تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
همزمان با پنجم شهریورماه، روز داروساز، دکتر بابک غریبی، داروساز و کارشناس دارو و تجهیزات پزشکی مدیریت درمان تأمین اجتماعی استان بوشهر، به عنوان داروساز نمونه در بخش درمان تأمین اجتماعی معرفی شد. او که از سال ۱۳۹۲ در مجموعه درمان تأمین اجتماعی فعالیت دارد، معتقد است تعهد، مسئولیتپذیری و پیگیری امور محوله، مهمترین مؤلفههای خدمت مؤثر در نظام سلامت است.
غریبی در گفتوگو با تأمین۲۴، از نقش داروسازان در فرایندهای درمانی و مدیریتی، دلایل نوسان در تأمین برخی داروها و ضرورت بازنگری در سازوکار پرداخت به داروسازان سخن گفت.
او در معرفی خود بیان کرد: بنده بابک غریبی، دکتر داروساز و کارشناس دارو و تجهیزات پزشکی مدیریت درمان تأمین اجتماعی استان بوشهر هستم. از سال ۱۳۹۲ فعالیت حرفهای خود را در مجموعه درمان تأمین اجتماعی آغاز کردهام و در حال حاضر در حوزه نظارت و مدیریت دارو و تجهیزات پزشکی مراکز درمانی استان مشغول به خدمت هستم.
غریبی درباره علت انتخاب رشته داروسازی گفت: از دوران دبیرستان به علوم تجربی علاقه ویژهای داشتم؛ به ویژه در درسهای شیمی و فیزیک احساس نزدیکی بیشتری میکردم. البته تشویقهای مادرم نیز در انتخاب این مسیر بسیار اثرگذار بود. ایشان فارغالتحصیل دانشگاه علوم پزشکی شیراز در رشتههای روانشناسی و بهداشت هستند و همواره از فضای علمی دانشگاه و دانشجویان رشتههای علوم پزشکی برای ما صحبت میکردند.
وی افزود: این خاطرات و تشویقها، علاقه مرا به رشتههای پزشکی و سلامت بیشتر کرد. در نهایت نیز با توجه به علاقه شخصی و عملکرد بهترم در درس شیمی در کنکور، رشته داروسازی را انتخاب کردم.
این داروساز درباره جایگاه معنوی حرفه داروسازی اظهار کرد: رشتههای علوم پزشکی، نهتنها در ایران، بلکه در همه دنیا جایگاه ویژهای دارند؛ چرا که بهطور مستقیم با سلامت و حیات انسان سروکار دارند. داروسازی نیز صرفاً یک حرفه نیست، بلکه مسئولیتی انسانی و اجتماعی است. داروساز باید در کنار دانش تخصصی، دقت، وجدان کاری و احساس مسئولیت بالایی داشته باشد؛ زیرا هر تصمیم در این حوزه میتواند بر روند درمان بیمار اثرگذار باشد.
او درباره نحوه ورود خود به مجموعه درمان تأمین اجتماعی توضیح داد: پس از فارغالتحصیلی، دوران خدمت سربازی خود را در کرمان گذراندم. پس از بازگشت به بوشهر، بیمارستان سلمان فارسی بوشهر برای جذب دکتر داروساز اعلام نیاز کرد و خیلی زود فعالیت خود را در این بیمارستان آغاز کردم.
غریبی ادامه داد: در روزهای ابتدایی، حجم مراجعات و ساعتهای کاری برایم سنگین و خستهکننده بود. حتی تصور میکردم این همکاری موقتی باشد و در آینده به سمت تأسیس داروخانه شخصی بروم؛ اما بهمرور، فضای کاری، ارتباط با بیمهشدگان و احساس مفیدبودن در یک مجموعه درمانی بزرگ، باعث شد به کار در تأمین اجتماعی علاقهمند شوم. امروز خوشحالم که بیش از یک دهه از فعالیت من در این مجموعه میگذرد.
مهمترین معیارهای خدمت در نظام درمان
این داروساز نمونه تأمین اجتماعی بوشهر درباره مبنای انتخاب داروساز نمونه گفت: این انتخاب بر اساس ارزیابیهای مدیریتی و نظارتی در مجموعه درمان تأمین اجتماعی انجام میشود. نظر مدیران، معاونت درمان، حوزههای نظارتی و ارزیابی عملکرد در این انتخاب مؤثر است.
وی افزود: به اعتقاد من، مهمترین ویژگی فرد نمونه، تعهد به کار و وظیفهشناسی است؛ یعنی فرد در ساعت حضور، پیگیری امور و کیفیت انجام مسئولیتهای محوله، کوتاهی نکند. تلاش کردهام در تمام سالهای خدمتم، چه در زمینه حضور و پاسخگویی و چه در اجرای امور تخصصی و اداری، این اصول را رعایت کنم.
غریبی درباره مسئولیتهای فعلی خود در مدیریت درمان تأمین اجتماعی استان بوشهر اظهار کرد: در حال حاضر، سمت من «کارشناس دارو و تجهیزات پزشکی» است. این مسئولیت به دلیل تخصصیبودن حوزه دارو و تجهیزات، نیازمند حضور داروساز است.
وی ادامه داد: بخشی از وظایف این حوزه شامل نظارت بر تأمین دارو و ملزومات مصرفی، پیگیری خرید دارو، نظارت بر تجهیزات پزشکی، رسیدگی به تعمیرات تجهیزات، خرید تجهیزات پزشکی پیشرفته و عمومی و همچنین پیگیری امور مربوط به کمیتهها و فرایندهای مدیریتی و نظارتی مراکز درمانی استان است.
وی تصریح کرد: در واقع، بخش مهمی از فعالیت داروسازان در نظام درمان، فراتر از تحویل دارو است و به زنجیره تأمین، نظارت، مدیریت منابع و تضمین دسترسی بیماران به دارو و تجهیزات مورد نیاز ارتباط دارد.
ضرورت بازنگری در پرداختها متناسب با مسئولیت داروسازان
غریبی درباره مهمترین دغدغه داروسازان و پزشکان گفت: حرفههای پزشکی و داروسازی، مسیر تحصیلی طولانی و پیچیدهای دارند و افراد سالهای مهمی از زندگی خود را برای کسب دانش و مهارت تخصصی صرف میکنند. در کنار ارزش معنوی خدمت به مردم و ارتقای سلامت جامعه، موضوع تأمین معیشت و تناسب پرداختها با حجم و ماهیت مسئولیتها نیز از دغدغههای جدی فعالان این حوزه است.
وی ادامه داد: در مورد داروسازان، باید توجه داشت که مسئولیت آنان در بسیاری از مراکز درمانی صرفاً به امور حرفهای داروخانه محدود نمیشود. داروسازان در حوزههایی مانند خرید دارو، تأمین ملزومات مصرفی، نظارت بر دارو و تجهیزات، پیگیری تعمیرات، حضور در کمیتههای تخصصی و سایر امور مدیریتی نیز نقش دارند.
وی پیشنهاد کرد: سازمان تأمین اجتماعی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در دستورالعملهای پرداخت و جبران خدمات داروسازان بازنگری کنند تا حجم مسئولیتها و گستردگی وظایف آنان به شکل عادلانهتری دیده شود.
این کارشناس دارو و تجهیزات پزشکی مدیریت درمان تأمین اجتماعی بوشهر درباره دلایل کمبود برخی داروها نیز اظهار کرد: موضوع کمبود دارو معمولاً بهصورت نوسانی وجود دارد؛ به این معنا که ممکن است در مقاطعی، تأمین برخی اقلام با مشکل مواجه شود، اما این مسئله لزوماً به معنای یک بحران فراگیر و دائمی نیست.
وی افزود: تأمین دارو تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارد؛ از جمله تأمین مواد اولیه، قیمت و تخصیص ارز، ظرفیت تولید، وضعیت نقدینگی شرکتها و داروخانهها، شرایط توزیع و حتی فاصله جغرافیایی برخی استانها از مراکز تولید و توزیع دارو.
غریبی ادامه داد:استانهایی مانند بوشهر، به دلیل فاصله از برخی مراکز اصلی تولید و پخش، ممکن است در مواردی با چالش بیشتری در زمینه تأمین بهموقع بعضی اقلام مواجه شوند. البته نظارت معاونتهای غذا و دارو و مدیریت صحیح شرکتهای پخش در توزیع عادلانه دارو، نقش مهمی در کاهش این مشکلات دارد.
تیتک؛ ابزاری برای رصد زنجیره تأمین دارو
وی درباره نقش سامانه «تیتک» در مدیریت دارو گفت: سامانه تیتک یکی از ابزارهای مهم نظارت بر زنجیره تأمین داروست. در این سامانه، فرایند دارو از تولید تا رسیدن به دست بیمار قابل رصد است. ثبت اطلاعات در مراحل مختلف، میتواند به جلوگیری از قاچاق، عرضه خارج از شبکه، انحراف در توزیع و هدررفت دارو کمک کند. این نوع نظارت الکترونیکی بهویژه درباره داروهای خاص، گرانقیمت و اقلامی که احتمال کمبود یا سوءاستفاده درباره آنها بیشتر است، اهمیت فراوانی دارد.
غریبی درباره علت عرضه برخی داروهای خاص یا کمیاب در داروخانههای مشخص اظهار کرد: برای برخی داروهای خاص، از جمله داروهای بیماران پیوندی، داروهای شیمیدرمانی و بعضی داروهای محدود، دانشگاه علوم پزشکی داروخانههای منتخب را تعیین میکند. توزیع این اقلام در داروخانههای منتخب، با نظارت معاونت غذا و دارو انجام میشود تا دارو به شکل هدفمندتر و با کنترل بیشتر در اختیار بیماران نیازمند قرار گیرد.
وی افزود: همچنین برخی داروخانهها به دلیل موقعیت جغرافیایی، نزدیکی به بیمارستانها یا میزان مراجعه بیشتر، سهمیه و تنوع دارویی بالاتری دارند. از سوی دیگر، نقدینگی داروخانه نیز بر میزان خرید و توان تأمین دارو اثرگذار است؛ زیرا شرکتهای توزیع در برخی شرایط، فروش نقدی را در اولویت قرار میدهند.
این کارشناس دارو و تجهیزات پزشکی درباره اقدام بیماران در صورت نیافتن داروی مورد نیاز گفت: در صورت کمبود دارو، بیماران میتوانند با در دست داشتن نسخه به معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی مراجعه کنند. کارشناسان این مجموعه با استفاده از سامانههای مرتبط، موجودی داروخانههای سطح استان را بررسی و در صورت وجود دارو، بیمار را برای تهیه آن به داروخانه مربوطه هدایت میکنند. این فرایند بهویژه برای داروهای خاص، ضروری و حیاتی میتواند مسیر دسترسی بیمار به دارو را کوتاهتر و دقیقتر کند.
غریبی درباره پوشش بیمهای داروها در تأمین اجتماعی توضیح داد: خدمات درمانی تأمین اجتماعی در دو حوزه درمان مستقیم و درمان غیرمستقیم ارائه میشود. درمان مستقیم شامل خدماتی است که در مراکز ملکی تأمین اجتماعی، از جمله بیمارستانها، درمانگاهها و پلیکلینیکها، به بیمهشدگان ارائه میشود. درمان غیرمستقیم نیز مربوط به مراکز طرف قرارداد، از جمله مطبها، داروخانهها و مراکز درمانی خارج از مجموعه ملکی سازمان است.
وی افزود: در مراکز درمان مستقیم، داروهای موجود در فهرست دارویی این مراکز که عمدتاً برای درمان بیماریهای شایع و ضروری استفاده میشوند، برای بیمهشدگان واجد شرایط بهصورت رایگان ارائه میشود. درباره داروهای خاص، محدود یا دارای ضوابط ویژه نیز میزان پوشش تابع مقررات و شرایط مربوط به همان دارو است.
وی ادامه داد: در درمان غیرمستقیم نیز سهم پرداخت بیمه برای داروها متفاوت است و بر اساس نوع دارو، بیماری، ضوابط بیمهای و مقررات جاری تعیین میشود؛ بنابراین نمیتوان یک درصد ثابت برای همه داروها در نظر گرفت.
حفظ نیروهای متخصص با تقویت امنیت شغلی و شرایط حرفهای
این داروساز درباره راهکارهای حفظ نیروهای متخصص و کاهش مهاجرت پزشکان و داروسازان گفت: مهاجرت نیروهای متخصص، از جمله پزشکان و داروسازان، موضوعی چندعاملی است؛ اما مسائل اقتصادی، درآمد، ثبات آینده شغلی و فراهمبودن زیرساختهای حرفهای، از مهمترین عوامل اثرگذار در این تصمیم هستند.
غریبی افزود: برای حفظ نیروهای توانمند، باید علاوه بر بهبود شرایط پرداخت، مسیر رشد حرفهای، امنیت شغلی، امکانات لازم برای فعالیت تخصصی و جایگاه واقعی این گروهها در نظام سلامت تقویت شود. اگر نیروهای متخصص احساس کنند که دانش، تجربه و مسئولیتپذیری آنها بهدرستی دیده و حمایت میشود، انگیزه بیشتری برای ماندن و خدمت در کشور خواهند داشت.
وی با اشاره به خاطرهای ماندگار از دوران فعالیت خود در داروخانه اظهار کرد: یکی از خاطراتی که همچنان در ذهنم باقی مانده، مربوط به بیماری سالمند بود که بهتنهایی زندگی میکرد و دچار اختلال حافظه شده بود. او بارها با نسخه چشمپزشکی به داروخانه مراجعه میکرد و پس از دریافت قطره چشمی، تنها چند دقیقه بعد دوباره بازمیگشت و تصور میکرد دارویش را تحویل نگرفته است.
وی ادامه داد: همکاران داروخانه با صبر و همراهی، او را راهنمایی میکردند و گاهی مجبور میشدند دارو را در جیب لباسش به او نشان دهند تا مطمئن شود آن را دریافت کرده است. این مراجعهکننده با وجود فراموشی، کارکنان داروخانه را میشناخت و با آنان احوالپرسی میکرد. پس از مدتی، خبر درگذشت او را شنیدیم و این موضوع برای من و همکارانم بسیار ناراحتکننده بود. این تجربه به من یادآوری کرد که در حوزه درمان، گاهی یک برخورد صبورانه و انسانی، به اندازه ارائه یک خدمت تخصصی اهمیت دارد.
غریبی در پایان با تبریک روز داروساز به همکاران خود گفت: داروسازان در کنار مردم و در خط مقدم تأمین ایمن دارو قرار دارند. امیدوارم با تقویت زیرساختها، حمایت از نیروهای متخصص و توجه به نقش حرفهای داروسازان، بتوانیم خدمات شایستهتری به بیمهشدگان و مردم عزیز ارائه دهیم.
