تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
طرح پزشک خانواده در مازندران با هدف ساماندهی مسیر درمان، کاهش هزینهها و تقویت عدالت در دسترسی به خدمات سلامت اجرا شد؛ اما فریبرز درویش، مدیر درمان تأمیناجتماعی مازندران، معتقد است: این طرح با وجود دستاوردهای قابل توجه، هنوز با چالشهایی مانند کامل نشدن نظام ارجاع، مشکلات پرداخت، ضعف سامانههای نرمافزاری و آشنایی ناکافی مردم روبهرو است. چالشهایی که اگر برای آنها تدبیر نشود، میتواند اثربخشی برنامه را تحت تأثیر قرار دهد.
درویش در گفتوگو با تأمین۲۴، با اشاره به فلسفه اجرای طرح پزشک خانواده در استان مازندران گفت: این برنامه زمانی میتواند به اهداف اصلی خود برسد که پزشک خانواده بهعنوان نخستین سطح تماس بیمار با نظام درمان شناخته شود.
او ادامه داد: در این مدل، بخش بزرگی از نیازهای درمانی بیمهشدگان در سطح یک پاسخ داده میشود و تنها در صورت ضرورت، بیمار به سطح تخصصی ارجاع خواهد شد.
این مقام مسئول تأکید کرد: ارجاع فقط به معنای فرستادن بیمار به متخصص نیست؛ بلکه زمانی کامل میشود که نتیجه بررسی متخصص نیز به پزشک خانواده بازگردد تا روند مراقبت و پیگیری درمان بیمار منسجم باقی بماند.
کاهش هزینهها وابسته به اجرای کامل
درویش با بیان اینکه اجرای درست نظام ارجاع میتواند از مراجعات غیرضروری به متخصص و فوقتخصص جلوگیری کند، افزود: بخش قابل توجهی از نیازهای مردم، حتی بیش از ۸۰ درصد، در سطح نخست قابل پاسخگویی است.
او بیان کرد: اگر این مسیر بهدرستی مدیریت شود، هم هزینههای درمان کاهش مییابد و هم بیمهشده خدمات منظمتر و قابل پیگیریتری دریافت میکند.
مدیر درمان تأمیناجتماعی مازندران گفت: یکی از اهداف مهم این طرح برای سازمانهای بیمهگر، مدیریت هزینهها، کاهش تقاضای القایی و جلوگیری از خدمات تکراری است؛ اما این هدف تنها زمانی محقق میشود که بیمار در مسیر مشخص و هدایتشده نظام ارجاع حرکت کند.
حلقه ناقص سطح دو؛ گره اصلی اجرای طرح
درویش بیان کرد: یکی از مهمترین چالشهای اجرای طرح در مازندران، کامل نشدن سطح دو ارجاع است.
او ادامه داد: با باز ماندن مسیر مراجعه مستقیم به متخصص، بخشی از منطق اقتصادی طرح دچار اختلال شده است؛ زیرا بیمهشدگان همچنان میتوانند بدون عبور از مسیر ارجاع، به متخصص مراجعه کنند و سازمان بیمهگر نیز ناچار به پرداخت هزینهها است.
وی افزود: این وضعیت باعث شده صرفهجوییهای مورد انتظار از اجرای پزشک خانواده بهطور کامل محقق نشود و حتی در برخی بخشها، هزینههای پرداختی سازمان افزایش یابد.
درویش تأکید کرد: اجرای ناقص نظام ارجاع، هم اثربخشی طرح را کاهش میدهد و هم ارزیابی کارآمدی آن را دشوار میکند.
دغدغه پزشکان و بیمهشدگان
مدیر درمان تأمیناجتماعی مازندران، موضوع پرداختها را از دیگر چالشهای جدی طرح عنوان کرد و افزود: تعویق در پرداخت سرانه پزشکان خانواده طرف قرارداد میتواند انگیزه ارائه خدمت را تحت تأثیر قرار دهد و از سوی دیگر، تفاوت در پرداخت فرانشیز میان مراکز ملکی و غیرملکی، برای بیمهشدگان احساس تبعیض ایجاد میکند.
درویش راهکار این مسئله را ایجاد منابع مالی مستقل و پایدار برای اجرای برنامه پزشک خانواده میداند.
این مقام مسئول همچنین بر ضرورت پیگیری برای حذف فرانشیز ویزیت پزشک خانواده و کاهش یا حذف سهم بیمهشده در نسخ دارویی تأکید کرد و افزود: با این اتفاق مراجعهکنندگان تأمیناجتماعی در مراکز مختلف با شرایط عادلانهتری خدمات دریافت می کنند.
مانع نظارت مؤثر تأمیناجتماعی
درویش بخش دیگری از چالشها را مربوط به حوزه نرمافزاری دانست و گفت: نبود سازوکار مناسب برای استحقاقسنجی آنلاین گروهی و انتساب آنلاین جمعیت به پزشکان خانواده، هم برای سازمان و هم برای بیمهشدگان هزینه ایجاد کرده است.
او ادامه داد: سازمان تأمین اجتماعی برای ایفای نقش خریدار فعال خدمات سلامت، نیازمند دسترسی به داشبوردهای نظارتی سامانههای پزشک خانواده است.
درویش بیان کرد: راهاندازی سرویسهای آنلاین، بهروزرسانی لحظهای جمعیت تحت پوشش و ایجاد امکان نظارت بر عملکرد پزشکان خانواده، میتواند زمینه خرید راهبردی و کنترل بهتر هزینهها را فراهم کند.
مسیر عبور از نسخههای کاغذی
مدیر درمان تأمیناجتماعی مازندران، الکترونیکی شدن نظام ارجاع را یکی از راهکارهای کلیدی اصلاح طرح دانست و گفت: حذف برگههای کاغذی، ایجاد پرونده واحد برای بیمار و اتصال سیستمی میان پزشک خانواده، متخصص و سایر سطوح درمان، امکان نظارت هوشمند و پیگیری دقیقتر درمان را فراهم میکند.
او عنوان کرد: پرونده الکترونیک سلامت میتواند استمرار اطلاعاتی و درمانی را تقویت کند؛ یعنی بیمار در هر سطح از خدمات، با سابقه مشخص و قابل پیگیری وارد چرخه درمان شود.
ارجاع محدودیت نیست، هماهنگی است
درویش با تأکید بر ضرورت فرهنگسازی گفت: بخشی از مقاومتها نسبت به نظام ارجاع ناشی از ناآشنایی مردم با جزئیات طرح است.
او بیان کرد: باید برای بیمهشدگان توضیح داده شود که ارجاع به معنای محدود کردن دسترسی نیست، بلکه ابزاری برای هماهنگسازی درمان، جلوگیری از هزینههای غیرضروری و دریافت خدمت بهتر در زمان مناسب است.
مدیر درمان تأمیناجتماعی مازندران استفاده از رسانهها، آموزش عمومی، اطلاعرسانی هدفمند، پیامکهای راهنما و همراه کردن پزشکان عمومی، متخصصان و فوقتخصصها را از الزامات موفقیت طرح عنوان کرد.
تجربهای برای تصمیمگیری ملی
درویش در گفتوگو با خبرنگار ما تاکید کرد: اجرای طرح پزشک خانواده در مازندران، در کنار چالشها، دستاوردهایی نیز برای بیمهشدگان داشته است؛ از جمله افزایش ساعات ارائه خدمت، مراقبت از گروههای خاص، کاهش پرداختی بیمارانی که از مسیر ارجاع مراجعه میکنند و امکان پیگیری بهتر درمان.
با این حال، به باور او، اگر قرار است این طرح در استانهای دیگر توسعه یابد، باید از همان ابتدا نظام ارجاع بهصورت کامل و علمی اجرا شود.
به گفته مدیر درمان تأمین اجتماعی مازندران، پزشک خانواده تنها زمانی به هدف اصلی خود یعنی کاهش پرداخت از جیب مردم، ارتقای عدالت درمانی و کنترل هزینهها میرسد که پرداختها منظم، سامانهها یکپارچه، نقش نظارتی تأمین اجتماعی تقویت و فرهنگ استفاده از مسیر ارجاع در جامعه نهادینه شود.
