تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
به گزازش تأمین 24، اهمیت صیانت از این حقالناس برای تحقق عدالت بیننسلی به حدی است که باید با رفع چالشهای پیشروی، این امانتداری بزرگ را برای نسلهای آینده صیانت کرد. میتوان ادعا کرد که منابع تأمین اجتماعی حقالناسی است که به نسلهای مختلف تعلق دارد.
کارگر امروز که در کارگاه تولیدی و خدماتی مشمول سازمان تأمین اجتماعی فعالیت دارد به عنوان بازنشسته فردا، نیاز به دریافت مستمری از این نهاد بزرگ بیمهگر دارد. باید گفت که صیانت از منابع تأمین اجتماعی، تضمین آینده همه ماست و باید این منابع در این سازمان بیننسلی به خوبی حفظ شود.
سازمانی که به همه تعلق دارد
همه خوب میدانیم که منابع تأمین اجتماعی؛ حقالناسی که به نام همه ما ثبت شده و به همه ذینفعان و مشمولان این سازمان تعلق دارد. سازمان تأمین اجتماعی بر اساس قانون، یک نهاد عمومی غیردولتی است که بخش عمدهای از منابع مالی آن از محل اخذ حق بیمه (با مشارکت بیمهشده، کارفرما و سهم ناچیز دولت) تأمین میشود و متکی به منابع دولتی نیست. به همین دلیل، داراییها و سرمایههای آن متعلق به اقشار تحت پوشش در نسلهای متوالی است و به عنوان سرمایههای ملی و بیننسلی شناخته میشود.
علی دهقانکیا، رئیس کانون عالی بازنشستگان تأمین اجتماعی تهران نیز در این باره گفت: تأمین اجتماعی به عنوان سازمانی بینالنسلی دارای منابعی به عنوان حقالناس و متعلق به همه افراد تحت پوشش به ویژه بیمهشدگان و مستمریبگیران است. حفاظت از اموال و دارایی این نهاد بیمهای نیز وظیفه و تکلیفی قانونی به عهده دولت، سازمان تأمین اجتماعی، کارفرمایان، کارگران، بیمهشدگان و بازنشستگان در قالب شرکای اجتماعی است.
دهقانکیا افزود: بیمهشدگان به عنوان اصلیترین افراد بیمهپرداز از یک طرف و جامعه بازنشستگان و مستمریبگیران به دلیل پرداخت 30 سال حق بیمه به این سازمان بیمهگر، همه نسبت به منابع تأمین اجتماعی حساسیت دارند، به این دلیل که همه منافع این سازمان بزرگ بیمهای و بازنشستگی برای جامعه تحت پوشش است. طبیعتاً باید برای نگهداری و صیانت از این داراییهای تأمین اجتماعی به عنوان بزرگترین نهاد بیمه اجتماعی کشور تلاش جدی داشت.
این منابع، امانتی برای نسلهای آینده است. مدیران و کارشناسان سازمان تأمین اجتماعی بارها بر این نکته تأکید کردهاند که سازمان تأمین اجتماعی «امانتدار ذخایر بیننسلی» بیمهشدگان است و «منافع بیننسلی» به عنوان خط قرمز این سازمان تعریف شده است. هرگونه دخل و تصرف غیرمجاز در این منابع، نه تنها حقوق بیمهشدگان امروز، بلکه حقوق کسانی را که در آینده تحت پوشش قرار میگیرند، تضییع میکند.
تأکید سیاستهای کلی تأمین اجتماعی بر حقوق بیننسلی
بند ۳ سیاستهای کلی تأمین اجتماعی که توسط رهبر شهید انقلاب ابلاغ شده بود، بر موضوعاتی نظیر «پایبندی به حقوق و رعایت تعهدات بیننسلی و عدم تحمیل طرحهای فاقد تضمین مالی بیننسلی»، «تأمین منابع پایدار، رعایت محاسبات بیمهای و تعادل بین منابع و مصارف» و «حفظ و ارتقای ارزش ذخایر سازمانها و صندوقهای بیمهگر اجتماعی به عنوان اموال متعلق حق مردم با تأکید بر امانتداری، امنیت، سودآوری و شفافیت» به صورت ویژه تأکید دارد.
تأمین منابع پایدار، شرط خدماترسانی پایدار
بیمهپردازی ۳۰ ساله یک کارگر، صرفاً یک پرداخت ماهانه نیست؛ بلکه سرمایهگذاری برای آینده خود و خانواده این بیمه شده تحت پوشش است. کارگر امروز با پرداخت حق بیمه، امید دارد در دوران بازنشستگی از مستمری کافی و خدمات درمانی مطلوب برخوردار شود.
تحقق این امید، به تأمین منابع پایدار برای سازمان تأمین اجتماعی بستگی دارد. اگر منابع امروز در این نهاد بزرگ بیمهگر به درستی مدیریت و صیانت نشوند، نسلهای آینده نیز از این حقوق محروم خواهند شد. این صندوق بیننسلی نیاز به حفاظت از این منابع پایدار برای آیندگان دارد.
سازمان تأمین اجتماعی یک صندوق بیننسلی است؛ یعنی بازنشستگان امروز، از محل حق بیمه کارگران امروز ارتزاق میکنند و کارگران امروز نیز در آینده، به حق بیمه نسلهای بعدی متکی خواهند بود. این زنجیره به هم پیوسته، اگر با ناترازی منابع و مصارف مواجه شود، پایداری کل سیستم را به خطر میاندازد. برخی کارشناسان معتقدند، اگر امروز اصلاحات اقتصادی و مدیریتی انجام نشود، حفظ پایداری صندوق برای نسلهای آینده دشوار خواهد شد.
دهقانکیا ادامه داد: بیمهپردازی 30 ساله بازنشستگان برای دریافت خدمات همهجانبه از سازمان تأمین اجتماعی و امید بیمهشدگان برای خدماترسانی مطلوب در زمان بیمهپردازی، بستگی به تأمین منابع پایدار برای سازمان تأمین اجتماعی دارد. همه این موضوعات باید به گونهای پیشبینی شود تا علاوه بر نگهداری و حفاظت از منابع تأمین اجتماعی در راستای هزینهکرد آن در بخشهای مربوط به تعهدات نیز گامهایی اساسی برداشته شود. خدماتی که در حوزههای سهگانه بیمهای، درمانی، بازنشستگی و انواع خدمات متنوع و گسترده کوتاهمدت به جامعه بزرگ 47 میلیون نفری تحت پوشش ارائه میشود.
به گفته او، توجه ویژه برای حفظ منابع و کنترل مصارف سازمان تأمین اجتماعی در راستای تحقق برنامههای توسعهای از جمله مواردی است که نباید مورد غفلت مسئولان اجرایی و کلان کشوری و تأمین اجتماعی قرار گیرد. توجه خاص به تأمین اجتماعی به این علت باید محقق شود که این نهاد بیمهگر از بدو تاسیس و فعالیت در دهههای گذشته، بدون استفاده از منابع دولتی و صرفاً از طریق بیمهپردازی افراد تحت پوشش و سود حاصل از سرمایهگذاری به همه تعهدات خود در قبال ذینفعان عمل کرده است.
صیانت از منابع، تضمین حقوق بیننسلی
صیانت از منابع سازمان، به معنای پاسداشت حقوق نسلی است که هنوز به سن بیمهپردازی یا بازنشستگی نرسیدهاند. اصلاح قوانین ساختاری، هوشمندسازی، وصول مطالبات و جلوگیری از فرار بیمهای، همه در راستای همین هدف تعریف شدهاند.
با وجود تأکید بر ماهیت حقالناسی و بیننسلی منابع سازمان تأمین اجتماعی، چالشهای جدی این امانتداری را تهدید میکند. برخی از این چالشها را میتوان با عنوان ناترازی منابع و مصارف، بازنشستگیهای زودهنگام با پرداخت سنوات ارفاقی و تصمیمات بدون تأمین منابع نام برد.
در بخش ناترازی منابع و مصارف باید گفت که هزینههای ماهانه سازمان تأمبن اجتماعی در حال حاضر به حدود ۲۱۰ هزار میلیارد تومان رسیده، در حالی که درآمد وصولی حق بیمه به مراتب کمتر از این میزان است. این ناترازی، به معنای مصرف منابعی است که برای نسلهای آینده در نظر گرفته شده بود.
همچنین بازنشستگیهای زودهنگام و پرداخت سنوات ارفاقی به عنوان یکی دیگر از چالشهای موجود این نهاد بیمهای به شمار میرود. براساس آخرین دادههای آماری ۵۲ درصد بازنشستگیها در تأمین اجتماعی با سنوات ارفاقی و مشاغل سخت و زیانآور انجام میشود که فشار مضاعفی بر منابع صندوق وارد کرده و تعادل بیننسلی را بر هم زده است.
البته از سویی دیگر، تصمیمات بدون تأمین منابع پایدار از دیگر چالشهای موجود تأمین اجتماعی است زیرا قوانین و تکالیفی که بدون تأمین منابع پایدار بر دوش سازمان گذاشته شدهاند، بار تعهدات را افزایش داده و منابع متعلق به نسلهای آینده را به مخاطره انداختهاند.
رئیس کانون عالی بازنشستگان تأمین اجتماعی تهران گفت: در صورتی که تأمین عمده منابع در تأمین اجتماعی با استفاده از وصول حقبیمههای بیمهشدگان در زمان خود اجرایی شود و این سازمان نیز در راستای صیانت از حقوق قانونی افراد بیمهشده و مستمریبگیر تلاش کند، به طور یقین برنامهریزیها و سیاستگذاریهای این نهاد بیمهای نیز به شیوهای مطلوب و در راستای تحقق حقوق ذینفعان اجرایی خواهد شد.
وی اضافه کرد: از آنجا که همه منابع تأمین اجتماعی به عنوان حقالناس و بینالنسلی و متعلق به افراد بیمهشده و مستمریبگیر تحت پوشش این سازمان است، مدیریت کلان این سازمان برای صیانت از این منابع، اموال و داراییها باید رویکرد عدالتمحور و تلاش جدی داشته باشد تا حقی از ذینفعان تأمین اجتماعی به عنوان صاحبان اصلی این نهاد بیمهای تضییع نشود.
به گفته دهقانکیا، تأمین اجتماعی به ازای حق بیمههای دریافتی از شرکای اجتماعی خود نظیر کارفرمایان و بیمهشدگان، خدماتی در بخشهای درمانی، بیمهای، بازنشستگی و تعهدات کوتاهمدت به افراد تحت پوشش ارائه میدهد. بنابراین استفاده از همه منابع پایدار این سازمان در راستای خدماترسانی کامل و مستمر به جامعه هدف به عنوان اقدامی اصولی و کاربردی از سوی سازمان به شمار میرود.
راهکارهای صیانت از حقالناس
برای تضمین اینکه منابع تأمین اجتماعی به نسلهای آینده برسد، مجموعهای از اقدامات ضروری است که برخی از آنها را میتوان اصلاح قوانین ساختاری، تأمین منابع پایدار و وصول مطالبات دولت، هوشمندسازی و شفافیت و مقابله با هرگونه دخل و تصرف غیرمجاز دانست.
بازنگری در قوانین مربوط به مشاغل سخت و زیانآور، سنوات ارفاقی و کاهش سن بازنشستگی، بر اساس اصل «پایداری بیننسلی» و با مشارکت شرکای اجتماعی و پرداخت بدهیهای انباشته دولت و جلوگیری از تکالیف جدید بدون بار مالی، از جمله الزامات صیانت از منابع برخی از راهکارهای موجود محسوب میشوند.
البته در همین مسیر، ارسال لیست هوشمند، اتصال به سامانه مالیاتی و ارائه خدمات غیرحضوری، نقش کلیدی در کاهش فرار بیمهای و افزایش شفافیت منابع دارد. تأکید بر استقلال مالی سازمان تأمین اجتماعی و جلوگیری از هرگونه تلاش برای ادغام منابع آن در خزانه دولت، که به عنوان «تعرض به حقالناس» توصیف شده است، میتواند به عنوان دیگر راهکارهای صیانت از حقالناس باشد.
رئیس کانون عالی بازنشستگان تأمین اجتماعی تهران بیان کرد: سازمان تأمین اجتماعی به عنوان بزرگترین نهاد بیمهگر در حال حاضر هزاران میلیارد تومان برای اجرای تعهدات خود هزینه میکند که بخش اعظم آن را برای پرداخت مستمری به 5 میلیون و 300 هزار بازنشسته و مستمریبگیر به عنوان تعهدات به عهده دارد. مجموعه این اقدامات بر پایه وصول سهم حق بیمه دریافتی از کارفرمایان و کارگران به بستر تعهدات کوتاهمدت، میان مدت و بلندمدت تبدیل شده است.
دهقانکیا معتقد است، جامعه بازنشستگان و مستمریبگیران تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی نیز با افراد تبعی تحت پوشش خود به عنوان بخش بزرگی از جامعه ذینفعان این سازمان، در سنوات گذشته سهم قابل توجهی از منابع تأمین اجتماعی را از طریق پرداخت حق بیمه برعهده داشتهاند. جامعه بازنشستگان و مستمریبگیران به واسطه انجام تعهد نسبت به پرداخت حق بیمه در طول سنوات متوالی، امروز و فردا در دریافت خدمات متنوع از سوی این سازمان و منابع بیننسلی تأمین اجتماعی سهیم هستند.
امانتداری که باید ادامه یابد
سازمان تأمین اجتماعی، از بدو تأسیس در سال ۱۳۵۴ تاکنون، با اتکا به منابع حاصل از حق بیمه کارگران و کارفرمایان، توانسته است به تعهدات خود در قبال نسلهای مختلف عمل کند و امروز نیز با وجود چالشهای جدی، بر ادامه این مسیر مصمم است. اما صیانت از منابع، یک وظیفه همگانی است.
بیمهشدگان، کارفرمایان، دولت و مجلس شورای اسلامی، همه باید درک کنند که منابع تأمین اجتماعی به عنوان حقالناس است و هرگونه بیتوجهی به پایداری آن، به معنای تضییع حقوق نسلهای امروز و فردا خواهد بود. اصلاحات ساختاری، وفای به تعهدات دولت و همراهی شرکای اجتماعی، سه رکن اساسی برای عبور از بحران و تضمین آیندهای امن برای میلیونها ایرانی است که چشم به این صندوق بیننسلی دوختهاند.
