تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
سازمان تأمین اجتماعی بهعنوان بزرگترین سازمان بیمهگر کشور با جامعۀ عظیمی از مخاطبان در ارتباط است که غالباً با قواعد و قوانین این سازمان بزرگ آشنایی کافی ندارند. موضوعاتی که در این شماره به بررسی آنها میپردازیم عبارتند از: شمول مستمریبگیر بازماندگان در صورت اشتغال، فرزندان راهکار آغاز بیمهپردازی کارکنان در شرکت تازهتأسیس، قطع بیمۀ بیکاری برای دریافتکنندۀ بازنشسته، و عودت مبلغ بیمۀ بیکاری در صورت اشتغال در زمان دریافت.
قبلاً مدت پنج سال بیمهشدۀ تأمین اجتماعی و در یک شرکت دولتی غیرشمول قانون کار شاغل بودم. بعد از استعفا، در یک شرکت خصوصی شاغل شده و پس از دو سال بیمهپردازی اجباری از کارگاه اخراج و درخواست مقرری بیمۀ بیکاری کردهام. آیا سنوات پرداخت حق بیمۀ اجباری در شرکت دولتی نیز مثل بیمهپردازی اجباری در بخش خصوصی، در برقراری دریافت مقرری بیمۀ بیکاری مؤثر است؟
خیر، در مورد شاغلان در مؤسسات و شرکتهای دولتی که بیمهشدۀ تأمین اجتماعی هستند، اما مشمول قانون کار نیستند و در نتیجه از حقوق و دستمزد آنها سه درصد حق بیمۀ بیکاری کسر نمیشود، این قبیل سوابق پرداخت حق بیمه برای برقراری بیمۀ بیکاری فاقد وجاهت قانونی بوده و صرفاً سوابق مشمول پرداخت سه درصد حق بیمۀ بیکاری در برقراری بیمۀ بیکاری مؤثر است.
در یک برج ساختمانی در حال ساخت، برای ساخت و نصب آسانسور قراردادی با واگذارندۀ کار دارای شخصیت حقوقی منعقد کردهایم. طبق متن قرارداد مقرر شده که مصالح اختصاصی و انحصاری این قرارداد توسط واگذارندۀ کار بهصورت رایگان در اختیار پیمانکار قرار گیرد. با توجه به اینکه در قراردادهای غیرعمرانی، اگر تهیۀ قسمتی از مصالح به عهده و هزینۀ واگذارندۀ کار و قسمت دیگر به عهدۀ پیمانکار باشد، ارزش ریالی مصالح واگذار شده به پیمانکار به کل ناخالص کارکرد قرارداد افزوده شده و حق بیمۀ قرارداد به مأخذ هفت درصد همراه با بیمۀ بیکاری محاسبه میشود. سؤال این است که آیا در قرارداد آسانسور نیز به شرح توضیحات بالا، ارزش ریالی مصالح اختصاصی ارائهشده به پیمانکار به ناخالص کل کارکرد اضافه میشود؟
خیر، در این قراردادها که مصالح مذکور جهت ساخت آسانسور بهصورت رایگان در اختیار پیمانکار قرار داده میشود، به عنوان مصالح واگذاری تلقی نشده و ارزش ریالی آنها به کل کارکرد قرارداد افزوده نمیشود.
در شهرستان زنجان یک رستوران غذاخوری افتتاح شده و با توجه به قانون اخیر مجلس شورای اسلامی در خصوص صدور فوری مجوزهای کسبوکار، در حداقل زمان ممکن پروانۀ کسب رستوران را از اتحادیۀ مربوطه اخذ و فعلاً با چهار نفر کارگر شروع به کار کرده است. کارگران نیز بعد از انجام معاینات پزشکی (موضوع مادۀ 90 قانون تأمین اجتماعی) تحت پوشش بیمۀ تأمین اجتماعی قرار گرفتهاند، چون صنف رستورانها دستمزد مقطوع دارد، آیا من نیز که 49 سال دارم میتوانم به عنوان کارفرما با حداقل دستمزد روزانه خودم را بیمۀ کارفرمایی کنم؟
خیر، در کارگاههایی که کارگران آنها دارای دستمزد مقطوع هستند (مثل رستوران شما)، چنانچه کارفرما تمایل داشته باشد خودش را نیز بیمۀ کارفرمایی کند، دستمزد روزانه مبنای کسر حق بیمه برای او نباید از بالاترین رده دستمزد مقطوع کارگاه مربوطه کمتر باشد، به عبارت دیگر باید کارفرما بیشترین ردۀ دستمزد روزانه را برای خود در نظر بگیرد.
در نیمۀ دوم سال 1400 یک نفر فروشنده به مدت شش ماه در فروشگاه پوشاک من شاغل بود و اصرار داشت بیمۀ تأمین اجتماعی شود، اما توافق کردیم به جای واریز حق بیمۀ سهم او و سهم خودم به حساب سازمان تأمین اجتماعی، هفت درصد حق بیمۀ سهم بیمهشده را همراه با دستمزد ماهانه به او پرداخت کنم، تا حق بیمۀ سهم خودم را که 23 درصد است (20 درصد سهم کارفرما و 3 درصد بیمۀ بیکاری) پرداخت نکنم. اخیراً کارگر مذکور بهرغم دریافت حق بیمۀ سهم خود به ادارۀ کار مراجعه و اعلام کرده در زمان اشتغال در کارگاه من بیمه نبوده است. هیأت حل اختلاف با تأیید ادعای کارگر موضوع را جهت پیگیری به سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده و متعاقباً شعبۀ مربوطۀ تأمین اجتماعی کل شش ماه حق بیمۀ او (شامل سهم بیمهشده و سهم کارفرما) همراه با جرائم را جهت پرداخت به من ابلاغ کرده است. آیا با وجود توافق قبلی من باید این اعلام بدهی را پرداخت کنم؟
متأسفانه ممکن است تعداد قلیلی از کارفرمایان این کار را انجام بدهند در حالی که این نوع توافقات غیرقانونی بوده و هیچگونه اعتباری ندارد و کارفرما متحمل ضرر و زیان میشود، لذا به اطلاع کارفرمایان میرسانیم که طبق مادۀ (148) قانون کار، کارفرما موظف است نسبت به پرداخت حق بیمۀ کارگران شاغل در کارگاه اعم از آزمایشی، رسمی و یا قراردادی از روز اول اشتغال در کارگاه، با ارسال صورت مزد و حقوق ماهانه در مهلت قانونی اقدام کند و اگر توافقی مثل شما با کارگر شاغل در کارگاه بکند باید تبعات این توافق غیرقانونی را در نظر داشته باشد. در این صورت ضمن اینکه کارگر حق بیمۀ سهم خودش را بهصورت نقدی از کارفرما دریافت میکند بعداً در صورت آگاهی از مقررات و تعهدات سازمان تأمین اجتماعی در ادارۀ کار و یا تأمین اجتماعی (مثل کارگر قبلی شما) از کارفرما شاکی میشود. به هر حال شما این حق را دارید که به این اعلام بدهی در مهلت مقرر اعتراض کنید، اما بعید است هیأتهای تشخیص مطالبات سازمان تأمین اجتماعی اعتراض شما را تأیید کنند.
پیشتر اعلام شد که همسر بیمهشدۀ متوفی میتواند همراه با دریافت مستمری بازماندگان، در صورت شاغل بودن و اخراج از کارگاه، مقرری بیمۀ بیکاری نیز دریافت کند. آیا این مقررات در خصوص فرزندان مستمریبگیر بازماندگان متوفی نیز صدق میکند؟
خیر، مستمریبگیر بازماندگان، شامل دختر و پسر و یا والدین متوفی، در صورت اشتغال به کار، مستمری آنها از تاریخ اشتغال قطع شده و در صورت اخراج از کارگاه و وقوع بیکاری، پرداخت مقرری با لحاظ سایر شرایط بلامانع خواهد بود.
در یکی از مناطق کشاورزی شهرستان اشتهارد استان البرز، مالک یک قطعه مزرعه و باغ کشاورزی و دارای پروانۀ فعالیت از سوی نظام صنفی کشاورزی هستم. فرزندم با یک کارگر دیگر، در آنجا شاغل و بیمهشدۀ تأمین اجتماعی هستند. اخیراً یک قطعه زمین در کنار باغ خریداری کرده و تصمیم دارم با مجوز دهیاری منطقه، یک منزل ویلایی بسازم. پیشتر اعلام شده که بر اساس بخشنامۀ جدید، حق بیمۀ سهم مالک ساختمان در ساختوسازهای ساختمانی به 25 درصد افزایش یافته است. با توجه به اینکه باغ و زمین جدید خریداری شده در محدودۀ روستایی قراردارد، آیا حق بیمۀ ساختمانی مناطق روستایی نیز 25 درصد است؟
خیر، حق بیمۀ سهم مالک در ساختوسازهای داخل محدودۀ روستاها که با مجوز دهیاریها صورت میگیرد معادل 10 درصد مجموع عوارض صدور پروانه، محاسبه و وصول میشود.
اخیراً با مجوز ادارۀ ثبت شرکتها، شرکت ساختمانی ما شروع به فعالیت کرده است. در دفتر مرکزی شرکت یک نفر حسابدار با یک کارمند مشغول به کار هستند. تصمیم داریم آنها را بیمۀ تأمین اجتماعی کنیم؛ آیا باید ابتدا از محل شرکت درخواست بازرسی کارگاهی کنیم و پس از گزارش بازرس تأمین اجتماعی، نسبت به ارسال لیست و پرداخت حق بیمۀ شاغلان اقدام شود؟
خیر، بدواً باید مدیرعامل شرکت با همراه داشتن آگهی تأسیس و اساسنامۀ شرکت و مدارک مالکیت و یا اجاره و یا سرقفلی محل شرکت و شناسۀ ملی کارفرمای شخص حقوقی، به شعبۀ تأمین اجتماعی مربوطه مراجعه کند. بعد از تکمیل فرمهای هویتی و دریافت حساب کاربری و اختصاص کدکارگاهی، کارفرما ابتدا باید نسبت به ارسال اولین صورت مزد و حقوق کارکنان و پرداخت حقبیمه با نرخ 30 درصد بهصورت اینترنتی اقدام کند. شعبۀ تأمین اجتماعی پس از دریافت اولین لیست، بازرسی از کارگاه مذکور را در اولویت اول صف بازرسی قرار میدهد تا فعالیت عمده و عملی کارگاه و صحتوسقم لیست ارسالی، توسط بازرس کارگاهی تأمین اجتماعی گزارش شود.
چون سابقۀ پرداخت حق بیمۀ زیادی دارم و متأهل هستم، مقرری بیمۀ بیکاری به مدت 50 ماه برای من برقرار شده و تاکنون سه سال (36 ماه) از مقرری را دریافت کردهام. به علت اینکه در حال حاضر سنم به 60 سال تمام رسیده، شعبۀ تأمین اجتماعی اعلام کرده که باید بازنشسته شوم، اما چون در حال حاضر تمایل به بازنشستگی ندارم، آیا میتوانم 14 ماه باقیمانده مقرری را دریافت کنم و بعد از اتمام دورۀ مقرری بیمۀ بیکاری، مجدداً به بیمهپردازی اجباری ادامه دهم تا بتوانم از مستمری بازنشستگی بیشتری بهرهمند شوم؟
خیر، طبق بند (د) (مادۀ 8) قانون بیمۀ بیکاری و مادۀ (13) آییننامۀ قانون مذکور، مقرری بیمۀ بیکاری در صورت احراز شرایط بازنشستگی بیمهشده (مثل شما)، قطع شده و سپس مستمری بازنشستگی برای او برقرار میشود و اگر بیمهشده تمایل به دریافت مستمری بازنشستگی نداشته باشد، در هر حال مقرری بیمه بیکاری او قطع خواهد شد.
مدت 18 ماه برای من مقرری بیمۀ بیکاری برقرار شده که یک سال آن را دریافت کردهام. اخیراً شعبۀ تأمین اجتماعی اعلام کرده طبق بررسیهای انجامشده چون مدت شش ماه در دورۀ دریافت مقرری بیمۀ بیکاری شاغل بودم و اشتغالم را به تأمین اجتماعی اعلام نکردهام، باید بالغ بر 42 میلیون ریال بابت اضافه دریافتی مقرری بیمۀ بیکاری به حساب سازمان تأمین اجتماعی واریز کنم و در غیر این صورت با صدور اجرائیه و طبق مادۀ (50) قانون تأمین اجتماعی نسبت به وصول آن اقدام خواهد شد. آیا این اضافۀ دریافتی را میتوانم بهصورت قسطی پرداخت کنم؟
بله، بیمهشده میتواند حداکثر تا یک ماه از تاریخ ابلاغ حکم اضافه دریافتی مقرری بیمۀ بیکاری، نسبت به پرداخت یکجا اقدام کرده و در صورت عدم توانایی پرداخت نقدی درخواست تقسیط کند. اگر عدم توانایی پرداخت نقدی برای تأمین اجتماعی محرز شود، در صورت موافقت شعبۀ تأمین اجتماعی حداکثر تا 18 قسط قابل تقسیط است. البته اگر بیمهشده پس از صدور اجرائیه تقاضای تقسیط کند، باید طبق مادۀ (99) آییننامۀ اجرایی مادۀ (50) قانون تأمین اجتماعی وثیقۀ لازم متناسب با میزان بدهی را به تأمین اجتماعی ارائه دهد.
کارشناس رسمی قوۀ قضائیّه هستم. آیا کارشناسان رسمی قوۀ قضائیّه میتوانند خود را بیمۀ تأمین اجتماعی کنند؟
بله، یکی از گروههای بیمههای توافقی، بیمۀ وکلا و کارشناسان رسمی و مشاوران خانوادۀ قوۀ قضاییه است. اگر کارشناس رسمی قوۀ قضاییه حداکثر 50 سال سن دارد (در صورت داشتن سن بیش از 50 سال لازم است سابقۀ قبلی پرداخت حق بیمه داشته باشد) و فاقد رابطۀ مزدبگیری بوده و تحت پوشش بیمهای دیگری نیست، با معرفی مرکز وکلا و کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوۀ قضاییه، میتواند در زمرۀ این گروه از بیمهشدگان توافقی سازمان تأمین اجتماعی قرار گیرد. چون نرخ حق بیمۀ 27 درصد بدون سه درصد بیمۀ بیکاری است، لذا مشمول دریافت مقرری بیمۀ بیکاری نخواهد بود و دستمزد مبنای کسر حق بیمه با توجه به میزان سن و سابقۀ متقاضی بهصورت پلکانی است. ارسال لیست و پرداخت حق بیمۀ ماهانه بهصورت گروهی توسط مرکز مذکور و یا بهصورت انفرادی با اخذ برگ پرداخت حق بیمه از سیستم تأمین اجتماعی، باید حداکثر تا آخرین روز ماه بعدی پرداخت شود. ضمناً کارشناس رسمی دادگستری میتواند طبق مقررات مربوط به بیمۀ صاحبان حِرف و مشاغل آزاد نیز خود را بیمۀ تأمین اجتماعی کند.
