تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
کارفرمایان با فعالیت در یک میلیون و ۴۰۰ هزار کارگاه، باید بيشترين نگاه را به پرداخت حقبیمههای پرداختی کارگران مشمول داشته باشند، زیرا رونق رشد و تولید، پرداخت حقبیمه کارگران و تأمین منابع پایدار سازمان تأمین اجتماعی ارتباط تنگاتنگ و زنجیرهواری با هم دارند.
به گزارش تأمین ۲۴، در همین ارتباط انباشت بدهیها، میتواند این زنجیره تأمین اجتماعی از کارگر به عنوان پرداختکننده حقبیمه تا مستمریبگیران و بازنشستگان به عنوان دریافتکننده خدمت و مستمری را پاره کند. باید توجه داشت که وصول بدهیها به عنوان ضامن پرداخت حقوق میلیونها بازنشسته به شمار میرود.
شاید یکی از مهمترین دلایل ناترازی صندوق بیننسلی تأمین اجتماعی را عدم وصول حقبیمه در زمان تعیین شده دانست. حال در چنین شرایطی راهکار نجات مشکلات موجود این نهاد بزرگ بیمهگر را پرداخت بدهیهای دولت و کارفرمایان است.
حجم بدهی و ابعاد آن
سازمان تأمین اجتماعی، بخش عمدهای از بدهیهای حوزه کارفرمایان را متعلق به شهرداریها اعلام کرده است. در همین رابطه، با وجود شرایط اقتصادی و حفظ اشتغال، تاکنون حساب بانکی بنگاههای بدهکار مسدود نشده است که امیدواریم حوزه کارفرمایی در راستای کاهش مشکلات موجود همکاری جدی داشته باشند.
تأثیر مستقیم این بدهیها بر عملکرد سازمان تأمین اجتماعی به حدی است که برای تأمین اعتبار موردنیاز در راستای پرداخت مستمری حدود ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار مستمریبگیر و بازنشسته با کسری بودجه مواجه میشود. اگر این بدهیها از سوی کارفرمایان بخش دولتی و خصوصی به موقع به این سازمان پرداخت شود حتی علاوه بر اجرای تعهدات، همه تعهدات معوقه در حوزههای بیمهای و درمانی هم انجام میشود.
مدیریت سازمان تأمین اجتماعی پیشتر اعلام کرده است که بدهی حدود کارفرمایان به این سازمان حدود ۱۱۵ هزار میلیارد تومان است که این مطالبات حدود پنج برابر بیشتر از کل تعهدات این نهاد است. بخش عمدهای از این بدهیها، متعلق به شهرداریها است.
حجم بالای بدهیهای کارفرمایان و انباشت آنها در سنوات مختلف، باعث فشار بر تامین اجتماعی شده است. همچنین در سالهای اخیر در جریان رسیدگی به شکایات مربوط به این موضوعات در هیاتهای تشخیص مطالبات، تعارض منافع از طریق تشکیل موسسات مشاورهای باعث شده که بخش قابل توجهی از حق بیمههای پیشبینی شده سازمان با دخالت برخی عناصر بازنشسته خود سازمان وصول نشود.
به گفته وی، اکنون گزارشهای سازمان تأمین اجتماعی نشاندهنده این موضوع مهم است که مبلغ حق بیمه قطعی پرداخت نشده توسط کارفرمایان روند افزایشی دارد. این میزان بدهی ناشی از عدم پرداخت حق بیمه یا امتناع از پرداخت این سهم از سوی کارفرمایان امکان کمبود منابع و ناپایداری در منابع و مصارف در سازمانهای بیمهگری همچون تأمیناجتماعی را فراهم میکند.
حیدری افزود: طبیعتا برخی از پرداختها به دلیل همین عدم تأمین مالی و امتناع کارفرمایان نسبت به پرداخت حق بیمه منجر به خسارتها به ویژه در بخش درمان با حدود ۲۵ درصد مصارف سازمان خواهد شد.
مضرات انباشت بدهی برای سازمان وذینفعان
انباشت بدهی کارفرمایان پیامدهای ویرانگری برای سازمان تأمین اجتماعی و ذینفعان آن دارد. برخی از این مضرات به موضوعاتی همچون بحران نقدینگی و ناترازی منابع و مصارف، کاهش نسبت پشتیبانی و اخلال در زنجیره درمان برمیگردد.
در بخش بحران نقدینگی و ناترازی منابع و مصارف؛ سازمان تأمین اجتماعی با ماهیت درآمدی-هزینهای، ماهانه حدود ۲۲۵ هزار میلیارد تومان تعهد حقوق به بازنشستگان در بخش تعهدات بلندمدت و همچنین تعهدات جاری و کوتاهمدت دارد، در حالی که وصولنشدن بدهیها این ناترازی را تشدید میکند.
همچنین کاهش نسبت پشتیبانی یکی دیگر از مشکلات پیشرو است. نسبت بیمهپرداز به مستمریبگیر از ۴.۸ در دورههای گذشته به ۴.۲ رسیده که عددی خطرناک برای پایداری سازمان محسوب میشود. از طرفی دیگر عدم وصول بدهیها باعث شده سازمان نتواند به موقع مطالبات داروخانهها و مراکز درمانی را پرداخت کند که این امر زنجیره خدمات درمانی را با مخاطره مواجه میسازد.
تاخیر یا عدم پرداخت حق بیمه کارگران فعال در عرصه اقتصادی و تولید توسط کارفرمایان، موجب انباشته شده میزان بدهی کارفرمایان به تأمیناجتماعی شده است، در همین ارتباط در گفتوگوی تأمین ۲۴ با علیرضا حیدری کارشناس حوزه کسب و کار و تأمین اجتماعی از زوایای مختلف این موضوع بررسی شده است.
حیدری درباره اثرات منفی تاخیر و پرداخت نشدن به موقع حق بیمهها گفت: با توجه به اینکه بخش قابل توجهی از هزینههای تأمیناجتماعی از محل وصول حق بیمه توسط کارفرمایان تأمین میشود، پرداخت به موقع حق بیمهها به سازمان در راستای ایفای تعهدات سازمانی نقش عملیاتی خواهد داشت.
وی افزود: در صورت پرداخت با تاخیر حق بیمه از سوی کارفرمایان، اساسا با تاخیرهای معنیدار به مفهوم عدم پرداخت با آن مواجه میشویم.
مزایای پرداخت بدهیها
پرداخت بهموقع بدهیها و حقبیمه، منافع گستردهای برای همه طرفها دارد. در حوزه کارگران؛ تضمین دریافت حقوق بازنشستگی کامل، کمکهزینههای درمانی، ازکارافتادگی و سایر مزایای قانونی و برای سازمان تأمین اجتماعی؛ امکان ایفای بهموقع تعهدات به بازنشستگان و بیمهشدگان، پایداری منابع و جلوگیری از استقراض و فروش املاک به عنوان مزیتهای کلیدی محسوب میشوند.
همچنین مهمترین مزیت برای کارفرمایان نیز شامل جلوگیری از تعلق جریمههای سنگین دیرکرد، مسدودی حساب بانکی، ممنوعالخروجی و سایر اقدامات قانونی میشود.
تأثیر بدهیها بر صندوق بیننسلی تأمین اجتماعی
سازمان تأمین اجتماعی به عنوان یک نهاد بیننسلی، برای ایفای تعهدات خود به جریان مستمر و پایدار منابع نیاز دارد. انباشت بدهیهای کارفرمایان، این زنجیره حیاتی را با اختلال جدی مواجه میکند. به عبارت دیگر، نسل فعلی شاغلان با پرداخت حقبیمه، منابع لازم برای نسل بازنشسته را تأمین میکنند و هرگونه وقفه در این چرخه، به نسلهای آینده نیز آسیب میزند.
عوامل تشدیدکننده دیگر مانند بازنشستگیهای پیش از موعد حتی در سن ۳۶ سالگی و افزایش امید به زندگی است که توازن صندوق را برهم زده و ضرورت وصول بهموقع حقبیمهها را دوچندان میکند.
کارشناس حوزه تأمین اجتماعی ادامه داد: همچنین این مسأله باعث تاخیر در پرداخت طلب سازمان تأمین اجتماعی به مراکز طرف قرارداد و دانشگاهها نیز خواهد شد. اگرچه سازمان تأمین اجتماعی تاکنون در پرداخت طلب مراکز طرف قرارداد و ایفای تعهدات خود در قبال افراد تحت پوشش کوتاهی نکرده است اما در صورت چنین اتفاقاتی باید انتظار داشته باشیم که ارائه خدمات در آن مراکز با مشکلاتی روبه رو شود.
حیدری با اشاره به وظیفه کارفرمایان برای پرداخت حق بیمه کارفرمایان تا روز بیستم هر ماه ادامه داد: در حوزه پرداخت مستمریها نیز همین قضیه صادق است زیرا سازمان هر ماه از روزهای پایانی موظف به پرداخت مستمری بازنشستگان است، اما برخی از کارفرمایان این حق بیمهها را به روزهای پایانی ماه موکول میکنند.
حیدری اضافه کرد: این میزان مطالبات تأمین اجتماعی از کارفرمایان و دولت نشاندهنده عدم تعهد آنها به انجام وظایف خود و پرداخت به موقع حق بیمه است. عدم پرداخت حق بیمه و تاثیرات منفی در گردش کار سازمان
این کارشناس حوزه کسب و کار و تأمین اجتماعی افزود: این اقدامات باعث میشود که سازمان تحت فشار شدید منابع نقدی برای انجام تعهدات خود قرار گیرد زیرا امکان تاخیر در تعهدات در هیچ حوزهای حتی درمان را ندارد.
به گفته وی، اکنون بخش قابل توجهی از درمان موردنیاز مخاطبان تأمین اجتماعی از طریق خرید خدمت از مراکز طرف قرارداد است که به موقع انجام نشدن این نوع خدمات، موجب اختلال در ارائه خدمات درمانی به افراد تحت پوشش میشود. بنابراین آشکار است که تاخیر یا عدم به موقع پرداخت حق بیمه چه تاثیراتی منفی میتواند در گردش کار حوزه تأمین اجتماعی داشته باشد.
توصیه به کارفرمایان
با توجه به اهمیت حیاتی وصول حقبیمه برای پایداری نظام تأمین اجتماعی، به همه کارفرمایان توصیه میشود که این موارد را رعایت کنند. پرداخت بهموقع بدهیها و جلوگیری از انباشت آن که با جریمه و اقدامات قانونی همراه خواهد بود.
همچنین ارسال بههنگام لیستهای حقبیمه از طریق سامانههای غیرحضوری و در مهلت قانونی، دقت در ثبت اطلاعات برای جلوگیری از مغایرتهای بازرسی برای ممانعت از ایجاد بدهیهای جدید و استفاده از تسهیلات سازمان در صورت مواجهه با مشکلات مالی موقت از دیگر موضوعات مورد تأکید به کارفرمایان است.
به گفته وی، تا روز سیام هر ماه کارفرمایان با پرداخت حق بیمه مشمول جریمه عدم پرداخت نخواهند شد اما با مراجعه در روزهای پایانی ماه، تأمین اجتماعی در وصول این طلب خود و ارائه تعهدات مستمریبگیران تا حدودی با مشکل تأمین منابع مواجه میشود.
کارشناس حوزه کسبوکار و بیمههای اجتماعی ادامه داد: این موضوع سازمان را مجبور به استفاده از ابزارهایی هزینهبر میکند و این موضوع نیز جزء اثرات مخرب عدم به موقع حق بیمه از سوی کارفرمایان است. تاخیر در پرداخت و یا تاخیرهای معنادار حق بیمه علاوه بر امکان مخاطرات برای منابع سازمان، سختی کار در ایفای تعهدات را به دنبال دارد.
اقدامات سازمان برای تسریع فرایندها
سازمان تأمین اجتماعی برای تسهیل فرایند ارسال و پرداخت حقبیمه، سامانههای غیرحضوری را راهاندازی کرده است. کارفرمایان میتوانند از طریق سامانه es.tamin.ir در هر ساعت از شبانهروز، لیست حقبیمه کارکنان خود را به دو روش بارگذاری فایل یا ایجاد آنلاین ارسال کنند.
همچنین مدل بانکی برای امهال حقبیمه کارفرمایانی که در شرایط اضطرار توان پرداخت ندارند، با همکاری نظام بانکی طراحی شده است تا سازمان نقدینگی خود را از دست ندهد و کارفرما نیز از فشار مالی خارج شود.
همه این موضوعات مطرح شده نشان میدهد که سازمان تأمین اجتماعی که امروز کارگران و آینده بازنشستگان را تأمین و تضمین میکند باید ماهانه به منابع پایدار خود دسترسی داشته باشد تا بتواند به تعهدات همهجانبه خود در برابر همه بیمهشدگان و مستمریبگیران اقدام کند. در همین ارتباط پرداخت بدهی کارفرمایان هم بخشی از مسیرهای وصول مطالبات سازمان است که کارفرمایان باید به این مسأله توجه خاص داشته باشند.
