانی نیز مثل سایر بیمهشدگان تأمین اجتماعی میتوانند سوابق دولتی و یا لشکری خود را به صندوق تأمین اجتماعی منتقل کنند؟
بله، نقلوانتقال حقبیمه و کسور بازنشستگی قبلی بیمهشدگان کارگر ساختمانی طبق ضوابط مربوطه قابل انتقال به صندوق تأمین اجتماعی است.
تا آخر خردادماه سال ۱۴۰۲ با یک نفر کارگر وردست کارگاه پیراهندوزی داشتم و او را با دستمزد روزانه بر مبنای ضریب 1.1 برابر حداقل دستمزد همراه با مزایای انگیزهای و حق مسکن بیمه کرده بودم. از اول تیرماه پیراهندوزی تعطیل و ترک کار کارگر به شعبه اعلام شد. بعد از پنج ماه، از اول آبانماه در محل دیگر همان منطقه دوزندگی مردانه (کتدوز) و با همان کارگر راهاندازی کردهام. آیا باید با همان کد کارگاه قبلی نسبت به ارسال لیست اقدام کنم؟ و اینکه آیا در دوزندگیها نیز ضریب وردست مثل کارگاه پیراهندوزی است؟
طبق دستورالعمل مربوطه اگر کارفرما و کارگاه شخص حقیقی تغییر محل پیدا کند، باید برای محل جدید شمارۀ کارگاه دیگری اخذ شود. همچنین دستمزد وردست دوزندگی مثل وردست پیراهندوزی است.
پرستار شاغل در یکی از مراکز درمانی بنیاد شهید و امور ایثارگران، با ۲۴ سال سابقۀ بیمهپردازی تأمین اجتماعی هستم. آیا پرستاران برای بازنشستگی مشمول قانون سخت و زیانآور در بخش خصوصی هستند؟
خیر، هیأت دولت در سال ۱۳۹۵ و در اجرای بند «۵» آییننامۀ اجرایی قانون (نحوۀ بازنشستگی جانبازان انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی و معلولان عادی و شاغلان مشاغل سخت و زیانآور) مصوب کرده است برای متصدیان پستهای پرستاری و بهیار و کمکبهیار که بهصورت تماموقت در مراکز خاص درمانی جانبازان اشتغال به کار دارند و بیمهشدۀ سازمان تأمین اجتماعی هستند، با داشتن حداقل ۲۵ سال سابقۀ خدمت و به ازای هر سال خدمت سه ماه سنوات ارفاقی (حداکثر تا پنج سال) و مجموع سنوات اصلی و ارفاقی حداکثر ۳۰ سال است که پس از موافقت بالاترین مقام مسئول بنیاد شهید و معرفی آنها به آخرین شعبۀ دریافتکنندۀ حق بیمه، بدون اعمال شرط سنی بازنشسته میشوند. ضمناً طبق دادنامۀ شمارۀ ۷۴۵ مورخ 9 آبان 1396 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری باید متقاضی در زمان درخواست بازنشستگی اشتغال عملی در پست مربوطه داشته باشد.
فرزندم صرفاً تا آخر سال ۱۴۰۱ به مدت ۱۰ سال بیمهشدۀ اجباری بود. در این مدت چون من در سن ۶۰ سالگی بودم تحت تکفل او قرار داشتم و از خدمات درمانی تأمین اجتماعی استفاده میکردم. او اخیراً فوت کرده و از اول سال ۱۴۰۲ تا تاریخ فوت فاقد سابقه است و شعبۀ تأمین اجتماعی فقط با داشتن ۱۰ سال سابقه، برای همسرش مستمری ماهانه برقرار کرده، اما برای من غرامت مقطوع فوت در نظر گرفته و پرداخت آن را به ارائۀ گواهی انحصار وراثت موکول کرده است. مگر طبق مقررات، وراث برای ارائۀ گواهی انحصار وراثت ۹ ماه فرصت ندارند؟
فرصت ۹ ماهه گواهی انحصار وراثت برای همسر و فرزندان است، اما چنانچه والدین بیمهشده که بازماندگان متوفی هستند، براساس ۱۰ سال سابقۀ بیمهپردازی او مشمول دریافت غرامت مقطوع فوت باشند، تأمین اجتماعی طی دستورالعملی اعلام کرده است چون گواهی انحصار وراثت یک سند اصلی مهم در شناسایی بازماندگان از جمله والدین محسوب میشود لذا شعب موظف شدهاند قبل از پرداخت غرامت مقطوع فوت به والدین گواهی انحصار وراثت را اخذ کنند.
برادرم که مقرریبگیر بیمۀ بیکاری بود به تازگی فوت کرده است. مدت دریافت مقرری او ۱۲ ماه بود که ۱۰ ماه آن را دریافت کرده و الباقی به علت فوت، پرداخت نشده و بازماندگان متوفی همسر و دو فرزند هستند. ضمناً او قبل از برقراری مقرری بیمۀ بیکاری دو سال نیز سابقۀ بیمهپردازی اجباری داشته است. با توجه به اینکه بازماندگان در صورتی میتوانند از مستمری استفاده کنند که متوفی حائز دو شرط مادۀ (۷۵) قانون تأمین اجتماعی باشد، چون او شرط دومی را ندارد، (ظرف یک سال قبل از تاریخ فوت داشتن حداقل ۹۰ روز سابقۀ پرداخت حق بیمه) و در مدت مذکور مقرری بیمۀ بیکاری دریافت کرده است؛ آیا بازماندگان مشمول دریافت مستمری میشوند؟ و اینکه آیا همسر برادرم میتواند کمکهزینۀ کفنودفن دریافت کند؟
اگر بیمهشده در حین استفاده از مقرری بیکاری و قبل از اتمام دورۀ پرداخت آن فوت کند، بازماندگان مشمول دریافت هزینۀ کفنودفن هستند. ضمناً طبق مقررات برای بیمهشدۀ متوفی علاوه بر پرداخت حق بیمۀ اجباری توسط متوفی، مدت استفاده از غرامت دستمزد ایام بیماری و مرخصی زایمان، دوران پرداخت حق بیمۀ اختیاری و مشاغل آزاد (با در نظر گرفتن نرخ مؤثر) و مدت خرید خدمت سربازی، همچنین دریافت مقرری بیمۀ بیکاری (مثل برادر شما) همۀ این موارد در احراز شرایط مادۀ (۷۵) مؤثر هستند.
یکی از همسایههای ما که بیمهشدۀ قالیبافان بود اخیراً فوت کرده است و قبل از فوت چون شوهرش ازکارافتادۀ کلی بود تحت تکفل همسرش قرار داشت. متوفی در سنوات گذشته و قبل از تصویب قانون جدید بیمۀ قالیبافان مصوب سال ۱۳۸۸، بر اساس قانون قبلی مصوب سال ۱۳۷۶ مدت دو سال بیمۀ قالیبافی با نرخ ۱۴ درصد بوده و از اول سال ۱۳۸۹ تا تاریخ فوت طبق قانون فعلی حق بیمه پرداخت میکرد. آیا مدت سه سال پرداخت حق بیمۀ قبلی با نرخ ۱۴ درصد جزو سوابق کامل پرداخت حق بیمه برای برقراری مستمری بازماندگان برای شوهر متوفی در نظر گرفته میشود؟
طبق مادۀ (۱۰) آییننامۀ اجرایی قانون جدید بیمههای اجتماعی قالیبافان و شاغلان صنایع دستی شناسهدار مصوب ۱۸ مرداد ۱۳۸۸ مجلس شورای اسلامی، اگر بیمهشده نسبت به پرداخت مابهالتفاوت حق بیمۀ نرخ ۱۴درصد اقدام کرده باشد، پذیرش کل مدت سابقۀ او بر اساس قانون قبلی در احراز و تعیین میزان مستمری بازماندگان ملاک عمل خواهد بود، درغیر این صورت صرفاً ۵۰ درصد سنوات پرداخت حق بیمۀ قبلی در احراز و میزان مستمری مؤثر است.
برادرم که بیمهپرداز اختیاری بود به علت تصادف رانندگی فوت کرده است. متوفی مجرد بود؛ آیا پدر و مادر او که ۵۰ و ۴۵ سال دارند میتوانند از مستمری بازماندگان استفاده کنند؟
خیر، بیمهپرداز متوفی که مجرد است و کسی را تحت تکفل ندارد در صورت فوت پروندهاش مختومه میشود. البته اگر بیمهشدۀ متوفی قبل از فوت با داشتن شرایط قانونی (پدر ۶۰ سال و مادر ۵۰ سال) والدین خود را تحت تکفل قرار داده باشد، در این حالت پدر و مادر مشمول دریافت مستمری بازماندگان خواهند بود.
چهارماه قبل برای یک مجله (دوهفتهنامۀ ورزشی) که زیرمجموعۀ یک شرکت حقوقی است، مجوز اجازۀ نشر از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اخذ شده است و ۱۰ نفر پرسنل دارد که حق بیمۀ ماهانۀ آنها پرداخت میشود. در این مدت بعضی اوقات در قبال انتشار گزارشهای خبری ورزشی مبالغی در وجه اشخاص حقیقی پرداخت و در دفتر شرکت به عنوان هزینه ثبت میشود. آیا در موقع حسابرسی از دفاتر قانونی این ارقام در گزارش حسابرس به عنوان مشمول کسر حق بیمۀ ثبت میشود؟
در رسانههای برخط مثل هفتهنامه و یا دوهفتهنامه، ماهنامه، روزنامه، پایگاه خبری و... اگر شخص حقیقی نسبت به انتشار اثر هنری، ادبی، ورزشی، خبر، عکس و... در مطبوعات و نشریات کاغذی و یا الکترونیک بهصورت انفرادی اقدام و در قبال این اثر حقالزحمهای دریافت کند و به عنوان هزینه در دفاتر قانونی ثبت شود، چنانچه این پرداختیها از نظر ماهیتی سفارش کار و تابعیت دستوری نداشته باشد به عبارتی فروش امتیاز تلقی نشود مشمول کسر حق بیمه نخواهد بود.
