در ادبیات توسعه، معمولاً آنچه بیش از همه دیده میشود پروژههای بزرگ عمرانی، سازه های شاخص و طرحهای پرهزینه زیرساختی است، اما در پسِ ماندگاری و بهره وری این دارایی ها، بخشی کمتر دیده شده اما تعیین کننده قرار دارد: صنعت تعمیرات و نگهداری.
صنعتی که اگرچه اغلب در حاشیه توجه عمومی قرار می گیرد اما در عمل یکی از اصلی ترین ارکان تاب آوری اقتصادی، تداوم خدمت و صیانت از سرمایه های ملی به شمار میآید.
اهمیت این حوزه در مراکز درمانی، بیمارستانها، ساختمانهای حیاتی و مجموعه های خدماتی دوچندان است، جایی که نگهداری به موقع تجهیزات و تأسیسات، تنها یک اقدام فنی نیست، بلکه مستقیما با حفظ جان انسانها، استمرار خدمات و کاهش هزینه های ناشی از فرسودگی و توقف عملکرد گره میخورد. از همین منظر، توسعه صنعت تعمیرات و نگهداری را میتوان یکی از شاخص های بلوغ مدیریتی و زیرساختی کشورها دانست.
در این میان، بررسی سیر شکل گیری و توسعه شرکتهایی که در این حوزه نقشآفرینی کردهاند، میتواند تصویری روشن تر از تحولات این صنعت ارائه کند. شرکت مهندسی تأسیسات انرژی تأمین از جمله مجموعههایی است که روایت فعالیت آن، بخشی از تاریخچه تحول نگهداری و خدمات فنی در زیرساختهای درمانی و ساختمانی کشور را بازتاب میدهد.
آغاز فعالیت از میانه دهه ۶۰
ریشه شکلگیری این مجموعه به سال ۱۳۶۴ بازمیگردد، دورهای که مجموعهای زیر نظر شرکت سرمایهگذاری خانهسازی ایران با تمرکز بر بازسازی بیمارستانها و مراکز درمانی آغاز به کار کرد. در آن زمان، نیاز به بازسازی و احیای فضاهای درمانی و تقویت زیرساختهای خدماتی، زمینهای فراهم کرد تا یک گروه فنی کوچک، نخستین گامهای خود را در این مسیر بردارد.
با شروع به کار هسته اولیه این مجموعه، نخستین پروژه مستقل آن، یعنی بازسازی بیمارستان حضرت ولیعصر(عج) قائمشهر به اجرا درآمد، پروژهای که در کنار بازسازی بیمارستانهای فیاضبخش و معیری تهران، از جمله تجربههای آغازین و مهم این گروه به شمار میآید. اجرای موفق این پروژهها، زمینهساز تداوم فعالیت و گسترش تدریجی دامنه مأموریت های مجموعه شد.
ورود به حوزه نگهداری و تأسیس رسمی شرکت
با توسعه فعالیتها، در سال ۱۳۶۹ حوزه نگهداری و تعمیرات نیز به فعالیتهای مجموعه افزوده شد، تغییری که از منظر مأموریتی، نقطه عطفی مهم به شمار میرفت. این تحول نشان میداد که نگاه مجموعه، از بازسازی و اجرای پروژههای موردی، به سمت نگاه پایدارتر به مدیریت عملکرد و نگهداشت زیرساختها در حال حرکت است.
یک سال بعد، در ۲۰ خرداد ۱۳۷۰، این مجموعه بهصورت رسمی و مستقل با عنوان شرکت مهندسی تأسیسات بیمارستانی تأمین تأسیس شد. انتخاب این عنوان، بازتابی روشن از تمرکز اصلی شرکت در آن مقطع بود، تمرکزی که بر پشتیبانی فنی و اجرایی از مراکز درمانی سازمان تأمین اجتماعی استوار شده بود.
توسعه فعالیتها و تغییر نام در دهه ۹۰
در سالهای بعد، بهویژه در ابتدای دهه ۹۰، دامنه فعالیتهای شرکت گسترش یافت و وارد مرحلهای تازه شد. اجرای پروژههایی مانند ساخت و اجرای بیمارستان ۹۶ تختخوابی اسلامشهر، احداث منازل مسکونی پزشکان سیرجان و نیز خرید، نصب و راهاندازی بیش از ۵۰ دستگاه دیزل ژنراتور در مراکز درمانی سازمان تأمین اجتماعی از جمله اقداماتی بود که افق فعالیت شرکت را از یک مجموعه صرفاً بیمارستانی، به یک بازیگر گستردهتر در حوزه تأسیسات، پروژههای ساختمانی و زیرساختی ارتقا داد.
در ادامه این روند، در ۱۵ مهرماه ۱۳۹۱ و با تصویب اساسنامه جدید، نام شرکت به شرکت مهندسی تأسیسات انرژی تأمین تغییر یافت. این تغییر نام را باید فراتر از یک اقدام اداری تلقی کرد چرا که در عمل، نشان دهنده توسعه مأموریتها و ورود رسمی تر شرکت به حوزههایی چون تأمین و آموزش نیروی مهندسی، اجرای پروژههای تأسیساتی و ساختمانی، تعمیر و نگهداری واحدهای تأسیسات مراکز اداری، تجاری و مسکونی، تجهیز مراکز و مشارکت در پروژههای ملی بود.
عبور از رکود و بازگشت به رشد
بر اساس اطلاعات موجود، این شرکت پس از حدود پنج سال سکون عملیاتی، طی دورهای کوتاه از ابتدای سال ۱۴۰۴ موفق به بازگشت به مدار رشد شد. نشانههای این بازگشت را میتوان هم در شاخصهای مالی و هم در توسعه فعالیتهای اجرایی مشاهده کرد.
در یک بازه ۹ ماهه، شرکت به تحقق ۱۰۰ درصدی بودجه دست یافت، همچنین درآمدهای عملیاتی غیرتکلیفی آن بیش از یکهزار درصد و سایر درآمدهای عملیاتی نیز بیش از ۴۰ درصد رشد کرد. در همین مدت، ۱۰ پروژه فعال با ارزشی حدود ۱۵۰ میلیارد تومان اخذ و وارد مرحله اجرا شد.
در کنار این شاخصها، شرکت اقداماتی نیز در حوزه ساختار سازمانی و ارتباطات انجام داد، ارتقای سطح اطلاعرسانی، به روزرسانی روشها، بازآفرینی نشان تجاری، اصلاح تصویر سازمانی و ترمیم مناسبات پرسنلی از طریق راهاندازی واحد روابط عمومی و ارتباطات پرسنلی.
این مجموعه اقدامات را میتوان بخشی از فرایند بازسازی هویت سازمانی در کنار احیای عملیاتی ماموریت ها دانست.
گسترش فعالیتهای شرکت با انجام پروژه های برون سازمانی شاخص و توسعه صلاحیتها
یکی از مهمترین تحولات اخیر شرکت، اخذ پروژه تعمیرات و نگهداری بیش از ۸۰ مرکز دادگستری کل استان تهران بوده است، پروژهای برون سازمانی که با هدایت حدود ۲۰۰ نیروی فنی متخصص در حال اجراست و از نظر گستره عملیاتی، یکی از پروژههای مهم این شرکت محسوب میشود، پروژه مجتمع تجاری بیمه ایران نیز دیگر پروژه برون سازمانی و در حال اجرای شرکت است.
همزمان، شرکت در مسیر توسعه صلاحیتهای حرفهای و حقوقی نیز گام برداشته و اقدام به اخذ رتبه صلاحیت پیمانکاری تأسیسات گرید ۳، رتبه صلاحیت پیمانکاری ابنیه گرید ۴، گواهی صلاحیت ایمنی پیمانکاران و استاندارد مدیریت کیفیت ایزو کرده است، شاخصهایی که در ارزیابی توان اجرایی و نظاممند بودن فعالیت شرکتها در این حوزه، اهمیت قابلتوجهی دارند.
جایگاه کنونی در صنعت تعمیرات و نگهداری
مطابق آمار اعلام شده، شرکت مهندسی تأسیسات انرژی تأمین(تیفیکو) اکنون بیش از ۵۰۰ مرکز را تحت پوشش خدمات تعمیرات و نگهداری دارد و از ظرفیت بیش از ۱۵۰۰ نیروی متخصص برخوردار است. همچنین اجرای پروژههایی نظیر اورهال چیلر بیمارستانهای شهید بهشتی شیراز، امیرالمؤمنین اهواز، راهاندازی دیزل ژنراتور بیمارستان شبیه خوانی کاشان و نوسازی ساختمانهای مؤسسه عالی پژوهش، شرکت خدمات ماشینی، مؤسسه انتشارات علمی و فرهنگی و ساختمان حراست سازمان تأمین اجتماعی، بخشی از کارنامه فعلی این شرکت را شکل میدهد.
بر این اساس، این شرکت امروز خود را به عنوان یکی از بازیگران مهم و باسابقه صنعت تعمیرات و نگهداری کشور معرفی میکند، جایگاهی که بر پایه تجربه تاریخی، توسعه مأموریتها و بازگشت به عرصه اجرایی در سالهای اخیر شکل گرفته است.
افق پیشرو
مسیر آینده این شرکت، آنگونه که اعلام شده، بر رویکردی دانشبنیان و توسعه محور استوار است. در این چارچوب، محورهایی مانند توسعه راهکارهای دانشبنیان، استانداردسازی سیستم ها، اخذ گواهیهای تخصصی، مدیریت دانش، هوشمندسازی نگهداری تأسیسات، ارتقای بهرهوری انرژی و ورود مؤثرتر به حوزه انرژیهای تجدیدپذیر در کنار تولید قطعات صنعتی مورد نیاز مراکز تأسیسات را در دستور کار قرار دارد.
همچنین طراحی نظام نوین آموزشی کاربردی در حوزه تعمیرات و نگهداری، توسعه آموزش عمومی، حضور فعال در انجمنها و اتحادیههای تخصصی و گسترش حضور در پروژه های ملی و برونسازمانی از دیگر محورهایی است که میتواند موقعیت آینده شرکت را در این صنعت تعیین کند.
صنعت تعمیرات و نگهداری، برخلاف آنچه از ظاهرش برمیآید، صرفاً یک فعالیت فنی یا پشتیبانی نیست، بلکه بخشی اساسی از سازوکار تابآوری اقتصادی، مدیریت دارایی های زیرساختی و استمرار خدمات حیاتی در کشور است. روایت شکل گیری و توسعه شرکت مهندسی تأسیسات انرژی تأمین با نام اختصاری تیفیکو نیز از همین منظر قابل توجه است، روایتی که از یک گروه کوچک فنی در میانه دهه ۶۰ آغاز شد، در دهه های بعد توسعه یافت، دورهای از رکود را پشت سر گذاشت و اکنون با تکیه بر تجربه، نیروی انسانی متخصص و توسعه مأموریت ها، در تلاش است جایگاه خود را در سپهر صنعت تعمیرات و نگهداری ایران به عنوان بزرگترین و با سابقه ترین مجموعه صنعتی در حوزه مهندسی انرژی و نگهداری و تعمیرات تثبیت و تقویت کند.