تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
توسعه پوشش همگانی برای همه شاغلان بدون بیمه و غیررسمی یکی از اهداف سازمان تأمین اجتماعی است تا با این اقدام علاوه بر توسعه بیمه‌شدگان و نهادینه‌سازی فرهنگ بیمه، بر رشد منابع پایدار و اجرای به هنگام تعهدات خود نیز صحه بگذارد.
به گزارش تأمین 24، سازمان تأمین اجتماعی در حال حاضر در مسیر توسعه فراگیر بیمه‌ها برای همه افراد فاقد بیمه قرار دارد، اما این موضوع منوط به همکاری همه افراد بدون بیمه شاغل و توسعه فرهنگ بیمه‌ای است، زیرا تا زمانی که مشمولان بدون بیمه از مزایای بیمه آگاه نباشد و با فرهنگ بیمه‌ای آشنایی نداشته باشند، نمی‌توان آنها را از مزیت‌های امروز در زمان اشتغال و فردا در دوران بازنشستگی آگاه کرد.
سازمان تأمین اجتماعی به عنوان بزرگترین نهاد بیمه‌ای کشور، در دوره جدید مدیریتی خود رویکردی متفاوت را در پیش گرفته است. توسعه کمی و کیفی بیمه‌شدگان، نهادینه کردن فرهنگ بیمه‌ای و بهره‌گیری از ظرفیت شرکای اجتماعی، سه محور اصلی این تحول به شمار می‌رود. آنچه این دوره را متمایز می‌کند، حرکت از تصمیم‌گیری یک‌سویه به سمت حکمرانی مشارکتی و استفاده حداکثری از ابزارهای قانونی برای تعامل با سایر دستگاه‌های اجرایی است.
علی جهانی، کارشناس بیمه‌های اجتماعی در همین ارتباط در گفت‌وگو با تأمین 24 گفت: توسعه روزافزون پوشش بیمه و نهادینه کردن فرهنگ بیمه‌ای در جامعه به عنوان بخشی از مهم‌ترین اهداف زیربنایی در تعامل این سازمان با شرکای اجتماعی قابل دستیابی است. به عبارتی تحقق گسترش پوشش بیمه‌ای تأمین اجتماعی علاوه بر سازوکارهای موثر در رشد بیمه‌شدگان، حفظ و تقویت بستر تعاملی با جامعه بیمه‌شدگان، مستمری‌بگیران و کارفرمایان را نیاز دارد.
جهانی افزود: نگرش نوین مدیران ارشد سازمان تأمین اجتماعی در راستای توسعه و تعامل با سایر دستگاه‌ها و سازمان‌ها به منظور نهادینه کردن فرهنگ بیمه‌ای در کنار گسترش تعامل با گروه‌های مختلف تحت پوشش از دیگر موضوعات مورد توجه در حوزه‌های مرتبط با فرهنگ بیمه‌ای است.
توسعه تعاملات سازمانی و نقش ابزارهای قانونی
سازمان تأمین اجتماعی با بهره‌گیری از ظرفیت‌های قانونی، تعامل خود را با دستگاه‌های اجرایی گسترش داده است. نمونه بارز این تعامل، اخذ مجوز بیمه هزار کارگر ساختمانی برای شهرستان ارومیه در پی مذاکرات با کمیسیون اقتصادی مجلس و پیگیری‌های نمایندگان است. این اقدام نشان‌دهنده رویکرد جدید سازمان در استفاده از بسترهای قانونی برای تحقق اهداف توسعه‌ای است .
همچنین، اجرای برنامه‌های توسعه‌ای در سازمان تأمین اجتماعی، گامی عملی در جهت تسهیل دسترسی بیمه‌شدگان به خدمات تأمین اجتماعی به شمار می‌رود. توسعه مراکز درمانی، تجهیز بیمارستان‌ها و... نشان از تعامل سازنده سازمان با نهادهای محلی و استانی دارد.
تغییر نگاه به شرکای اجتماعی
یکی از مهم‌ترین تحولات در رویکرد مدیریت جدید سازمان تأمین اجتماعی، تغییر نگاه به شرکای اجتماعی است. در گذشته، تشکل‌های کارگری، کارفرمایی و بازنشستگی عمدتاً به عنوان مخاطبان سازمان تلقی می‌شدند، اما در رویکرد جدید، آنان به عنوان «صاحبان واقعی سازمان» و شریک در تصمیم‌سازی شناخته می‌شوند. سازمان تأمین اجتماعی همیشه بر این موضوع تأکید دارد که ورود تأمین اجتماعی به ریل امیدواری و آینده‌سازی، مرهون مشارکت اجتماعی است.
این تغییر رویکرد در عمل نیز قابل مشاهده است. برگزاری مستمر نشست‌های شورای راهبردی شرکای اجتماعی در سطح ملی و استانی، صدها جلسه در سطوح مختلف، و طرح مطالبات و برنامه‌های تشکل‌های صنفی در قالب پنل‌های تخصصی، نشان‌دهنده نهادینه شدن فرهنگ گفت‌وگو و مشارکت در سازمان تأمین اجتماعی است.
جهانی ادامه داد: تعامل همه‌جانبه با شرکای اجتماعی را باید موضوعی دانست که ارزش بالا و سودمندی بیمه‌های اجتماعی و رضایتمندی و هدفمندی سازمان تأمین اجتماعی را برای جامعه تحت پوشش مشخص می‌کند.
وی بیان کرد: سازمان تأمین اجتماعی با ارائه تعهدات بیمه‌ای و خدمات درمانی به بیمه‌شدگان و مستمری‌بگیران، بخش قابل توجهی از تعامل اثربخش با جمعیت 46 میلیون نفری تحت پوشش را تحقق می‌بخشد؛ به این واسطه تقویت ابعاد مختلف نظام تعاملی، ارتباطی و هم‌افزایی با شرکای اجتماعی با سازمان تأمین اجتماعی باید در دستور کار باشد.
کارشناس بیمه‌های اجتماعی معتقد است که با توجه به نگاه محوری سازمان تأمین اجتماعی به همه شرکای اجتماعی و نقش همه گروه‌های تحت پوشش در توسعه و تعمیم بیمه‌های اجتماعی، عنصر مهم برای ایجاد و حفظ اعتماد بین شرکای اجتماعی سازمان را می‌توان اقناع آنان از طریق پاسخگویی مطلوب به خواسته‌ها و برگزاری همایش‌ها و نشست‌های مشترک و شناخت انتظارات متقابل دانست.
اصل سه‌جانبه‌گرایی؛ از نظر تا عمل
سه‌جانبه‌گرایی به عنوان یکی از اصول بنیادین سازمان بین‌المللی کار، بر تعامل برابر میان دولت، کارفرمایان و کارگران در فرآیند تصمیم‌سازی تأکید دارد . در ایران نیز ساختار بیمه‌های اجتماعی نظیر تأمین اجتماعی به گونه‌ای طراحی شده که رابطه سه‌جانبه بیمه‌شده، کارفرما و دولت در آن وجود داشته باشد، هرچند در عمل تا کنون آن‌طور که باید محقق نشده است .
با این حال، در دوره جدید مدیریتی سازمان، نشانه‌هایی از تحقق عملی این اصل دیده می‌شود. تشکیل شورای راهبردی شرکای اجتماعی و برگزاری منظم جلسات آن، بستری برای اعمال نظر تشکل‌های کارگری، کارفرمایی و بازنشستگی در تصمیمات سازمانی فراهم کرده است . همچنین، رویکرد سازمان در جلب اعتماد کارفرمایان از طریق پاسخگویی مطلوب و ارائه اطلاعات شفاف، گامی در جهت تقویت این اصل به شمار می‌رود.
جهانی معتقد است، در سال‌های اخیر نگاه سازمان تأمین اجتماعی در نوع مواجهه با شرکای اجتماعی تغییر کرده و هدفمند، ضابطه‌مند و به سمت مشارکت بیشتر در نقش مشورتی و تصمیم‌سازی مخاطبان به‌ویژه کارفرمایان هدایت شده است.
وی بیان کرد: اصل سه‌جانبه‌گرایی برپایه مشارکت سه جانبه کارفرما، کارگر و دولت شکل گرفته و از جایگاه ویژه‌ای در ارکان مدیریتی و تصمیم‌گیری سازمان تأمین اجتماعی برخوردار است. در این رابطه، طبقه‌بندی مخاطبان و توجه به شرکای اجتماعی و نیازهای آنان یک ضرورت محسوب می‌شود و با توجه به مواجهه تأمین اجتماعی با طیف متنوع و گسترده مخاطبان نظیر کارگران و بازنشستگان و کارفرمایان، مخاطب‌شناسی، مخاطب‌محوری؛ مخاطب‌سنجی و مخاطب‌گرایی باید اساس تعامل این سازمان با شرکای اجتماعی قرار گیرد.
این کارشناس بیمه‌های اجتماعی گفت: سازمان تأمین اجتماعی به عنوان بزرگترین ارائه دهنده بیمه‌های اجتماعی کشور با گستردگی و تنوع کارکردها و شناسایی حوزه‌های سرمایه‌گذاری و با رویکرد نظام تعاملی، ارتباطی سازنده و دوسویه با شرکای اجتماعی، در عرصه قانونگذاری‌ها، تصمیم‌گیری‌ها و سیاست‌گذاری‌ها نقش‌آفرین است.
وی اضافه کرد: شرکای اجتماعی نیز به اندازه سهم خود در تأمین منابع تأمین اجتماعی، در تصمیم‌سازی‌های کلان و تدوین قوانین و مقررات این سازمان باید مشارکت داشته و تقویت تعامل با این نهاد بیمه‌گر را از این طریق دنبال کنند.
نهادینه‌سازی فرهنگ بیمه‌ای؛ چگونه؟
نهادینه کردن فرهنگ بیمه‌ای فراتر از اطلاع‌رسانی صرف است و نیازمند مشارکت همه ذینفعان در فرآیند تصمیم‌سازی است. سازمان تأمین اجتماعی در این زمینه اقداماتی را در دستور کار قرار داده است که برخی از آنها شامل تولید محتوا و اطلاع‌رسانی هدفمند، آموزش و توانمندسازی می‌شود.
با توجه به سطح پایین دانش بیمه‌ای در بین کارفرمایان و بیمه‌شدگان، سازمان تأمین اجتماعی بر تولید محتوای آموزشی، انتشار بروشورها و کتابچه های اطلاع‌رسانی، و همکاری با رسانه ملی متمرکز شده است. همچنین برگزاری کارگاه‌های آموزشی، جلسات پرسش و پاسخ و نشست‌های هم‌اندیشی با حضور کارفرمایان و بیمه‌شدگان از جمله برنامه‌های سازمان برای ارتقای سواد بیمه‌ای است.
جهانی افزود: سازمان تأمین اجتماعی در قالب نهاد عمومی و غیردولتی و با ماهیت بین‌نسلی باید راهبری و حکمرانی همسو با منافع و مصالح شرکای اجتماعی را مورد توجه داشته باشد.
به گفته او، سازمان تأمین اجتماعی در سال‌های اخیر تشکل‌ها را به عنوان یک رکن اثرگذار در حوزه‌های تصمیم‌گیری موثر دانسته و در رویکرد هم‌افزایی، همگرایی و تفکر جمعی در ارائه اطلاعات به مشتریان، شفاف‌سازی و ایجاد اعتماد گام‌های مثبتی برداشته است. شفافیت و پاسخگویی به شرکای اجتماعی به عنوان یکی از راهبردهای سازمانی تأمین اجتماعی می‌تواند در ایجاد اعتماد دوسویه بین این نهاد بیمه‌ای و همه گروه‌های اجتماعی بهره‌مند از مزایای این سازمان نقش موثر و تسهیل‌گری را ایفا کند.
کارشناس بیمه‌های اجتماعی معتقد است، در مجموع استفاده از ابزار و بسترهای قانونی برای رشد و توسعه تعامل بین تأمین اجتماعی و همه افراد و اقشار تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی و گسترش تعامل با سازمان‌ها و نهادهای مرتبط و بهره‌مندی از راهبردهای کلان و اساسی در راستای تعمیم بیمه‌های اجتماعی، راهکارهای تعاملی جهت ارتقای جایگاه بیمه‌های اجتماعی، پایداری سازمان تأمین اجتماعی و بهبود ارائه خدمات به بیمه‌شدگان محسوب می‌شوند.
چشم‌انداز پیش‌رو
برنامه‌های سازمان تأمین اجتماعی همچون سال‌های گذشته، در سال جاری نیز با محوریت توسعه پوشش بیمه‌ای، هوشمندسازی منابع و ارتقای خدمات درمانی برنامه‌ریزی شده است. گسترش چتر بیمه‌ای با شناسایی کارگاه‌ها و فعالان اقتصادی جدید، وصول هدفمند مطالبات و استقرار سامانه‌های هوشمند از جمله اولویت‌های این سازمان بیمه‌گر در سال پیش‌رو است .
آنچه این دوره را از دوره‌های پیشین متمایز می‌کند، درک این واقعیت است که توسعه پایدار سازمان تأمین اجتماعی بدون مشارکت واقعی شرکای اجتماعی و بدون نهادینه شدن فرهنگ بیمه‌ای در جامعه امکان‌پذیر نیست. سازمان تأمین اجتماعی با تکیه بر اصل سه‌جانبه‌گرایی و استفاده از ابزارهای قانونی، مسیر تعامل با دستگاه‌های اجرایی و تشکل‌های صنفی را در پیش گرفته است تا به اهداف کاربردی خود در حوزه توسعه بیمه‌شدگان دست یابد.
