تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
سازمان تأمین اجتماعی بهعنوان بزرگترین سازمان بیمهگر کشور با جامعۀ عظیمی از مخاطبان در ارتباط است که غالباً با قواعد و قوانین این سازمان بزرگ آشنایی کافی ندارند. موضوعاتی که در این شماره به بررسی آنها میپردازیم عبارتند از: انتقال کسورات بازنشستگی به تأمین اجتماعی، پرداخت حق بیمۀ متوفی توسط بازماندگان، بیمۀ مشاغل آزاد بدون پروانۀ کسب، و حق بیمۀ ساختمانی مساجد و حسینیهها.
از ایثارگران و رزمندگان دفاع مقدس هستم و سابقۀ سه سال جهادگری و سنگرسازی در جبهه را دارم. 10 سال در استخدام رسمی وزارت جهاد کشاورزی بودم و بعد از آن بهعلت بعضی مشکلات خودم را بازخرید کردم و سپس در یک شرکت خصوصی شاغل شدم و هماکنون بیمهشدۀ تأمین اجتماعی هستم. یک سال قبل درخواست انتقال کسورات بازنشستگی را از وزارت جهاد کشاورزی به تأمین اجتماعی کرده و بهصورت اقساطی مابهالتفاوت آن را پرداخت میکردم، اما از نیمۀ دوم سال 1401 بهعلت عدم تمکن مالی موفق به پرداخت بقیۀ اقساط نشدم.آیا میتوانم مجدداً تقاضای تقسیط بقیه مابهالتفاوت را بکنم؟
در اجرای بند (خ) مادۀ (88) برنامۀ ششم توسعه، سازمان تأمین اجتماعی طی بخشنامهای اعلام کرده که آزادگان، جانبازان و فرزندان شهدا و همچنین رزمندگانی که حداقل 12 ماه سابقۀ حضور در جبهه را داشته و بیمهشدۀ تأمین اجتماعی باشند، اگر در طول اجرای برنامۀ ششم توسعه متقاضی انتقال کسور بازنشستگی خود از دستگاه دولتی به تأمین اجتماعی باشند، حسب مورد بر اساس گواهیهای صادره از بنیاد شهید و امور ایثارگران و یا مراجع نیروهای مسلح، صرفاً برای یکبار از پرداخت مابهالتفاوت برای 15 سال سنوات بیمهای معاف هستند و پرداخت مابهالتفاوت سوابق انتقالی به عهدۀ دولت است. همچنین آن دسته از بیمهشدگان که در سنوات گذشته نسبت به ارائۀ درخواست انتقال کسور بازنشستگی اقدام کرده و پس از طی مراحل قانونی موفق به پرداخت تمام و یا بخشی از مابهالتفاوت (مثل شما) نشدهاند (و یا در حال پرداخت اقساط مربوطه هستند) مشمول این معافیت خواهند بود و میتوانند در طول اجرای دورۀ برنامۀ ششم توسعه از این قانون استفاده کنند. البته نظر به اینکه برنامۀ ششم توسعه قبلاً تا پایان سال 1401 تمدید شده بود و چون تاکنون برنامۀ هفتم تهیه و تدوین نشده و اصولاً باید مفاد مواد برنامۀ ششم توسعه تا تصویب برنامۀ هفتم قابلیت اجرایی داشته باشند، شما میتوانید در فرصت باقیمانده از برنامۀ ششم در سال جاری، از این بند و ماۀ فوقالذکر برنامۀ ششم توسعه استفاده کنید.
پدرم 19 سال و 11 ماه سابقۀ پرداخت حق بیمه داشت که در اسفندماه سال قبل فوت کرد. با توجه به اینکه قبل از فوت بیمۀ اختیاری بوده و حق بیمۀ اختیاری را در زمان حیات خود تا آخر بهمنماه سال 1401 پرداخت کرده است -اما بهعلت فوت موفق به پرداخت حق بیمۀ اسفندماه نشده است- آیا بازماندگان میتوانند حق بیمۀ اسفندماه متوفی را پرداخت کنند تا سابقۀ او به 20 سال تمام رسیده و بازماندگان از مستمری بیشتری بهرهمند شوند؟
سازمان تأمین اجتماعی قبلاً طی بخشنامهای اعلام کرده بود که بازماندگان در صورتی میتوانند نسبت به پرداخت حق بیمۀ معوقۀ بیمۀ اختیاری متوفی اقدام کنند که برگ پرداخت حق بیمه در تاریخ قبل از فوت بیمهشده صادر، اما توسط او پرداخت نشود. امکان پرداخت حق بیمه توسط بازماندگان قبل از اتمام مهلت پرداخت میسر بود، اما در اواخر سال 1401 طی بخشنامۀ جدیدی اعلام شده که در صورت فوت بیمهشده اختیاری یا مشاغل آزاد، بازماندگان مجاز هستند در مهلت مقرر (سه ماه و یک روز از آخرین ماه پرداخت حق بیمۀ قبلی) هم نسبت به صدور برگ پرداخت حق بیمه و واریز آن به حساب تأمین اجتماعی اقدام کنند، البته جهت واریز حق بیمه میتوانند از طریق سامانۀ خدمات غیرحضوری نیز استفاده کنند.
در منزل مسکونی خودم به حرفۀ آرایشگری اشتغال دارم. با توجه به اینکه هنوز جواز کار اخذ نکردهام، آیا میتوانم خودم را در این حرفه بیمۀ مشاغل آزاد کنم؟
خیر! کارفرمایان بعضی از واحدهای صنفی در صورت داشتن جواز کسب کار معتبر میتوانند با رعایت شرایط مربوطه، خود را در حرفۀ مربوطه بیمۀ مشاغل آزاد کنند؛ در این رابطه طبق دستورالعمل صادره توسط سازمان تأمین اجتماعی، پذیرش درخواست بیمۀ مشاغل آزاد زنانی که در منزل مسکونی خود به حرفۀ خیاطی و یا آرایشگری اشتغال دارند، مثل حِرف دیگر صرفاً منوط به داشتن گواهی و یا پروانۀ مهارت حرفهای صادره از مراجع ذیصلاح است. چون شما فاقد پروانۀ کار هستید اگر کمتر از 50 سال دارید (در صورت داشتن سن بیش از 50 سال باید معادل سن اضافی سابقۀ قبلی پرداخت حق بیمه داشته باشید) پیشنهاد میشود با یکی از نرخهای 12 درصد و 14 درصد و یا 18 درصد بیمهپرداز بیمۀ زنان خانهدار شوید، چون متقاضیان بیمۀ زنان خانهدار مثل بعضی دیگر از حِرَف و صنوف کشور از ارائۀ مستندات اشتغال مستثنی شدهاند و با خوداظهاری میتوانند در زمرۀ بیمهشدگان زنان خانهدار قرار بگیرند.
مدیرعامل یک شرکت ساختمانی هستم. اخیراً عضو هیأت امنای مسجدی شدهام که قرار است در آیندۀ نزدیک ساختوساز آن آغاز شود و تصمیم داریم در جوار مسجد یک منزل مسکونی کوچک، برای خادم مسجد و همچنین سه واحد تجاری نیز بسازیم. خواستم بدانم مساجد نیز مشمول پرداخت حق بیمۀ ساختمانی هستند؟
طبق تبصرۀ (1) قانون اصلاح مادۀ (5) قانون بیمۀ کارگران ساختمانی مصوب 5 بهمن 1401 مجلس شورای اسلامی و متعاقب آن بر اساس بخشنامۀ اخیر صادرۀ توسط سازمان تأمین اجتماعی، مساجد و حسینهها و خانههای عالِم (مکان استقرار مبلغان مذهبی در روستاها) پس از ارائۀ اسناد و مدارک اماکن یادشده از قبیل گواهی سازمان اوقاف و امور خیریه، گواهی امور مساجد کشور و سند مالکیت، فقط بابت متراژ زیربنای مسجد و یا حسینیه از پرداخت حق بیمۀ ساختمانی معاف هستند؛ لکن چنانچه بخشی از املاک مراکز یادشده به امور تجاری، فرهنگی و مسکونی تخصیص یابد، پس از استعلام از مراجع صدور پروانه، بابت متراژ زیربنای مربوطه، مثل فضاهای تجاری، اداری و مسکونی داخل شهرها، برای هر مترمربع زیربنا به میزان چهار درصد حق بیمه محاسبه و وصول میشود، لذا واحد مسکونی و سه واحد تجاری که قرار است در کنار مسجد شما ساخته شوند، مشمول کسر حق بیمۀ ساختمانی هستند.
از کارکنان اصلی شورای حل اختلاف قوۀ قضاییه شاغل در یکی از مناطق تهران و بیمهشدۀ اجباری تأمین اجتماعی هستم. پیشتر اعلام شده بود که کارکنان افتخاری شوراهای حل اختلاف اگر بیمهشدۀ تأمین اجتماعی باشند، مشمول استفاده از مرخصی 9 ماهۀ زایمان و همچنین دریافت مقرری بیمۀ بیکاری نیستند. نظر به اینکه پس از دو ماه وضع حمل خواهم کرد، خواستم کسب اطلاع کنم که آیا کارکنان اصلی شورای حل اختلاف که بیمهشدۀ اجباری هستند، مثل کارکنان افتخاری، نمیتوانند از مرخصی زایمان و مقرری بیمۀ بیکاری بهرهمند شوند؟
کارکنان اصلی شوراهای حل اختلاف مثل سایر بیمهشدگان اجباری، در صورت احراز شرایط مربوطه برخلاف کارکنان افتخاری (جزو بیمهشدگان توافقی)، میتوانند از غرامت دستمزد ایام بیماری و بارداری (مرخصی زایمان)، استفاده کنند اما چون جذب و بهکارگیری کارکنان اصلی بر اساس قانون و آییننامۀ خاص استخدامی صورت میگیرد، و طبق مادۀ (188) قانون کار، این قبیل کارکنان مشمول قانون کار نیستند و نرخ حق بیمۀ ماهانۀ آنها 27 درصد (بدون سه درصد بیمۀ بیکاری) است، و از طرفی نخستین شرط برقراری بیمۀ بیکاری برای بیمهشدگان تأمین اجتماعی، مشمولیت قانون کار آنهاست لذا کارکنان اصلی شوراهای حل اختلاف در صورت وقوع بیکاری، مشمول دریافت مقرری بیمۀ بیکاری نخواهند بود.
با 15 سال سابقۀ پرداخت حق بیمه، بیمهپرداز اختیاری تأمین اجتماعی هستم. پدرم با 59 سال، فاقد شغل و بیکار است و تأمین معاش والدین برعهدۀ من است. با توجه به اینکه مادرم 56 سال دارد و سن پدرم برای کفالت کمتر از سن قانونی یعنی 60 سال است، آیا میتوانم مادرم را بهتنهایی تحت تکفل خود قرار دهم تا از خدمات درمانی تأمین اجتماعی استفاده کند؟
بله، چنانچه پدر بیمهشدۀ اصلی بهعلت عدم احراز شرط سنی نتواند تحت تکفل فرزند بیمهشدۀ خود قرار گیرد، اگر طبق گزارش بازرس فنی شعبۀ تأمین اجتماعی مربوطه معاش والدین توسط فرزند خودشان تأمین شود در این حالت مادر بیمهشده با داشتن حداقل 55 سال تمام (مثل مادر شما) میتواند بهتنهایی تحت تکفل فرزند بیمهشدۀ خود قرار گرفته و از درمان و سایر تعهدات سازمان تأمین اجتماعی در قبال افراد تبعی بیمهشدگان استفاده کند. شایان ذکر است در مواقعی که سن پدر کمتر از 60 سال باشد اما طبق نظریۀ کمیسیون پزشکی سازمان تأمین اجتماعی ازکارافتادۀ کلی شناخته شود، چنانچه معاش او توسط بیمهشده تأمین شود او نیز میتواند تحت تکفل فرزند خود قرار گیرد.
با 45 سال تصمیم دارم با نرخ 12 درصد بیمۀ زنان خانهدار شوم. در این خصوص دو سؤال داشتم؛ اول اینکه آیا با این نرخ حق بیمه، والدین تحت تکفل من میتوانند از درمان تأمین اجتماعی استفاده کنند؟ ضمناً اگر در طول بیمهپردازی و در سالهای آتی بهعلت عوارض احتمالی بیماری، دچار ازکارافتادگی شوم، میتوانم از مستمری ازکارافتادگی نیز استفاده کنم؟
غیر از افرادی که در قالب بیمۀ صاحبان حِرَف و مشاغل آزاد (مثل بیمۀ زنان خانهدار) بیمۀ تأمین اجتماعی میشوند، بقیۀ بیمهشدگان صرفاً با پرداخت یک مبلغ مشخص، علاوه بر استفاده از تعهدات مندرج در قانون تأمین اجتماعی میتوانند از درمان تأمین اجتماعی نیز برای خود و افراد تحت تکفل قانونی بهرهمند شوند. اما در قراردادهایی که در قالب بیمۀ صاحبان حِرف و مشاغل آزاد با متقاضیان منعقد میشود، نرخهای 12 درصد و یا 14 درصد و یا 18 درصد فقط برای تعهدات بلندمدت سازمان تأمین اجتماعی است. چنانچه بیمهشده تمایل به استفاده از خدمات درمانی تأمین اجتماعی را داشته باشد لازم است همراه با پرداخت حق بیمه با نرخهای مربوطه به تعداد خود و افراد تحت تکفل قانونی، حق سرانۀ درمان نیز پرداخت کند. در غیر این صورت خود بیمهشده و یا افراد تحت تکفل، استحقاق استفاده از درمان تأمین اجتماعی را نخواهند داشت. همچنین مادامیکه حق بیمه را با نرخ 12 درصد پرداخت میکنید اگر در درازمدت بهعلت بیماری مزمن دچار ازکارافتادگی کلی شوید نمیتوانید از مستمری ازکارافتادگی تأمین اجتماعی بهرهمند شوید مگر اینکه در ابتدا با نرخ 18 درصد بیمه زنان خانهدار شوید و اگر با نرخ 12 درصد به بیمهپردازی ادامه دهید و بعداً تمایل به استفاده از مستمری ازکارافتادگی را داشته باشید، در هر مرحلهای از بیمهپردازی مجاز هستید نرخ 12 درصد را با رعایت سایر شرایط (از جمله معاینات اولیۀ پزشکی طبق شرایط مربوطه) به 18 درصد تبدیل کنید.
پدرم که اخیراً کارت مهارت فنی در حرفۀ آرماتوربندی را از سازمان آموزش فنیوحرفهای دریافت کرده است خود را بیمۀ کارگران ساختمانی کرده بود و مدت دو ماه در یک کارگاه ساختمانی اشتغال به کار داشت. دو روز قبل بعد از اتمام کار که از محل کارگاه عازم برگشتن به خانه بود در نزدیکی منزل بهعلت برخورد با اتومبیل دچار عارضۀ ضربه مغزی شده و در حالت کما در بیمارستان بستری شده است. آیا از نظر قانون، این حادثۀ ناشی از کار تلقی میشود؟ چون کارفرمای کارگاه اظهار میدارد که چون حادثه در نزدیکی منزل اتفاق افتاده، ارتباطی به کارگاه ندارد و از اعلام گزارش حادثه به تأمین اجتماعی خودداری میکند؟
بله، طبق بخشنامۀ صادره توسط سازمان تأمین اجتماعی اگر بیمهشدۀ کارگر ساختمانی موقع رفتن به محل کار و یا برگشت از کارگاه محل اشتغال به منزل دچار حادثه شود، این حادثۀ ناشی از کار تلقی شده و در اجرای مادۀ (60) قانون تأمین اجتماعی، مثل حوادث رخداده به بیمهشدگان اجباری، کارفرما موظف است ظرف سه روز اداری گزارش حادثه را کتباً به شعبۀ مربوطه تأمین اجتماعی اعلام کند و چنانچه کارفرمای کارگاه ساختمانی از اعلام گزارش حادثه به تأمین اجتماعی امتناع میکند، شما بهعنوان فرزند بیمهشده، میتوانید در اسرعوقت وقوع حادثه را جهت بررسی آن به تأمین اجتماعی اعلام کنید.
دانشجوی سال سوم دورۀ دستیاری یکی از دانشکدههای علوم پزشکی و از طریق پدرم از نظر درمان تحت پوشش بیمۀ نیروهای مسلح هستم. با توجه به اینکه پیشتر اعلام شده بود دانشجویان دورههای دستیاری دانشکدههای علوم پزشکی میتوانند با معرفی صندوق رفاه دانشجویان بیمۀ تأمین اجتماعی شوند که حق بیمۀ ماهانه نیز توسط صندوق مذکور پرداخت میشود، جهت ثبتنام به دانشکدۀ مربوطه مراجعه کردم اما صندوق رفاه دانشجویی دانشکده اعلام کرد که چون از طریق پدرتان تحت پوشش درمان نیروهای مسلح هستید نمیتوانید از این نوع بیمۀ تأمین اجتماعی بهرهمند شوید. آیا این اظهار نظر صندوق رفاه دانشجویی دانشکدۀ ما وفق مقررات سازمان تأمین اجتماعی است؟
خیر، همانطوری که پیشتر اعلام شده است، اولاً طبق تفاهمنامۀ فیمابین وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان تأمین اجتماعی با وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی و متعاقب بخشنامۀ صادره مورخ اردیبهشت 1400 توسط سازمان تأمین اجتماعی، بیمۀ این قبیل دانشجویان بر اساس قانون بیمۀ صاحبان حِرف و مشاغل آزاد و بدون حمایت درمان صورت میپذیرد و در بخشنامۀ صادره صراحتاً اعلام شده که چنانچه دانشجوی مورد نظر از خدمات درمانی نزد سایر سازمانهای بیمهگر از قبیل نیروهای مسلح یا بیمۀ سلامت ایرانیان و یا ... برخوردار باشد، عقد قرارداد بیمۀ مشاغل آزاد با او بلامانع است.
