تامین ۲۴/ اتاق فرمان نظام بانکی کشور در سال 95 به موتور بخش تسهیلات بانکها سرعت بسیار بیشتری نسبت به سال گذشته بخشیده است. نظام بانکی کشور در بهار امسال 93 هزار میلیارد تومان تسهیلات به بخشهای مختلف اقتصادی پرداخت کرده که این عدد در مقایسه با بازه زمانی مشابه سال گذشته، 44 درصد رشد داشته است. این سرعت فزاینده در حالی است که اگر بانکها به همین شکل تا پایان سال در پرداخت تسهیلات رفتار کنند، میتوان امسال را سال «جهش بزرگ پرداخت تسهیلات» نام گذاشت. با این حال کیفیت تسهیلاتدهی نظام بانکی تغییرات ناچیز اما محسوسی در بهار امسال داشته است. رشد اندک سهم بخش خدمات و صنعت و کاهش سهم بخش مسکن و کشاورزی ازجمله این تغییرات هستند. کارشناسان اقتصادی در گفتوگو با «آتیهنو» از لزوم توجه هرچه بیشتر به بخشهای صنعت، کشاورزی و مسکن میگویند و معتقدند این سه رکن اقتصادی میتوانند موتور محرکه خروج از رکود باشند.
افزایش 44 درصدی تسهیلات پرداختی بهار 95 در مقایسه با بهار 94
عملکرد بانکها در سهماهه اول سال جاری نشان میدهد بانکها در بهار امسال 93 هزار و 398 میلیارد تومان وام پرداخت کردهاند. البته این اعداد و ارقام در حالی است که بنا بر رسم معمول و معهود، بانکها در فروردینماه تسهیلات زیادی پرداخت نمیکنند و قسمت اعظم آن بیلان و گزارش عملکرد مربوط به اردیبهشت و خردادماه 95 است. گزارش موجود درباره فروردینماه امسال نشان میدهد، در این ماه 21 هزار و 256 میلیارد تومان تسهیلات بانکی به بخشهای مختلف اقتصادی در قالب وامهای خرد و کلان پرداخت شده است. به این ترتیب، 22 درصد تسهیلات پرداختی سهماهه اول امسال در فروردینماه به بخشهای مختلف اقتصاد کشورمان عرضه شده است. بر این اساس میتوان نتیجه گرفت در دو ماهه اردیبهشت و خرداد امسال 72 هزار و 885 میلیارد تومان تسهیلات از سوی بانکها پرداخت شده است. مبلغ 93 هزار و 398 میلیارد تومان تسهیلات پرداختی از سوی بانکها و موسسات مالی و اعتباری در سه ماهه اول سال جاری تقریبا برابر تسهیلات پرداختی نظام بانکی به بخشهای مختلف اقتصادی در چهارماهه اول سال 94 است. از فروردین تا پایان تیرماه سال گذشته، 93 هزار و 965 میلیارد تومان تسهیلات در قالبهای مختلف به بخشهای گوناگون اقتصاد کشورمان عرضه شده بود. درمجموع اگر بخواهیم تسهیلات پرداختی از سوی شبکه بانکی کشور به بخشهای مختلف اقتصادی را در بهار امسال با بهار سال گذشته مقایسه کنیم مشاهده میشود که تسهیلات پرداختی در بهار 95 در مقایسه با بهار 94 به میزان 28 هزار و 600 میلیارد تومان معادل 1/44 درصد افزایش یافته است.
کدام بخش اقتصادی بیشتر وام گرفت؟
از 93 هزار و 398 میلیارد تومانی که در بهار امسال تحت عنوان تسهیلات به بخشهای مختلف اقتصادی پرداخت شده است، بیشترین وامها را بخش خدمات دریافت کرده است. این بخش با سهم 42 درصدی از کل تسهیلات، 39 هزار و 880 میلیارد تومان اعتبار به سوی خود جلب کرده است. پس از این بخش، حوزه صنعت و معدن در رتبه دوم قرار گرفته است. سهم این بخش در سهماهه اول امسال، 28 هزار و 443 میلیارد تومان تسهیلات معادل 30 درصد وامهای اعطایی به کل بخشهای اقتصادی بوده است. رتبه سوم در اختیار بخش بازرگانی است. این بخش توانسته در این مدت 11 هزار و 825 میلیارد تومان اعتبار را به نفع خود جذب کند که برابر 12 درصد از کل 93 هزار و 398 میلیارد تومان تسهیلات اعطایی بهار امسال بوده است. رتبه چهارم و پنجم نیز به ترتیب در اختیار بخشهای مسکن و ساختمان و کشاورزی است که در سهماهه اول امسال توانستهاند به ترتیب 7237 و 5964 میلیارد تومان وام را به نفع خود دریافت کنند.
تغییرات سهم بخشهای مختلف اقتصاد از سبد تسهیلات
روند اعطای تسهیلات در سهماهه اول امسال تغییراتی به خود دیده است. بر اساس آمارهای منتشرشده از سوی بانک مرکزی، 38 درصد کل اعتبارات سال 94 به حوزه خدمات تخصیص پیدا کرده بود که این رقم در سهماهه اول به 42 درصد افزایش یافته است. از سوی دیگر در حالی 30 درصد تسهیلات بهار امسال به حوزه صنعت و معدن اختصاص یافته که این سهم در کل سال 94، 29 درصد بود. بخش بازرگانی هم در بهار امسال و هم در کل سال 94 در رتبه سوم جدول بالاترین سهم تسهیلات دریافتی قرار داشته است. اما این جایگاه در این دو بازه زمانی به دو شکل مختلف رقم خورده است. این سهم در بهار امسال 12 درصد ثبت شد اما در 12 ماهه سال گذشته 66/13 درصد بوده است. سهم بخش مسکن و ساختمان در حالی از کل تسهیلات اعطایی بهار امسال 7/7 درصد محاسبه شد که این سهم در کل سال گذشته 10 درصد بود. بخش کشاورزی نیز در سهماهه اول امسال 3/6 درصد از تسهیلات را به خود اختصاص داد که در 12 ماهه سال گذشته 4/8 درصد از کل وامها را دریافت کرده بود.
اولویت با نجات واحدهای کوچک تولیدی است؟!
مرور تغییرات تسهیلات دریافتی بخشهای مختلف و اوجگیری بخشهای مختلف اقتصاد کشورمان از 12 ماه سال گذشته نسبت به بهار امسال، نشاندهنده اوجگیری بخش خدمات در دریافت تسهیلات و افت بخش مسکن است. سهم بخش کشاورزی نیز دچار افت شده اما سهم بخش صنعت رشد کرده است. بخش بازرگانی نیز در این میان دارای افتی ناچیز بوده است. میزان تسهیلات ریالی دریافتی بخشهای مختلف اقتصاد کشورمان نیز نشان میدهد بخشهای خدمات، صنعت، بازرگانی، مسکن و ساختمان و کشاورزی رتبههای اول تا پنجم را داشتهاند. به این ترتیب میتوان نتیجه گرفت اولویت تسهیلاتدهی در سه ماهه اول امسال، بخشهای خدمات و صنعت بودهاند. دو کارشناس اقتصادی در زمینه اولویت پرداخت تسهیلات از سوی نظام بانکی به بخشهای مختلف اقتصاد کشور یک باور مشترک دارند و آن، وامدهی به بخش صنعت است. محمدمهدی راسخ، دبیرکل پیشین اتاق بازرگانی تهران و عضو کنونی این اتاق، معتقد است بخش صنعت اولویت بسیاری زیادی در زمینه دریافت تسهیلات دارد. او در گفتوگو با «آتیهنو» میگوید: «در بخش صنعت، واحدهای بزرگ تولیدی معمولا یا در مالکیت دولت هستند و یا ارتباط وثیقی با مجموعه دولت دارند؛ بنابراین توانستهاند و از این پس هم میتوانند امکانات خوبی را دریافت کنند.» راسخ با بحرانی دانستن وضع واحدهای کوچک و متوسط تولیدی تاکید میکند: «اولویت شبکه بانکی کشور باید تسهیلاتدهی به اینگونه واحدها باشد تا آنها از این وضعیت بحرانی نجات یابند.» این کارشناساقتصادی، مقصر این وضعیت بحرانی را شیوه پرداخت وام درگذشته و شیوه پیشین آن میداند. جمشید عدالتیان، عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی، بر این باور است که صنعت مهمترین اولویت پرداخت تسهیلات را داراست.عدالتیان در گفتوگو با «آتیهنو» درباره دلیل برخوردار نبودن این بخش از تسهیلات بانکی میگوید: «بانکها معمولا تمایلی به پرداخت تسهیلات بلندمدت ندارند و توجیهشان برای این بیعلاقگی، عدم بازگشت سرمایه در بازه زمانی کوتاه است.» او اضافه میکند: «بنابراین آنها سعی میکنند وامهای خود را به بخش بازرگانی پرداخت کنند و اگر هم پرداختی به بخش صنعت داشته باشند، به صورت سرمایه در گردش پرداخت میکنند تا توجیه اقتصادی و سوددهی برایشان داشته باشد.»
بخش مسکن حرکت کند، 600 شغل دیگر هم پویا میشود
جمشید عدالتیان، به رکود بخش مسکن اشاره دارد و معتقد است باید به شکلی این بخش را از رکود خارج کرد. او به «آتیهنو» میگوید: «پرداخت وام از سوی بانکها به بخش مسکن میتواند خریدوفروش این کالای لوکس و گرانقیمت را ممکنتر از گذشته کند.» این عضو اتاق بازرگانی با بیان اینکه بخش مسکن از عوامل جدی رشد اقتصادی درگذشته بوده ادامه میدهد: «اگر بخواهیم از رکود خارج شویم، بخش مسکن را باید حرکت دهیم؛ زیرا بیش از 600 رشته اقتصادی به این بخش مرتبط است و با حرکت این بخش، آن مشاغل نیز از رکود خارج خواهند شد.»
لزوم مکانیزه شدن بهرهوری آب در کشاورزی با پرداخت تسهیلات
راسخ با اشاره به بیتوجهی به بخش کشاورزی در امر پرداخت تسهیلات به «آتیهنو» میگوید: «مهمترین مشکل اقتصادی ما در آینده معضل آب خواهد بود.» این کارشناس اقتصادی با نادرست دانستن تاکید موکد مسئولان بر لزوم صرفهجویی آب از سوی مردم توضیح میدهد: «اتفاقا بیشترین هدرروی آب در بخش کشاورزی صورت میگیرد و این مشکل حاد نشان میدهد که باید این صنعت مکانیزه شود. این مسئله میتواند با توجه بیشتر تسهیلاتدهی نظام بانکی سرعت بگیرد.»
منبع: هفته نامه آتیه نو
