نهم شهریور، «احمد میدری» وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرد: در طرح «همگام» بدهی کارفرمایان به سازمان تأمین اجتماعی به دارایی تبدیل میشود.
وزیر کار، طرح همگام را راهی برای جلوگیری از انباشت بدهیهای کارفرمایان بخش خصوصی و از سوی دیگر، جلوگیری از مصادره اموال بخش خصوصی دانست.
میدری در تشریح برداشت خود از این طرح گفت: این طرح میگوید به جای برخوردهای قهری که برای هیچ یک از طرفین خوب نیست، طرح جایگزینی ایجاد شود که نه تنها از برخوردهای قهری به دور است، بلکه بدهی کارفرما به سازمان تامین اجتماعی را هم تبدیل به دارایی و اعتبار میکند.
طرح همگام چطور عمل میکند؟ وزیر کار در این رابطه توضیح داد: فرض کنید سازمان تأمین اجتماعی امروز ۱۰۰ تومان از یک کارفرما طلب دارد. میگوید من میتوانم این را عقب بیندازم و شما اسفندماه ۱۱۲ تومان به من بدهید. بانک میگوید برای صدور اوراق گام دو درصد میگیرم و کارفرما شش ماه فرصت دارد یا دو ماه بعد آن را پرداخت میکند. با توجه به نرخ تورم بالا، سازمان تأمین اجتماعی هم قانوناً ملزم است و هم منطقی است که افراد این حداقل را داشته باشند.
به نظر میرسد، طرح همگام که قرار است با همکاری و تعامل چندجانبه میان تامین اجتماعی، کارفرمایان و نظام بانکی کشور با استفاده از ابزارهایی مانند برات و اوراق گام اجرا شود، میتواند گامی بلند در جهت پرداخت بدهی انباشته کارفرمایان به سازمان تامین اجتماعی -که براساس برخی آمارهای رسمی امروز بیش از ۲۰۰ همت است - باشد.
این طرح با استقبال مدیران تامین اجتماعی در استانها مواجه شده است؛ برای نمونه، حسن مهدوی، سرپرست ادارهکل تأمین اجتماعی مازندران با تأکید بر ضرورت بهرهگیری از ابزارهای نوین مالی، اوراق گواهی اعتبار مولد (گام) را ظرفیتی مهم برای تسهیل وصول مطالبات بیمهای و کاهش فشار نقدینگی بر کارفرمایان دانست و گفت: در شرایطی که برخی کارفرمایان به دلیل محدودیت نقدینگی امکان پرداخت یکجای بدهیهای بیمهای خود را ندارند، استفاده از اوراق گام میتواند یک مسیر قانونی و بانکی برای تبدیل تعهدات مالی به یک سازوکار قابل مدیریت و تسویه فراهم کند.
او با اشاره به طرح ملی «همگام» سازمان تأمین اجتماعی گفت: این طرح با استفاده از ظرفیت اوراق گام و برات الکترونیکی و با مشارکت شبکه بانکی طراحی شده و هدف آن این است که وصول مطالبات سازمان بدون وارد کردن فشار مضاعف به جریان نقدینگی بنگاههای اقتصادی انجام شود. سازمان تأمین اجتماعی نیز در سطح ملی تفاهمنامههایی با بانکهای رفاه کارگران و تجارت برای پذیرش اوراق گام و تسویه بدهیهای کارفرمایان منعقد کرده است.
در دیگر استانها از جمله خوزستان و سمنان نیز، این طرح با استقبال مدیران تامین اجتماعی مواجه شده است.
رویکرد مثبت کارفرمایان به «همگام»
اما رویکرد جامعه کارفرمایی کشور نیز به این طرح «مثبت» است. «اصغر آهنیها» نماینده کارفرمایان در شورای عالی کار و عضو هیات مدیره کانون عالی کارفرمایان کشور، در این رابطه به تامین ۲۴ گفت: یکی از مشکلات کارفرمایان به خصوص کارفرمایان بنگاههای کوچک و متوسط در دوران پس از جنگ اخیر، بحث مطالبات تامین اجتماعی است؛ کارفرمایان به دلیل رکود حاکم بر اقتصاد، قادر به تسویه بدهی بیمهای خود به تامین اجتماعی نیستند؛ این در حالیاست که تامین اجتماعی نیز نهادی عمومی و غیر دولتی است که براساس سیستم منابع- مصارف عمل میکند و تنها منبع درآمد مستمرش حق بیمههای وصولی کارفرمایان است.
به گفته این فعال کارفرمایی، انباشت بدهی کارفرمایان به تامین اجتماعی، معضلیاست که موجب ضرر و خسران برای هر دو طرف میشود و گاهی طلب بدهیهای انباشته به مصادره داراییهای باارزش صنایع و کارخانجات از جمله ماشینآلات خط تولید میانجامد. این اتفاق، در شرایط فعلی برای تولید و اقتصاد کشور، سم مهلک است و باید از آن اجتناب شود.
آهنیها، طرح همگام را راهکاری موثر برای اجتناب از عواقب ناگوار بدهی کارفرمایان به تامین اجتماعی دانست و تاکید کرد: در شرایط حساس فعلی، نظام بانکی کشور باید با تمام قدرت با تامین اجتماعی و کارفرمایان تعامل کند تا با همکاری تمام بانکها، بدهی کارفرمایان به تامین اجتماعی از طریق اوراق گام یا برات قابل وصول باشد و کارفرما بتواند به موقع بدهی خود را بپردازد و کار به شکایت و توقیف و یا احیاناً مزایده اموال نکشد.
این نماینده کارفرمایی تصریح کرد: «باید مکانیسم آسان و روان کار در بانکها طراحی شود تا کارفرمایان در میانه بوروکراسی و روند اداری گیر نیفتند و بتوانند خیلی راحت بدهی خود را با اوراق گام پرداخت کنند؛ در واقع نباید کلید خوردن این طرح به نگرانی و دغدغه بیشتر برای کارفرمایانی بدل شود که همین امروز هم با مسائل متعددی از جمله بحران نقدینگی، کمبود ارز برای واردات مواد اولیه و رکود در بازار مواجهند».
این نگرانی، کاملاً بجا است، وزیر کار نیز در نهم شهریور با تاکید بر لازم همکار ی نظام بانکی کشور گفت: دوستان بهدرستی نگران این هستند که برای اوراق گام هم بروند و در بروکراسی گیر بیفتند. اولا کل فرایند براساس آیتی طراحی شده است. نکته دوم نیز به بانکها باز میگردد؛ باید خود بانکها به تصمیم برسند که فرایند اعتبارسنجی کارفرمایان و متقاضیان دریافت اوراق گام را الکترونیکی و در شرایط آسان طراحی کنند.
با این حساب، ما نیازمند یک تعامل قدرتمند از سوی نظام بانکی کشور با سازمان تامین اجتماعی هستیم تا معضل بدهی انباشته کارفرمایان بخش خصوصی به تامین اجتماعی حل شود و این صندوق بیمهگر که متولی خدماترسانی به بیش از ۴۶ نفر از جمعیت کشور است، با دریافت به موقع مطالبات بیمهای، سر پا بماند و ضریب پشتیبانیاش بیش از این سقوط نکند.