سعید سلطان
تامین ۲۴/ بحران مالی 1930 آمریکا یکی از شناختهترین تجربههای شکست سیاستهای اقتصادی قرن بیستم و مدیریت اوضاع است. در این تحول که بعدها به صورت زنجیروار به سایر اقتصادها هم کشیده شد، یکی از نظریاتی که موثر واقع شد، دیدگاههای جان مینارد کینز در خصوص اهمیت «ارزش کار» بود. این اندیشمند اقتصادی معتقد بود، چیزی که سطح اشتغال را تعیین میکند، میزان تولید است و میزان تولید هم با سطح تقاضا تعیین میشود. برای تناسب عرضه و تقاضا به عدهای گفته شد چاله بکنند و عدهای دیگر میبایست این چالهها را پر میکردند.
بدینترتیب یارانهها با برنامه به نیروهای کار اعطا میشد. در حمایت نسبی لایههای اجتماعی نیز گفته میشود پرداخت یارانه مشروط به گذراندن دوره مهارتآموزی است که البته موقعیت شغلی هم متناسب با آن تعریف شده است. در کشورهای دیگر اگر یارانهای به زنان سرپرست خانوار تعلق میگیرد، در کنار آن آموزشهای فنیوحرفهای هم با توجه به ظرفیتها و نیازها الزامی شده است. این «مشروط شدن» بدین جهت است که یکسری از هزینههای دولت کاهش یابد. بسیاری از کشورها شاخصی به نام old age دارند که براساس آن به سالمندان مستمری تعلق میگیرد. حتی در کشورهایی مانند برزیل و مکزیک هم که سطوح درآمدی مشابه ایران دارند این کار انجام میشود. البته چنین سیاستی در ایران هم بیسابقه نیست و اگر به تاریخ رجوع کنیم، در اوایل انقلاب «طرح شهید رجایی» همین هدف را دنبال میکرد. در کنار این سیاستها اگر مسئله آموزش پیگیری شود، هزینهها بهخصوص در بخش درمان بسیار کمتر میشود و دولتها منتفع میشوند.
بنابراین بسیاری از کشورها اعطای یارانهها را مقید به یکسری از آموزشها میکنند و از آن سو نیز یارانهبگیران واقف هستند که این کمکها محدود است. یعنی به خانوارهایی که قابلیت توانمند شدن و ورود به لایههای بالاتر را دارند گفته میشود، این یارانهها موقت است و پس از آن افراد باید فعالیت اقتصادی داشته باشند. درواقع یکی از مشکلات اساسی نهادهای حمایتی در ایران، وابستگی حمایتشوندهها به این نهادهاست که در مقابل هرگونه تغییری احساس خطر میکنند و به گونهای میتوان با آموزش و فرهنگسازی بر پیچیدگی موضوع غلبه کرد.
منبع: هفته نامه آتیه نو
