تامین ۲۴/ طی 40 سال آینده بخش زیادی از جمعیت کشورهای خاورمیانه به سن بازنشستگی میرسند و این مسئله چالش بزرگی را برای نظام تامیناجتماعی این کشورها به وجود خواهد آورد.
فقدان نظام مدرن و پویای تامیناجتماعی و بازنشستگی در خاورمیانه، نیروی کار منطقه را مجبور کرده به راهکارهای جایگزینی مثل پساندازهای شخصی و حمایتهای خانوادگی برای دوران بازنشستگی روی آورند. حتی اگر نظام جدیدی برای بازنشستگی در بخش عمومی و دولتی این کشورها طراحی و اجرا شود بخش خصوصی همچنان فاصله زیادی تا بخش دولتی خواهد داشت.
با توسعه و پیشرفت روزافزون بخش مالی و خدمات، طراحی نظام مدرن و پویای بازنشستگی و تامیناجتماعی در کشورهای منطقه بیشازپیش لازم به نظر میرسد. البته طی سالهای اخیر برخی از شرکتهای مالی منطقه پیشرفتهایی در زمینه ارائه خدمات تامیناجتماعی و بازنشستگی داشتهاند. شرکت سرمایهگذاری کویت موسوم به «کیپکو» ازجمله این شرکتهاست که قرارداد مشترکی را با شرکت بیمه «مونیخ ری» آلمان به امضا رسانده است.
این شرکت آلمانی قرار است در زمینه انواع بیمه و خدمات بازنشستگی خدمات آموزشی را به شرکتهای کویتی ارائه دهد. لاخدار موسی، معاون شرکت کیپکو، در این باره تاکید کرد: «میزان تقاضا برای دستیابی به خدمات بیمه عمر و بیمه بازنشستگی در سطح منطقه بهشدت رو به افزایش است، بنابراین شرکتهای مالی خاورمیانه باید با سرمایهگذاری در این بخش به نیازهای روزافزون بخش بیمه در کشورهای منطقه پاسخ دهند.» آمارهای رسمی سازمان ملل نشان میدهد تعداد افراد بالای 65 سال در منطقه شمال آفریقا و خاورمیانه تا سال 2030 به بیش از 32 میلیون نفر خواهد رسید.
این رقم تا سال 2050 میلادی به بیش از 70 میلیون نفر معادل 12.3 جمعیت کشورهای عربی خواهد رسید که این مسئله بار مالی بسیاری بر نظام تامیناجتماعی منطقه وارد میکند. لوک متیویر، مدیر اجرایی صندوق بازنشستگی و پسانداز «تاکود» یکی از مؤسسات مطرح در بحرین، در این باره میگوید: «در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (منا)، جمعیت بهآرامی در حال افزایش است اما بر تعداد بازنشستگان هرساله با سرعت عجیبی افزوده میشود. بنابراین اکنون زمان مخاطب قرار دادن و در نظر گرفتن این بخش از جمعیت است، پیش از آنکه فشارهای اقتصادی و اجتماعی منطقه را وادار به واکنش کند.» وی افزود: «در کشورهای درحالتوسعه بهویژه به چند طرح مختلف نیازمند هستیم تا این طرحها مکمل برنامههای دولتی باشند. اکنون کارفرمایان به شرایط و راهحلهای ساده و کارگران و کارمندان به درک اهمیت این بیمهنامهها نیازمندند.» بر اساس این گزارش، شرکتهای بیمه در منطقه با دو چالش مهم بوروکراسی اداری و چالشهای فرهنگی برای ارائه خدمات بیمه خود روبهرو هستند. البته ارائه خدمات بیمهای نیازمند وضع قوانین جدیدی نیز خواهد بود.
در کویت تنشها بین دولت و مجلس بر سر اصلاح قوانین در بخش صنعت بیمه تا حد زیادی کاهش یافته است تا زمینه برای وضع قوانین جدید در این بخش آماده شود. به نظر میرسد تاسیس صندوقهای بازنشستگی در کشورهای منطقه ضرورت دارد. بخش خصوصی کشورهای منطقه نیز باید برای تشکیل صندوقهای بازنشستگی مشارکت زیادی داشته باشند. درواقع باید شکاف موجود در صنعت مالی با ارائه پیشنهادهای مناسب به مشتریان و مدیریت پسانداز و منابع مالی آنها برای سنین بازنشستگی پر شود و بخش خصوصی نیز با تشویق کارمندان خود از آنها بخواهد برای سنین بازنشستگی خود سرمایهگذاری کنند.
در سطح جهانی طی 20 تا 30 سال گذشته صندوقهای بازنشستگی نقش مهمی در تامین درآمد افراد بازنشسته داشتهاند. تجربه جهانی نشان میدهد مشارکت بخش خصوصی در تاسیس صندوقهای بازنشستگی تاثیر مثبتی بر شاخصهای کلان اقتصادی مثل تولید ناخالص داخلی و اشتغال داشته است. مشارکت بخش خصوصی در این بخش همچنین تاثیر زیادی بر رشد و رونق بازارهای مالی منطقه خواهد داشت.
منبع: هفته نامه آتیه نو / بنکر
