تمام کارگران مشمول قانون کار صرف نظر از محل اشتغال و نوع کارگاهی که در آن کار میکنند، اعم از دولتی، خصوصی، تعاونی، کشاورزی، صنعتی و خدماتی به میزان مقرر در مصوبه فوق از عیدی و پاداش سالانه برخوردار هستند و میزان عیدی آنها متفاوت از میزان عیدی کارکنان دستگاههای اجرایی و دولتی است.
برابر قانون مبنای تعیین عیدی پایان سال کارگران، حداقل دو و حداکثر سه برابر مصوبه دستمزد شورای عالی کار است و کارفرمایان باید دو ماه پایه حقوق را به عنوان حداقل عیدی و سه ماه پایه حقوق را به عنوان حداکثر عیدی و پاداش آخر سال به نیروهای کار خود بدهند.
علیرغم آنکه مصوبه مجلس، میزان پرداخت عیدی کارگران را مشخص کرده و دو ماه پایه حقوق را به عنوان حداقل و سه ماه پایه حقوق را به عنوان حداکثر میزان عیدی دریافتی اعلام کرده است، اما میزان عیدی کارگران بسته به مدت قرارداد و کارکرد آنها متفاوت است. قانون در مورد عیدی و پاداش کارگران ساعتی،فصلی،پاره وقت و .. نیز ملاحظاتی داشته و میزان عیدی این گروه از کارگران را مشخص کرده است.
عیدی کارگران پاره وقت
بر اساس ماده ۳۹ قانون کار، مزد و مزایای کارگرانی که به صورت نیمه وقت یا کمتر از ساعات قانونی تعیین شده به کار اشتغال دارند به نسبت ساعات کار انجام گرفته محاسبه و پرداخت میشود.
عیدی کارگران فصلی
مبلغ پرداختی بابت عیدی و پاداش به کارگران کارگاههای فصلی مشمول قانون کار و کارگران سایر کارگاههای مشمول که کمتر از یک سال در کارگاه کار کرده اند باید بر ماخذ ۶۰ روز و به نسبت ایام کارکردشان در سال محاسبه شود.
عیدی کارگران ساعتی
در مورد کارگران ساعتی که حقوق ماهانه ثابت نداشته و دستمزد آنها در ماه متغیر است برای محاسبه عیدی و پاداش،میانگین حقوق سه ماه آخر خدمت آنها مبنای محاسبه قرار میگیرد.
کارگران اخراجی هم عیدی میگیرند
کارگرانی که در طول سال با کارفرما قطع رابطه میکنند، کارگرانی که در طول سال از خدمت مستعفی، اخراج یا بازنشسته میشوند و یا به شکلی رابطه آنان با کارگاه قطع میشود، به نسبت مدت کارکرد و ماههایی که کار کردهاند، مستحق دریافت عیدی و پاداش سالانه خواهند بود.
پیشتر احمد غریوی- مدیرکل سابق روابط کار و جبران خدمت وزارت کار در گفتوگویی اعلام کرده بود: کارگران اخراجی و کارگرانی که به هر دلیلی شغل خود را از دست دادهاند، کارگران آزمایشی، ساعتی، نیمه وقت و فصلی مشمول دریافت عیدی هستند و کارفرما موظف به پرداخت این مولفه است. برخی از کارگران به صورت آزمایشی به کار گرفته میشوند که اگر رابطه کاری از جانب کارفرما قطع شده باشد، وی ملزم به پرداخت کلیه حقوق دوره آزمایشی است و درصورتی که قطع رابطه کاری از سوی کارگر باشد، کارگر مستحق دریافت تمام حقوق، مزایا و عیدی به میزان مدت انجام کار است.
وی گفته بود: طبق اطلاعیههایی که به کارفرمایان ارسال میکنیم آنها موظف به پرداخت به موقع عیدی و پاداش کارگران هستند و اگر کارفرمایی پرداخت عیدی را به تاخیر اندازد یا از آن خودداری کند کارگر میتواند از طریق مراجع قانونی و ادارات کار پیگیری کند.
به گفته غریوی، امکان پرداخت عیدی به کارگر به طور ماهانه منع قانونی ندارد اما مستنبط از ماده واحده قانون مربوط به تعیین عیدی و پاداش سالانه کارگران، مصوب سال ۱۳۷۰ مجلس شورای اسلامی و تبصره یک آن، پرداخت عیدی و پاداش موضوع مصوبه یاد شده، تنها در پایان سال مورد پیدا کرده است؛ لذا هرگونه پرداخت از این بابت در طول سال میتواند صرفاً علی الحساب عیدی و پاداش آخر سال محسوب شود.
بر اساس این گزارش، مبنای محاسبه عیدی و پاداش سالانه کارگران در کارگاههایی که طرح طبقهبندی مشاغل دارند، مزد گروه و پایه یا مزد مبنا و در واحدهای فاقد طرح طبقهبندی، مزد ثابت یعنی مزد شغل و مزایای ثابت پرداختی به تبع شغل خواهد بود.
