تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
به گزارش تأمین 24، در این میان، گسترش پوشش بیمههای اجتماعی نه یک گزینه اضافی، بلکه هسته اصلی فلسفه نظام بازنشستگی محسوب میشود. به عبارت دیگر، اگر پوشش همگانی نباشد، هدف اصلی این نظام (حذف ناامنی اقتصادی) محقق نخواهد شد و صندوقهای بازنشستگی صرفاً به باشگاهی برای اقشار خاص تبدیل میشوند.
در همین رابطه، سازمان تأمین اجتماعی براساس رسالت و تکلیف ذاتی خود انواع بیمه را طراحی کرد تا بتواند روایتی از تعمیم امنیت به همه گروههای بدون بیمه را برای همه بازگو کند و توسعه پوشش بیمهای به عنوان اولویت و راهکارهای اساسی را در برنامههای خود قرار داده است که در حال حاضر بیش از 53 درصد از جمعیت کشور را خدماترسانی میکند.
هدفگذاری بر مبنای گسترش پوشش از دیگر رسالتهای سازمان تأمین اجتماعی به شمار میرود. البته سرمایهگذاری برای ثبات اقتصادی و آرامش روانی جامعه میتواند هم شاغلان فعال در بخشهای اقتصادی و تولیدی را فراهم کند و هم تأمین منابع پایدار برای این نهاد بیمهگر تأمین شود. در حقیقت میتوان گفت که گسترش پوشش بیمههای اجتماعی؛ هسته مرکزی فلسفه نظام بازنشستگی کشور به حساب میآید.
اطمینان و امید به آینده برای گروههای بدون بیمه
بیمههای اجتماعی به عنوان نیازهای بسیار ارزشمند برای افراد به شمار میروند که در هیچ بازار خصوصی به سادگی یافت نمیشوند: «اطمینان» به امروز و «امید» به آینده. اگر این دو برای همه افراد مشمول و بدون بیمه در جامعه به قطعیت برسد، بدون هیچ وقفهای برای بیمهپردازی در صندوقهای بازنشستگی به ویژه سازمان تأمین اجتماعی اقدام خواهند کرد.
در همین ارتباط، اطمینان به امروز یکی از معیارهای مهم برای هر فرد بیمهپرداز به شمار میرود، بیمهشده میداند اگر بیمار شود، از کار بیفتد یا حادثهای رخ دهد، حداقل حمایت مالی و درمانی وجود دارد. همچنین امید به آینده این مسیر روشن را سر راه همه بیمهشدگان جدید قرار میدهد، بیمهشده با اطمینان از اینکه روزهای پیری بدون درآمد نخواهد ماند، میتواند برای زندگی امروز خود برنامهریزی کند.
این دو عنصر، در شرایطی که بیش از نیمی از شاغلان کشور در مشاغل غیررسمی، فصلی، کسبوکارهای مجازی، پلتفرمی یا بدون قرارداد شفاف فعالیت میکنند، یک کالای لوکس نیست، بلکه یک حق اساسی است. تعمیم پوشش بیمههای اجتماعی به تمام گروههای مشمول (از کارگران ساختمانی تا زنان خانهدار و دانشجویان) به معنای توزیع عادلانه این «اطمینان و امید» در سراسر جامعه است.
صمدالله فیروزی، مشاور مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی گفت: بسط، گسترش و تأمین پوشش بیمههای اجتماعی پایه به صورت عام و بیمههای بازنشستگی به صورت خاص یکی از فلسفههای اصلی شکلگیری نظام بازنشستگی کشور و یکی از مأموریتهای اصلی سازمان تأمین اجتماعی است.
فیروزی پیشتر در گفتو گو با تأمین 24 درباره برنامههای پوشش همگانی بیمه پایه و بیمههای مکمل و اقدامات سازمان تأمین اجتماعی در راستای تحقق این نوع بیمهها افزود: مطابق قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی مصوب سال 1383، پوشش همگانی فراگیر در بیمههای درمانی و پوشش همگانی در بیمههای اجتماعی با اولویت «افراد شاغل» بر این موضوعات تأکید دارد.
او بیان کرد: در حال حاضر بسط و تعمیم پوشش بیمههای اجتماعی به آحاد جامعه برای ایجاد اطمینان و امید نسبت به آینده و تقویت آرامش خاطر آنان و همچنین تعمیم و گسترش پوشش بیمههای اجتماعی به مشاغل و کسبوکارهای نوظهور و مجازی و کارفرمایان صنفی در دستور کار قرار دارد.
گسترش پوشش بیمه ای و منافع آن
اگر سازمان تأمین اجتماعی هدفگذاری خود را صرفاً بر «مدیریت منابع و مصارف» یا «افزایش نرخ بازدهی سرمایهگذاریها» متمرکز کند، نگاهش را از فلسفه اصلی خود دور کرده است. اما هدفگذاری بر مبنای گسترش پوشش بیمهای دستکم پنج مزیت راهبردی به همراه دارد که از ابتدای تأسیس تاکنون این برنامههای محوری از سوی تأمین اجتماعی اجرایی میشود.
مزیتهای پوشش بیمهای و منافع آن برای تأمین اجتماعی شامل کاهش فقر و نابرابری جلوگیری از سقوط افراد بدون پوشش به دام فقر سالمندی و ازکارافتادگی، افزایش ثبات اجتماعی و سیاسی کاهش نارضایتیهای ناشی از تبعیض در دسترسی به حمایتهای اجتماعی و تقویت منابع صندوقها افزایش تعداد بیمهشدگان فعال (به جای تکیه بر افزایش نرخ حقبیمه) میشود.
البته در همین مسیر بهبود بهرهوری نیروی کار امنیت روانی کارگران را افزایش داده و انگیزه کار رسمی را بالا میبرد و کاهش فشار بر نهادهای حمایتی با پیشگیری از فقر، بار مالی کمکهای مستمر کمیته امداد و بهزیستی کاهش مییابد. در همین زمینه سازمان تأمین اجتماعی بار بسیاری از این خدمات را به تنهایی و بدون استفاده از منابع دولتی به دوش گرفته است.
پوشش تأمین اجتماعی با انواع بیمهها
سازمان تأمین اجتماعی به خوبی دریافته است که «یک نسخه واحد برای همه بیماران» کارساز نیست. به همین دلیل، طیف گستردهای از طرحهای بیمهای را طراحی کرده تا هیچ گروه بدون بیمهای بهانهای برای پوششنداشتن نداشته باشد، بیمه اجباری برای کارگران دارای کارفرمای مشخص، بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد، برای رانندگان، طلافروشان، صنعتگران، نویسندگان و هنرمندان، بیمه اختیاری برای افرادی که سابقه پرداخت دارند اما دچار وقفه شدهاند. اینها بخشی از انواع بیمهها در سازمان تأمین اجتماعی است.
همچنین بیمه زنان خانهدار و دانشجویان از دیگر انواع بیمهها در تأمین اجتماعی محسوب میشود که این دو طرح ویژه برای جمعیتهایی که به طور سنتی خارج از چرخه بیمه بودند. همچنین بیمه اتباع خارجی و ایرانیان خارج از کشور، بیمههای توافقی برای ورزشکاران، معلمان، امدادگران و دیگر گروههای بدون بیمه در دستور کار این سازمان قرار دارد و در حال حاضر بخش عمدهای از افراد بدون بیمه در قالب این نوع بیمهها تحت پوشش تأمین اجتماعی قرار گرفتهاند.
با این حال، تنها طراحی طرحها کافی نیست. چالش اصلی در اطلاعرسانی، سادهسازی فرآیندها و کاهش موانع فرهنگی و اقتصادی برای پیوستن به این طرحهاست.
مسئول دبیرخانه سیاستهای کلی تأمین اجتماعی اضافه کرد: در این خصوص علاوه بر پوشش بیمهای به نیروهای شاغل رسمی دارای کارفرما برخی اقدامات مهم سازمان تأمین اجتماعی بر پایه گسترش پوشش بیمهای برنامهریزی و هدفگذاری شده تا افراد بدون بیمه بتوانند از خدمات بیمهای مطلوب و مناسب بهرهمند شوند.
به گفته او، یکی از مهمترین برنامههای اجرایی سازمان تأمین اجتماعی در سالهای اخیر برنامه موثر بیمه فراگیر خانواده ایرانی به هدف پوشش گروههای خاصی از جامعه به شمار میرود تا از این طریق گروههای فاقد بیمه امکان بیمهپردازی جهت برخورداری از مزایای بیمهای، بازنشستگی و حتی خدمات درمانی در زمان حال و آینده را داشته باشند.
او اجرای طرح بیمه فراگیر خانواده ایرانی را برای جامعه زنان خانهدار، دختران و دانشجویان بسیار فرصت مناسبی برای بهرهمندی از خدمات همهجانبه این نهاد بیمهگر دانست و گفت: این گروههای هدف میتوانند با بیمهپردازی خدمات مطلوبی را در حوزههای بازنشستگی، بیمهای و درمانی دریافت کنند.
فیروزی همچنین یکی دیگر از اقدامات مهم سازمان تأمین اجتماعی را اجرای طرح خوداظهاری شغلی شامل کسبوکارهای غیرمزد و حقوقبگیر در جامعه دانست و بیان کرد: اجرای این طرحهای علاوه بر زمینه برخورداری این افراد از خدمات سازمان، موجب توسعه و گسترش خدمات بیمهای از سوی این نهاد بیمهگر خواهد شد.
بازگشت به فلسفه اولیه
نظام بازنشستگی برای آن شکل گرفت که «هیچ کس در پیری تنها نماند». گسترش پوشش بیمههای اجتماعی، بازگشت به همین فلسفه اولیه است. سازمان تأمیناجتماعی اگر بخواهد به رسالت واقعی خود عمل کند، باید شاخص موفقیت خود را نه فقط «تراز مالی مثبت»، بلکه «درصد پوشش افراد بدون بیمه» و «کاهش ناامنی اقتصادی در میان گروههای آسیبپذیر» تعریف کند. آنگاه است که بیمه اجتماعی، از یک قرارداد مالی صرف به یک پیمان جمعی برای امنیت و امید تبدیل میشود.
سازمان تأمین اجتماعی اکنون به واسطه تکلیف و وظیفه قانونی طبق اصل 29 قانون اساسی و اصل یکم قانون تأمین اجتماعی به بسط و گسترش پوشش بیمههای اجتماعی کمک شایانی انجام داده به گونهای که در حال حاضر حدود 50 میلیون نفر در قالب 53 درصد جامعه از خدمات این نهاد بیمهای برخوردار هستند.
