تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
سازمان تأمین اجتماعی بهعنوان بزرگترین سازمان بیمهگر کشور با جامعۀ عظیمی از مخاطبان در ارتباط است که غالباً با قواعد و قوانین این سازمان بزرگ آشنایی کافی ندارند. موضوعاتی که در این شماره به بررسی آنها میپردازیم عبارتند از: بهرهمندی کارگران شاغل در تولید صنایعدستی از بیمۀ تأمیناجتماعی، بیمۀ مشاغل آزاد برای آرایشگران شاغل در منزل، بهرهمندی از خدمات درمانی، هنگام قرارگیری تحت تکفل فرزند، و شمول ازکارافتادگی برای بیمهشدگان زنان خانهدار.
در یکی از روستاهای اطراف منطقۀ آزاد قشم با تشکیل اتحادیۀ تعاونی روستایی، از طریق جمعآوری گوشماهیها و صدفهای مختلف دریایی، انواع متنوع صنایع دستی دریایی را تولید میکنیم و به فروش میرسانیم. آیا کارگران شاغل در تولید صنایع دستی را نیز میتوان بیمۀ تأمین اجتماعی کرد؟
بله، کارگران شاغل در شرکتها و اتحادیههای تعاونی روستایی و کشاورزی که جنبۀ تولیدی، صنعتی و فنی دارند ضمن اینکه مشمول قانون تأمین اجتماعی هستند، تا پنج نفر کارگر نیز از ۲۰ درصد حق بیمۀ سهم کارفرمایی معاف هستند. بهعبارت دیگر تا سقف پنج نفر کارگر نرخ حق بیمۀ ۱۰ درصد است؛ ۷ درصد سهم بیمهشده و ۳ درصد بیمۀ بیکاری به عهدۀ کارفرما.
از کارکنان اصلی شورای حل اختلاف قوۀ قضاییه شاغل در یکی از مناطق تهران و بیمهشدۀ اجباری تأمین اجتماعی هستم. پیشتر اعلام شده بود، کارکنان افتخاری شوراهای حل اختلاف اگر بیمهشدۀ تأمین اجتماعی باشند، مشمول استفاده از مرخصی نُهماهۀ زایمان و همچنین دریافت مقرری بیمۀ بیکاری نخواهند بود. نظر به اینکه پس از دو ماه وضع حمل خواهم کرد، خواستم کسب اطلاع کرده باشم، آیا کارکنان اصلی شورای حل اختلاف هم مثل کارکنان افتخاری نمیتوانند از مرخصی زایمان و در صورت اخراج از مقرری بیمۀ بیکاری بهرهمند شوند؟
کارکنان اصلی شوراهای حل اختلاف مثل سایر بیمهشدگان اجباری، در صورت احراز شرایط مربوطه، برعکس کارکنان افتخاری (جزء بیمهشدگان توافقی)، میتوانند از غرامت دستمزد ایام بیماری و بارداری (مرخصی زایمان) استفاده کنند. اما چون جذب و بهکارگیری کارکنان اصلی بر اساس قانون و آییننامه خاص استخدامی صورت میگیرد، و طبق مادۀ (۱۸۸) قانون کار این قبیل کارکنان مشمول قانون کار نیستند و نرخ حق بیمۀ ماهانۀ آنها ۲۷ درصد (بدون سه درصد بیمۀ بیکاری) است، ضمناً نخستین شرط برقراری بیمۀ بیکاری برای بیمهشدگان تأمین اجتماعی، مشمولیت قانون کار آنهاست، لذا کارکنان اصلی شوراهای حل اختلاف مثل کارکنان افتخاری در صورت وقوع بیکاری، مشمول دریافت مقرری بیمۀ بیکاری نخواهند بود.
در منزل مسکونی خودم به حرفۀ آرایشگری اشتغال دارم. با توجه به اینکه هنوز جواز کار اخذ نکردهام آیا میتوانم خودم را در این حرفه بیمۀ مشاغل آزاد کنم؟
خیر، کارفرمایان بعضی از واحدهای صنفی در صورت داشتن جواز کسب معتبر میتوانند با رعایت شرایط مربوطه، خود را در حرفۀ مربوطه بیمۀ مشاغل آزاد کنند. در این رابطه طبق دستورالعمل صادره توسط سازمان تأمین اجتماعی، پذیرش درخواست بیمۀ مشاغل آزاد زنانی که در منزل مسکونی خود به حرفۀ خیاطی یا آرایشگری اشتغال دارند، مثل بعضی از حِرف دیگر صرفاً منوط به داشتن گواهی یا پروانۀ مهارت حرفهای صادره از مراجع ذیصلاح است.
دانشجوی سال سوم دورۀ دستیاری یکی از دانشکدههای علوم پزشکیام و از طریق پدرم برای درمان تحت پوشش بیمه نیروهای مسلح هستم. با توجه به اینکه دانشجویان دورههای دستیاری دانشکدههای علوم پزشکی میتوانند با معرفی صندوق رفاه دانشجویان بیمۀ تأمین اجتماعی شوند و حق بیمۀ ماهانۀ آنها نیز توسط صندوق مذکورپرداخت میشود، جهت ثبتنام به دانشکدۀ مربوطه مراجعه کردم. صندوق رفاه دانشجویی گفت چون از طریق پدرم تحت پوشش درمان نیروهای مسلح هستم نمیتوانم از این نوع بیمۀ تأمین اجتماعی بهرهمند شوم. آیا این اظهارنظر صندوق رفاه دانشجویی دانشکدۀ ما وفق مقررات سازمان تأمین اجتماعی است؟
خیر. اولاً طبق تفاهمنامۀ فیمابین وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان تأمین اجتماعی با وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی و متعاقب بخشنامۀ صادره در اردیبهشتماه سال ۱۴۰۰ توسط سازمان تأمین اجتماعی، بیمه این قبیل دانشجویان براساس قانون بیمۀ صاحبان حِرف و مشاغل آزاد و بدون حمایت درمان صورت میپذیرد. در بخشنامۀ صادره صراحتاً اعلام شده چنانچه دانشجوی موردنظر از خدمات درمانی نزد سایر سازمانهای بیمهگر از قبیل نیروهای مسلح یا بیمۀ سلامت ایرانیان و یا... برخوردار باشد، عقد قرارداد بیمه مشاغل آزاد با او بلامانع است.
با ۱۵سال سابقۀ پرداخت حق بیمه، بیمهپرداز اختیاری تأمین اجتماعی هستم. پدرم با ۵۹ سال فاقد شغل و بیکار است و تأمین معاش والدین برعهدۀ من است. با توجه به اینکه مادرم ۵۶ سال دارد، چون سن پدرم برای کفالت کمتر از سن قانونی ۶۰ سال است، آیا میتوانم مادرم را بهتنهایی تحت تکفل خود قراردهم تا از خدمات درمانی تأمین اجتماعی استفاده کند؟
بله، چنانچه پدر بیمهشدۀ اصلی به علت عدم احراز شرط سنی نتواند تحت تکفل فرزند بیمهشدۀ خود قرار گیرد اگر طبق گزارش بازرس فنی شعبۀ تأمین اجتماعی، معاش والدین توسط فرزند خودشان تأمین میشود در این حالت مادر بیمهشده با داشتن حداقل ۵۵ سال تمام (مثل مادر شما) میتواند به تنهایی تحت تکفل فرزند بیمهشدۀ خود قرار گرفته و از درمان و سایر تعهدات سازمان تأمین اجتماعی در قبال افراد تبعی بیمهشدگان استفاده کند. شایان ذکر است در مواقعی که سن پدر کمتر از ۶۰ سال باشد اما طبق نظریۀ کمیسیون پزشکی سازمان تأمین اجتماعی ازکارافتادۀ کلی شناخته شود چنانچه معاش او توسط بیمهشدۀ تأمین شود او نیز میتواند تحت تکفل فرزند خود قرار گیرد.
بیمهشدۀ تأمین اجتماعی هستم. مدت یک ماه در بیمارستان بستری بودم و به تازگی ترخیص شدهام. برای ارائۀ مدارک و تأییدیۀ پزشک معالج به سازمان تأمین اجتماعی جهت دریافت غرامت دستمزد ایام بستری چند روز فرصت دارم؟
گواهی استراحت پزشکی باید ظرف مدت هفت روز اداری از تاریخ شروع استراحت یا ترخیص از بیمارستان بهصورت حضوری یا از طریق سامانۀ خدمات غیرحضوری به نشانی (es.tamin.ir) به شعبۀ مربوطۀ سازمان تأمین اجتماعی ارائه شود.
پدرم اخیراً کارت مهارت فنی در حرفه آرماتوربندی را از سازمان آموزش فنی و حرفهای دریافت کرده است. او خود را بیمۀ کارگران ساختمانی کرده و مدت دو ماه در یک کارگاه ساختمانی اشتغال به کار داشت. دو روز قبل بعد از اتمام کار که از محل کارگاه عازم خانه بود در نزدیکی منزل به علت برخورد با اتومبیل دچار عارضۀ ضربه مغزی شده و در حالت کما در بیمارستان بستری شده است. کارفرمای کارگاه میگوید به علت اینکه حادثه در نزدیکی منزل اتفاق افتاده، ارتباطی به کارگاه ندارد و از اعلام گزارش حادثه به تأمین اجتماعی خودداری میکند. آیا این حادثۀ ناشی از کار است؟
بله، طبق بخشنامه صادره توسط سازمان تأمین اجتماعی اگر بیمهشده کارگر ساختمانی موقع رفتن به محل کار و یا برگشت از کارگاه محل اشتغال به منزل دچار حادثه شود، مثل سایر بیمهشدگان اجباری این حادثۀ ناشی از کار تلقی میشود. در اجرای مادۀ (۶۰) قانون تأمین اجتماعی مثل حوادث رخ داده برای بیمهشدگان اجباری، کارفرما موظف است ظرف سه روز اداری گزارش حادثه را کتباً به شعبۀ مربوطه تأمین اجتماعی اعلام کند. چنانچه کارفرمای کارگاه ساختمانی از اعلام گزارش حادثه به تأمین اجتماعی امتناع میکند شما به عنوان فرزند بیمهشده میتوانید در اسرعوقت وقوع حادثه را جهت بررسی آن به شعبۀ مربوطه تأمین اجتماعی اعلام کنید.
با ۳۹ سال سن و نرخ ۱۲ درصد بیمه زنان خانهدار شدهام. در این ارتباط دو سؤال داشتم؛ اول اینکه آیا میتوانم والدین خودم را تحت تکفل خود قرارداده تا از خدمات درمانی تأمین اجتماعی استفاده کنند؟ اگر در آینده دچار بیماری صعبالعلاج شوم، آیا ازکارافتادگی کلی به من تعلق میگیرد؟
غیر از افرادی که در قالب بیمۀ صاحبان حِرف و مشاغل آزاد (مثل بیمۀ زنان خانهدار) بیمۀ تأمین اجتماعی میشوند، بقیه بیمهشدگان صرفاً با پرداخت یک مبلغ مشخص، علاوه بر استفاده از تعهدات مندرج در قانون تأمین اجتماعی میتوانند از درمان تأمین اجتماعی نیز برای خود و افراد تحت تکفل قانونی بهرهمند شوند. اما در قراردادهایی که در قالب بیمۀ صاحبان حِرف و مشاغل آزاد با متقاضیان منعقد میشود، نرخهای ۱۲ درصد یا ۱۴ درصد و ۱۸ درصد فقط برای تعهدات بلندمدت سازمان تأمین اجتماعی است. چنانچه بیمهشده تمایل به استفاده از خدمات درمانی تأمین اجتماعی را برای افراد تحت تکفل داشته باشد، لازم است همراه با پرداخت حق بیمه با نرخهای مربوطه به تعداد خود و افراد تحت تکفل قانونی، حق سرانۀ درمان نیز پرداخت کند. در غیر این صورت خود بیمهشده و افراد تحت تکفل استحقاق استفاده از درمان تأمین اجتماعی را نخواهند داشت. همچنین مادامی که حق بیمه را با نرخ ۱۲ درصد پرداخت میکنید اگر در درازمدت به علت بیماری مزمن دچار ازکارافتادگی کلی شوید، نمیتوانید از مستمری ازکارافتادگی تأمین اجتماعی بهرهمند شوید. مگر اینکه در ابتدا با نرخ ۱۸ درصد بیمه زنان خانهدار شوید. اگر با نرخ ۱۲ درصد به بیمهپردازی ادامه دهید و بعداً تمایل به استفاده از مستمری ازکارافتادگی داشته باشید، در هر مرحلهای از بیمهپردازی مجاز هستید نرخ ۱۲ درصد را با رعایت سایر شرایط ازجمله معاینات اولیۀ پزشکی، طبق شرایط مربوطه به ۱۸ درصد تبدیل کنید.
دانشجوی ترم سوم دانشگاه و تحت تکفل قانونی پدر مستمریبگیر خودم هستم. برای تمدید گواهی اشتغال به تحصیل جهت ادامۀ استفاده از خدمات درمانی تأمین اجتماعی، باید اول هر سال تحصیلی گواهی را از دانشگاه اخذ کرده و پدرم آن را به تأمین اجتماعی تحویل دهد؛ آیا این کار از طریق خدمات غیرحضوری تأمین اجتماعی امکانپذیر است؟
موارد زیادی از خدمات قابل ارائه سازمان تأمین اجتماعی به مخاطبان خود، بهصورت غیرحضوری نیز صورت میگیرد. یکی از این خدمات ارائۀ گواهی اشتغال به تحصیلات دانشگاهی است. طبق ترتیبات اتخاذشده توسط سازمان تأمین اجتماعی جهت کاهش مراجعه بیمهشدگان و مستمریبگیران بازنشسته و ازکارافتادۀ کلی به شعب و کارگزاریهای سازمان تأمین اجتماعی، با هماهنگیهای به عمل آمده وزارت علوم تحقیقات و فناوری با سازمان تأمین اجتماعی، استعلام و تمدید گواهی تحصیلی فرزندان بیمهشدگان و مستمریبگیران بهصورت برخط برقرار است. انجام این کار از طریق درگاه خدمات غیرحضوری در اختیار مخاطبان سازمان قرار دارد.
قبلاً بیمهشدۀ اجباری در یکی از شعب تأمین اجتماعی استان خوزستان بودم و والدینم بهتبع من تحت پوشش خدمات درمانی تأمین اجتماعی قرار داشتند. دو ماه است در تهران ساکن شده و در یکی از شعب سازمان تأمین اجتماعی بیمۀ اختیاری شدهام، اما بعد از نقلمکان به تهران ارتباط بیمهای پدر و مادرم در سیستم سازمان قطع شده است. آیا باید برای حل این موضوع به شعبۀ قبلی تأمین اجتماعی مراجعه کنم؟
خیر، در مورد بیمهشدگانی که به دلیل جابهجایی در سطح شعب سازمان تأمین اجتماعی سراسر کشور، ارتباط بیمهای افراد تبعی (مثل والدین شما) آنان نیازمند بهروزرسانی باشد، بیمهشدۀ اصلی میتواند با مراجعه به سامان. خدمات غیرحضوری سازمان تأمین اجتماعی به نشانی (es.tamin.ir)، منوی بیمهشدگان - خدمات نامنویسی- مشاهده و ثبت افراد تبعی توسط بیمهشد. اصلی، برای بهروزرسانی افراد تبعی خود اقدام کند.
کارخانۀ تولید سم و کود ما مبلغ قابلتوجهی بدهی اجرایی به سازمان تأمین اجتماعی دارد. به علت مشکلات مالی قادر به پرداخت نقدی یا اقساطی آن نیستیم. آیا میتوانیم ملکی را که در رهن بانک است، جهت تهاتر بدهی به سازمان تأمین اجتماعی معرفی کنیم؟
خیر، مدیون در صورتی میتواند مال منقول و یا غیرمنقول را به سازمان تأمین اجتماعی معرفی کند که اولاً آن مال بلامعارض بوده و در رهن (مثل ملک شما) و یا در بازداشت غیر نباشد و متناسب با میزان بدهی اجرایی بوده و تعلق مالکیت آن مال منقول و یا غیرمنقول به بدهکار (مدیون) محرز شود.
مقداری بدهی اجرایی به تأمین اجتماعی دارم. مأمور اجرا ضمن مراجعه به کارخانه در غیاب کارفرما، از سرپرست کارگران کارگاه خواسته تا درب انبار تولیدات شرکت را باز کرده و نسبت به توقیف اموال شرکت اقدام کند. چون سرپرست کارگاه از این کار امتناع کرده، مسئول اجرائیات شعبۀ مربوطۀ سازمان تأمین اجتماعی به همراه مأمور نیروی انتظامی مجدداً به کارخانه مراجعه و بعد از بازکردن درب انبار و توقیف اموال، درب انبار کارگاه را پلمپ کرده است. آیا این عمل اجرائیات تأمین اجتماعی که در غیاب کارفرما صورت گرفته وفق مقررات است؟
بله، طبق مقررات، عدم حضور بدهکار (مدیون) مانع از بازداشت اموال او نخواهد بود. اگر محلی که مال مدیون در آن موجود است بسته یا قفل باشد و بدهکار یا نزدیکان از بازکردن آن خودداری کنند، با حضور نمایندۀ دادسرا یا مأمور نیروی انتظامی محل موردنظر باز شده و اموال مدیون با تنظیم صورتجلسه بازداشت میشود.
