نشست «ارائۀ سازوکار اجرایی بهرهبرداری از توکن تأمین اجتماعی (تِکو)»، بعدازظهر چهارشنبه، بیستم خرداد در سازمان تأمین اجتماعی برگزار شد.
در آغاز این نشست، «علیرضا وثوقیفر»، معاون برنامهریزی، مالی و پشتیبانی سازمان تأمین اجتماعی دربارۀ آغاز تا انجامِ تِکو سخن گفت: مدیرعامل سازمان از ابتدا طرحهای بیستگانه را تعریف کرد که با نظارت مستقیم او پیگیری میشد. او از میان آنها دو طرح زیرمجموعۀ معاونت ما بود که یکیشان استفاده از خدمات نوین بانکی برای سازمان بود.

او افزود: در ادبیات بینالمللی توکنایزِ داراییها و بدهیها وجود دارد ولی تا پیش از این در ایران فقط ادبیات توکنایز کردن داراییها وجود داشت، اما توکنایز بدهیها جدید بود که در ایران برای نخستینبار توسط سازمان تأمین اجتماعی انجام شد. فرآیند آن را از بهمن 1403 شروع کردیم و میخواستیم تمام ابعاد حقوقی آن را با حداقل هزینه به بهرهبرداری برسانیم. وقتی ادبیات موضوعی کار مشخص شد تنها جاییکه میتوانست به ما کمک کند بانکها بودند تا متهم به پولشویی و خلق پول نشویم. با هفت بانکِ رفاه، ملت، ملی، تجارت، سپه، کشاورزی و صادرات صحبت کردیم که جز بانک ملت، بقیه این طرح را فانتزی میدانستند. با واحد مبارزه با پولشویی بانک ملت شش جلسه برگزار کردیم و ابهامات آنها مرتفع و این طرح ایجاد شد. نامش را تِکو یعنی «تأمینکوین» و بر مبنای مطالبات معوق بیمهای و نه مطالبات جاری گذاشتیم و حتی این برند را ثبت تجاری هم کردیم.

وثوقیفر ادامه داد: واقعیت این است که ما بدهکار هستیم. از پایان آبان مطالبات دانشگاهها، از اواسط مهر مطالبات غیردانشگاهی و از اواسط آذر مطالبات داروخانهها را پرداخت نکردیم و میخواستیم ظرفیتی ایجاد کنیم تا به طلبکاران توکن دهیم و شرکتهای تسهیلگر را ایجاد کنیم تا بدهکاران نیز حق بیمۀ معوق را پرداخت کنند. برای مثال، در همین هفتۀ اخیر قرار شد به پخش هجرت بهعنوان بستانکار سازمان، توکن دهیم تا با پتروشیمی آبادان بهعنوان بدهکار سازمان تسویه شود.
راه اندازی تکو بدون یک ریال هزینه
معاون برنامهریزی، مالی و پشتیبانی سازمان تأمین اجتماعی ادامه داد: برای این طرح 14 ماه در همه ابعاد کار کردیم تا به بهرهبرداری رسید و برای آن یک ریال هزینه نکردیم یعنی از ظرفیت بانکها برای ساخت نرمافزار و اصلاح فرآیندهای خودمان و نیز شرکای خود استفاده کردیم. ما مواجههمان با بدهیهایمان را تغییر دادیم، چون دنیا تغییر داده است و بسیار هم مورد استقبال قرار گرفت. در همین مدت یک ماهه، از نوزدهم اردیبهشت که طرح به بهرهبرداری رسید تا به امروز، ١۵ همت درخواست توکن شده است و از سوی دیگر سازمان برنامه و بودجه، شهرداری تهران و سازمان بیمۀ سلامت از ما خواستهاند برای آنان هم اجرا شود و مفتخریم که اکنون این طرح به نام سازمان تأمین اجتماعی نهادینه شده است.
طرح پیشرو
در ادامه «سیدمجید صادقیراد»، مدیرکل درمان غیرمستقیم سازمان تأمین اجتماعی در سخنان کوتاهی با تقدیر از اجرای طرح تکو با تولیگری سازمان اظهار کرد: راهکار ارزشمندی ایجاد شده که دغدغۀ مدیران استانی برای مطالبات طرفهای قرارداد که انباشته هم شدهاند برطرف میشود و اگر برایشان جا بیفتد، میتوانند مطالبات خود را تسویه کنند. درنتیجه باید اطلاعرسانی گستردهای در ادارات کل استانها شود تا از مدل پیشرویی که سازمان طراحی کرده است، استفاده کنند.

ابزاری نقدشونده غیرتورمی
سخنران آخر این جلسه، «مقداد نادری»، مشاور معاونت برنامهریزی، مالی و پشتیبانی سازمان تأمین اجتماعی بود که دربارۀ ویژگیهای تِکو بیان کرد: همیشه میان مطالبات و بدهیها فاصلهای وجود داشته است و از سوی دیگر، نمیتوانیم پول چاپ کنیم چون باعث نقدینگی و تورم میشود و بازنشستگان و مستمریبگیران متضرر میشوند. پس باید روشی اتخاذ میکردیم تا به آن دامن نزنیم، تسهیلگر باشیم، کمترین هزینه را در پی داشته باشند، بتوانیم تعهدات خود را پرداخت کنیم و البته ابزاری با قابلیت نقدشوندگی داشته باشیم.

او اضافه کرد: نتیجه آنکه به تکو با مبلغ پایۀ ١٠٠ هزار تومان برای هر توکن رسیدیم تا به ازای بدهی اعتبار دهیم. این ابزار برای طلبکاران چند قابلیت دارد؛ با بدهی معوق تهاتر میکند؛ امکان انتقال به غیر دارد؛ قابلیت خرید و فروش دارد؛ توکنها واسطۀ بدهی معوق هستند و در چرخۀ بستۀ طراحیشده، سازمان توأمان بهعنوان صادرکننده و ابطالکننده عمل میکند و خلق پولی رخ نمیدهد. همچنین در این روش بدهی بهجای تقسیط با یک برات یا توکن تسویه میشود و در پرداخت مطالبات و بدهیها تسریع میشود.
وصول هوشمند مطالبات با «ساپَک»