تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
سازمان تأمین اجتماعی بهعنوان بزرگترین سازمان بیمهگر کشور با جامعۀ عظیمی از مخاطبان در ارتباط است که غالباً با قواعد و قوانین این سازمان بزرگ آشنایی کافی ندارند. موضوعاتی که در این شماره به بررسی آنها میپردازیم عبارتند از: شروط پرداخت هزینۀ کفنودفن به بازماندگان بیمهشده، نحوۀ پرداخت حق بیمۀ اختیاری در زمان اشتغال در یک کارگاه، شرایط تبدیل بیمۀ حِرف و مشاغل آزاد به بیمۀ اختیاری، و میزان پرداخت مطالبات تأمین اجتماعی از سوی شرکای یک کارگاه.
جهت نظافت محلات و معابر شهری، قراردادی با یکی از مناطق شهرداری کرج منعقد کردهایم. با توجه به اینکه عملیات قرارداد بهصورت خدماتی دستمزدی و غیرمکانیکی صورت گرفته، شعبۀ تأمین اجتماعی حق بیمۀ قرارداد را به مأخذ 16.68 درصد محاسبه کرده است. بعد از اعتراض به اعلام بدهی ابلاغ شده به پیمانکار، هیأت تشخیص مطالبات بدوی، محاسبات شعبه را تأیید کرده و رأی هیأت بدوی اخیراً به پیمانکار ابلاغ شده است. با وجود اینکه موضوع قرارداد بهصورت خدماتی غیرمکانیکی انجام گرفته، آیا با در نظر گرفتن اینکه در اجرای این قرارداد نسبت مزد به کل کارکرد در حدود ۵۰ درصد کل ناخالص کارکرد است، باید حق بیمۀ به مأخذ 16.68 درصد محاسبه شود؟
سازمان تأمین اجتماعی در دستورالعملی اعلام کرده است در اجرای نظر مورخ ۲۷ شهریور ۱۳۹۹ فقهای شورای نگهبان در کلیۀ قراردادهای دستمزدی و خدماتی غیرمکانیکی اگر کارفرما (واگذارندۀ کار) با ارائۀ دلایل و مستندات و مدارک، اثبات کند که نسبت مزد به کل کارکرد کمتر از ۵۶ درصد است، این موضوع توسط سازمان تأمین اجتماعی قابل بررسی خواهد بود. لذا شما اگر در مهلت مقرر ۲۰ روزه به رأی هیأت بدوی اعتراض کنید با ارائۀ مدارک مربوطه که به تأیید واگذارندۀ کار رسیده باشد، میتوانید در جلسۀ هیأت تشخیص مطالبات تجدید نظر به این موضوع اشاره کنید.
شوهرم که ۲۲ سال سابقۀ پرداخت حق بیمه داشت یک سال قبل فوت کرده است. خودم همراه با پسر ۱۷ سالهام و پدرشوهرم بهعنوان افراد تحت تکفل قانونی و بازماندگان واجد شرایط، مستمری بازماندگان همسرم را دریافت میکنیم. چند روزی است که پدر همسرم که دریافتکنندۀ مستمری بود، فوت کرده است. دراینخصوص دو سؤال داشتم؛ آیا میتوانیم بابت فوت او هزینۀ کفنودفن دریافت کنیم؟ ضمناً باتوجه به فوت او و عدم دریافت مستمری، سهم مستمری من و فرزندم افزایش مییابد؟
هزینۀ کفنودفن صرفاً در صورت فوت بیمهشدۀ اصلی و یا فوت همسر بیمهشدۀ اصلی (که بیمهشدۀ اصلی در قید حیات است) به بازماندگان پرداخت میشود. در صورت فوت احدی از بازماندگان که مستمری متوفی را دریافت میکند (مثل پدربزرگ فرزند شما) هزینۀ کفنودفن پرداخت نمیشود. درخصوص افزایش سهم مستمری شما، طبق بند (۳) مادۀ (۸۳) قانون تأمین اجتماعی و دادنامۀ شمارۀ ۱۳۹مورخ ۳۰ خرداد ۱۳۹۰ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در صورت وقوع فوت یا فقدان شرایط استحقاق یکی از بازماندگان مستمریبگیر، سهم سایر بازماندگان به نسبت میزان سهم هر نفر مندرج در مادۀ (۸۳) قانون افزایش مییابد و بقیۀ بازماندگان از صددرصد مستمری استحقاقی متوفی بهرهمند خواهند شد.
مالک یک باب مغازۀ الکتریکی هستم. با توجه به پروانۀ کسب صادره توسط اتحادیۀ مربوطه، از نیمۀ دوم سال قبل با نرخ ۱۸ درصد همراه با درمان، بیمۀ مشاغل آزاد شدهام. درمان بیمهشدگان مشاغل آزاد در مراکز درمانی ملکی تأمین اجتماعی رایگان نیست و با پرداخت فرانشیز صورت میگیرد، اما درمان بیمهشدگان اختیاری در مراکز مذکور رایگان و بدون اخذ فرانشیز است. با توجه به اینکه جواز کسب مغازه کماکان دارای اعتبار است و در این حرفه اشتغالبهکار دارم، آیا میتوانم بیمۀ مشاغل آزاد را به بیمۀ اختیاری تبدیل کنم؟
خیر، طبق دستورالعمل مربوطه، تبدیل بیمۀ صاحبان حِرف و مشاغل آزاد به بیمۀ اختیاری در صورتی مجاز است که بیمهشده شغل مورد نظر قیدشده در قرارداد را از دست داده باشد، اما مادامی که بیمهشده در شغل مورد قرارداد اشتغال به کار دارد (مثل شما) و امکان انعقاد قرارداد به اعتبار شغل قبلی وجود دارد نمیتواند بیمۀ خود را از مشاغل آزاد به اختیاری تبدیل کند.
از سال قبل بیمهشدۀ اختیاری شدهام و حق بیمۀ یک سال گذشته را از اول سال تا آخر سال ۱۴۰۲ پیشپرداخت کردهام. از اوایل خردادماه سال گذشته تا آخر دیماه همان سال در کارگاه مکانیکی کار میکردم و کارفرما به خاطر اینکه بیمۀ اختیاری پرداخت میکنم، از طریق کارگاه برای من حق بیمۀ اجباری پرداخت نمیکرد. در تیرماه نیز بازرس تأمین اجتماعی به مکانیکی مراجعه و اسم من بهعنوان کارگر مکانیکی در گزارش بازرسی قید شده است. متعاقباً شعبۀ تأمین اجتماعی به استناد گزارش بازرسی صورتحساب بدهی به کارفرما ابلاغ کرده و بهعلت عدم اعتراض کارفرما بدهی محاسبه شده بابت من قطعی شده است. با توجه به اینکه از تاریخ اول بهمن 1402 ترک کار من توسط کارفرما اعلام شده، آیا براساس گزارش بازرسی، قرارداد بیمۀ اختیاری من ابطال شده و در صورت باطل شدن، حق بیمههای پرداختی بیمۀ اختیاری از تاریخ بازرسی تا تاریخ ترک کار از کارگاه قابل استرداد است؟
چنانچه بیمهشدهای همزمان با پرداخت بیمۀ اختیاری در کارگاههای مشمول قانون تأمین اجتماعی شاغل شده باشد، با توجه به اولویت قانونی بیمۀ اجباری بر بیمۀ اختیاری، به استناد لیستهای ارسالی کارفرما یا گزارش بازرسی کارگاهی، سابقۀ بیمۀ اجباری ملاک عمل است که سازمان تأمین اجتماعی در راستای مساعدت به بیمهشدگان اختیاری اعلام کرده است. در این موارد قرارداد بیمۀ اختیاری بیمهشده معتبر بوده و پذیرش سوابق پرداخت حق بیمۀ اختیاری از تاریخ خروج از کارگاه با رعایت سایر شرایط بلامانع است. حق بیمۀ پرداختی اختیاری از تاریخ انجام بازرسی کارگاهی تا تاریخ ترک کار و خروج از کارگاه به علت همپوشانی بیمۀ اجباری با بیمۀ اختیاری قابل استرداد به بیمهشده خواهد بود.
یکی از کارگران کارگاه من در اثر حادثۀ ناشی از کار، طبق نظریۀ کمیسیون پزشکی سازمان تأمین اجتماعی ۵۵ درصد ازکارافتادۀ جزئی شده و قرار است سازمان تأمین اجتماعی برای او مستمری ازکارافتادگی جزئی برقرار کند. چون بازرس ادارۀ کار و مرجع قضائی کارفرما را ۸۰ درصد مقصر حادثه شناخته و جواز کسب کارگاه به نام من است، شعبۀ تأمین اجتماعی هزینههای مربوط به مادۀ (۶۶) قانون تأمین اجتماعی را از من مطالبه میکند. در حالی که طبق سند مالکیت و شراکتنامۀ رسمی، چهاردانگ از مغازه به نام من و دودانگ دیگر به نام شریکم است و به نسبت سهم هریک، در سود و زیان کارگاه با هم شریک هستیم. آیا من باید همۀ مطالبات تأمین اجتماعی را پرداخت کنم؟
طبق دستورالعمل مربوطه، در اجرای مادۀ (۶۶) قانون تأمین اجتماعی، درصورت تعدد کارفرما (شرکا) سازمان تأمین اجتماعی با توجه به میزان مسئولیت هریک از شرکا پیگیری مادۀ (۶۶) قانون را از هریک از آنها مطالبه و وصول میکند.
پدرم در اثر حادثۀ ناشی از کار در کارگاه آسفالتسازی فوت کرده است. پس از شکایت به مرجع قضایی، کارفرما صددرصد مقصر حادثه شناخته شده است. شعبۀ تأمین اجتماعی در اجرای مادۀ (۶۶) قانون تأمین اجتماعی خسارت وارده به سازمان را از کارفرما مطالبه کرده، اما هنوز کارفرما نسبت به پرداخت طلب تأمین اجتماعی اقدامیبه عمل نیاورده است. آیا سازمان تأمین اجتماعی تا زمان عدم دریافت مطالبات خود از کارفرما، از صدور حکم مستمری بازماندگان خودداری خواهد کرد؟
خیر، سازمان تأمین اجتماعی مکلف به ارائۀ تعهدات و حمایت خود به بیمهشدگان حادثهدیده و یا بازماندگان واجد شرایط است و اجرای مادۀ (۶۶) قانون تأمین اجتماعی نمیتواند مانعی در تأخیر و یا عدم ارائۀ حمایتها و خدمات به ذینفعان باشد.
در اثر حادثۀ ناشی از کار که بهعلت برقگرفتگی در کارخانۀ رنگسازی بهوقوع پیوسته، کارفرما همراه با یکی از کارگران فوت کرده و بازرس ادارۀ کار کارفرمای متوفی را مقصر حادثه تشخیص داده است. با توجه به اینکه کارفرمای متوفی سه نفر بازمانده دارد، آیا در اجرای مادۀ (۶۶) قانون تأمین اجتماعی بازماندگان مسئول پرداخت خسارت وارده به سازمان تأمین اجتماعی هستند؟
بله، اگر کارفرمای مقصر حادثه در حین حادثه و یا بعداً فوت کند، هر یک از وراث به نسبت ماترک متعلقه مسئول پرداخت خسارات وارده به تأمین اجتماعی هستند و این سازمان جهت وصول مطالبات خود به وراث قانونی متوفی مراجعه میکند.
