تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
به گزارش تأمین ۲۴، حمایت قانونی از کارافتادگان به عنوان یکی از تعهدات سازمان تأمین اجتماعی به شمار میرود که در همین رابطه، پرداخت مستمری به حدود ۱۴۹ هزار ازکارافتاده تحت پوشش تأمین اجتماعی به صورت ماهانه در برنامههای کاری این سازمان گنجانده شده است.
سازمان تأمین اجتماعی، به عنوان گستردهترین سازمان بیمهگر اجتماعی کشور، از جمعیت قابل توجهی از افرادی که به دلایل مختلف توانایی کار خود را از دست دادهاند، حمایت میکند. طبق آخرین دادههای آماری این نهاد بیمهگر در بخش مستمریبگیران در سال گذشته به ۱۴۸ هزار و ۸۴۳ نفر مستمری ازکارافتادگی (کلی و جزئی) پرداخت کرده است.
مستمریبگیران سازمان تأمین اجتماعی برحسب نوع مستمری تا پایان سال 1403 شامل افراد بازنشسته، بازماندگان، فوتشدگان و 3 درصد نیز افراد بیمهشده از کارافتاده هستند. ازکارافتادگان تحت پوشش بیش از 3 درصد یعنی حدود 149 هزار نفر از جامعه حدود 5 میلیون نفری مستمریبگیران تأمین اجتماعی را تشکیل میدهند که بیش از 16 هزار از کارافتاده کلی، حدود 15 هزار نفر ازکارافتاده جزیی و همچنین ازکارفتادگان کلی غیرناشی از کار بیش از 117 هزار نفر به شمار میروند.
همچنین این افراد ازکارافتاده تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی از کمتر از یک ماه تا بیش از 3 سال سابقه بیمهپردازی در این سازمان داشتهاند. همچنین تعداد بازنشستگان تا پایان سال گذشته بیش از 3 میلیون نفر، فوتشدگان نیز یک میلیون و 244 هزار نفر و بازماندگان یک میلیون و 772 نفر شامل میشوند.
قوانین مربوط به ازکارافتادگان
قانون تأمین اجتماعی، کاهش قدرت کار بیمهشده یعنی ازکارافتادگان را به سه دسته اصلی شامل ازکارافتادگی کلی، ازکارافتادگی جزئی و غرامت مقطوع نقص عضو تقسیم میکند. همه این گروهها از زمره مستمریبگیران به نوعی از همه تعهدات کوتاهمدت و بلندمدت سازمان تأمین اجتماعی استفاده میکنند.
هنگامی که کاهش قدرت کار فرد به ۶۶ درصد یا بیشتر برسد، به نحوی که نتواند حتی با شغل دیگری بیش از یکسوم درآمد قبلی خود را کسب کند، این گروهها در قالب ازکارافتادگان کلی قرار دارند. همچنین ازکارافتادگی جزئی نیز در این حالت کاهش قدرت کار بین ۳۳ تا ۶۶ درصد است و علت آن حادثه ناشی از کار است. فرد میتواند بخشی از درآمد خود را حفظ کند.
بخش ازکارافتادگان با دریافت غرامت مقطوع نقص عضو نیز شامل افرادی میشودکه کمترین آسیب به آنها در زمان حوادث کاری وارد میشود و این تعهد زمانی تعلق میگیرد که کاهش قدرت کار بین ۱۰ تا ۳۳ درصد بوده و ناشی از حادثه کاری باشد. این حمایت به صورت پرداخت یکجا انجام میشود.
هر فرد پس از آغاز بیمهپردازی اگر در روزهای اول اشتغال، دچار حادثه ناشی از کار شود؛ تأمین اجتماعی بدون لحاظ سابقه بیمهپردازی از بیمهشده ضمن حمایت، مستمری ازکارافتادگی برای او برقرار میکند.
براساس ماده ۷۱ قانون تأمین اجتماعی، بیمه شدهای که در اثر حادثه ناشی از کار یا بیماری حرفهای از کارافتاده کلی شناخته شود بدون در نظر گرفتن مدت پرداخت حق بیمه استحقاق دریافت مستمری ازکارافتادگی ناشی از کار را خواهد داشت.
طبق ماده ۷۲ قانون تأمین اجتماعی میزان مستمری ماهانه ازکارافتادگی کلی ناشی از کار عبارت است از یک سی و پنجم مزد یا حقوق متوسط بیمه شده ضرب در سنوات پرداخت حق بیمه مشروط بر اینکه این مبلغ از ۵۰ درصد مزد یا حقوق متوسط ماهانه او کمتر و از صد درصد آن بیشتر نباشد.
براساس ماده ۷۳ این قانون نیز به بیمهشدهای که در اثر حادثه ناشی از کار بین ۳۳ تا ۶۶ درصد توانایی کار خود را دست داده باشد مستمری ازکارافتادگی جزیی ناشی از کار پرداخت خواهد شد.
بیمهشدگانی که طبق نظر پزشک معالج غیرقابل علاج تشخیص داده میشوند پس از انجام خدمات توانبخشی و اعلام نتیجه توانبخشییا اشتغال چنانچه طبق نظر کمیسیونهای پزشکی مذکور در ماده ۹۱ این قانون توانایی خود را کلا" یا بعضا" از دست داده باشند به ترتیب زیر با آنها رفتار خواهد شد.
هرگاه درجه کاهش قدرت کار بیمه شده ۶۶ درصد و بیشتر باشد از کارافتاده کلی شناخته میشود.
چنانچه میزان کاهش قدرت کار بیمه شده بین ۳۳ تا ۶۶ درصد و به علت حادثه ناشی از کار باشد از کار افتاده جزیی شناخته میشود. اگر درجه کاهش قدرت کار بیمه شده بین ۱۰ تا ۳۳ درصد بوده و موجب آن حادثه ناشی از کار باشد استحقاق دریافت غرامت نقصمقطوع را خواهد داشت و میزان این غرامت از ۳۶ برابر مستمری استحقاقی مقرر در ماده ۷۲ این قانون ضرب در، درصد ازکارافتادگی است.
برای تعیین میزان ازکارافتادگی جسمی و روحی بیمهشدگان و افراد خانواده آنها کمیسیونهای بدوی و تجدید نظر پزشکی تشکیل خواهد شد. ترتیب تشکیل و تعیین اعضا و ترتیب رسیدگی و صدور رأی بر اساس جدول میزان ازکارافتادگی طبق آییننامهای خواهد بود که به پیشنهاد اینسازمان و سازمان تأمین خدمات درمانی به تصویب شورای عالی میرسد.
شرایط تغییر مستمری ازکارافتادگی براساس ماده ۹۱ آمده است که مستمری ازکارافتادگی کلی در صورت از بین رفتن شرایط ازکارافتادگی کلی به محض اشتغال مجدد مستمریبگیر قطع میشود. در صورتی کهتقلیل میزان ازکارافتادگی ناشی از کار به میزان مندرج در مواد ۷۳ و ۷۴ این قانون باشد حسب مورد مستمری ازکارافتادگی جزیی ناشی از کار یا غرامتنقص عضو پرداخت خواهد شد.
مستمری ازکارافتادگی جزیی ناشی از کار موضوع ماده ۷۳ این قانون ظرف پنج سال از اریخ برقراری قابل تجدید نظر است.
در صورتی که در نتیجه تجدید نظر معلوم شود که بیمه شده فاقد یکی از شرایط مقرر است مستمری او قطع خواهد شد و در صورتی که مشمول ماده ۷۴ این قانون شناخته شود غرامت مذکور در آن ماده را دریافت خواهد کرد.
هرگاه میزان ازکارافتادگی جزیی ناشی از کار افزایش یابد و این تغییر نتیجه حادثه منجر به ازکارافتادگی باشد مستمری ازکارافتادگی جزییحسب مورد به مستمری کلی ناشی از کار تبدیل و یا میزان مستمری ازکارافتادگی جزیی افزایش خواهد یافت.
شرایط دریافت مستمری ازکارافتادگی چیست؟
شرایط دریافت مستمری بر اساس منشأ ناتوانی (حادثه کاری یا غیرکاری) متفاوت است، برای حوادث یا بیماریهای ناشی از کار؛ طبق قانون، سازمان تأمین اجتماعی موظف است بدون در نظر گرفتن مدت سابقه پرداخت حق بیمه، مستمری مربوطه را برای فرد آسیبدیده یا بازماندگان او برقرار کند. این یک حمایت اساسی برای نیروی کار محسوب میشود.
در بخش حوادث غیر ناشی از کار یا بیماریهای عادی نیز بیمهشده باید حداقل یک سال سابقه پرداخت حق بیمه در ۱۰ سال قبل از حادثه یا بیماری را داشته باشد. همچنین در یک سال منتهی به آن، حداقل ۹۰ روز در قالب سه ماه حقبیمه پرداخت کرده باشد.
از آنجا که مرجع تشخیص میزان ازکارافتادگی، کمیسیونهای پزشکی موضوع ماده ۹۱ قانون تأمین اجتماعی محسوب میشود. فرد پس از اتمام درمان و با گواهی پزشک معالج مبنی بر غیرقابل علاج بودن، مدارک خود را از طریق سامانه غیرحضوری سازمان برای این کمیسیونها ارسال میکند.
حمایتهای مالی از این گروه از مستمریبگیران
میزان مستمری بر اساس نوع ازکارافتادگی، سابقه بیمه و میانگین دریافتی محاسبه میشود. همه گروههای مشمول در حوزه مستمریبگیران میتوانند از مزایای مستمری سازمان تأمین اجتماعی استفاده کنند البته میزان حقوق پرداختی به این افراد ازکارافتاده براساس میزان ازکارافتادگی این اقشار به صورت ماهانه انجام میشود.
طبق آمارهای موجود سازمان تأمین اجتماعی به صورت ماهانه ۱۰۰ هزار میلیارد تومان بابت پرداخت مستمری به حدود پنج میلیون نفر از بازنشستگان و مستمریبگیران پرداخت میکند که گروه ازکارافتادگان هم در زمره دریافتکنندگان مستمری از این سازمان قرار دارند. حتی گروههای پرداختکننده حقبیمه کمتر از یک ماه و ازکارافتاده هم مشمول این مزایای بیمهای و بازنشستگی میشوند.
یکی از اصول مهم بیمه اجتماعی، پوشش حمایتی فوری در برابر خطرات شغلی است. بر اساس گزارشهای رسمی، سازمان تأمین اجتماعی برای افرادی که در اثر حوادث ناشی از کار دچار آسیب میشوند، شرط حداقلی برای سابقه پرداخت حق بیمه در نظر نمیگیرد. این بدان معناست که حتی کارگری با سابقه کاری کوتاه نیز در صورت وقوع حادثه در حین انجام وظیفه، تحت پوشش کامل قرار میگیرد. در سال گذشته، برای ۱۶۵۰ نفر از مصدومان حوادث کاری، مستمری ازکارافتادگی یا غرامت نقص عضو برقرار شد.
سازمان تأمین اجتماعی با پرداخت مستمری به دهها هزار ازکارافتاده، نقش حیاتی در تأمین امنیت اقتصادی این قشر و خانوادههای آنان ایفا میکند. تفاوت قوانین برای حوادث ناشی و غیرناشی از کار، نشاندهنده نگاه حمایتی قانون از نیروی کار در برابر مخاطرات محیط کار است. با این حال، تغییرات جمعیتی و اقتصادی، همواره پایداری نظامهای حمایتی مانند صندوقهای بازنشستگی و ازکارافتادگی را به چالش میکشد.
