تامین24 / بحث اقتصاد مقاومتی از سال 1386 از سوی رهبری انقلاب مورد تأکید قرار گرفت و هدف از آن مقابله با فشارهای اقتصادی وارده بر کشور و جلوگیری از ضربهزدن به اشتغال و رشد ملی و طبعاً رفاه ملی برشمرده شد.
به گزارش پایگاه خبری تامین24 (tamin24.ir) با ابلاغ سیاستهای کلی «اقتصاد مقاومتی» به رؤسای قوای سهگانه و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، تلاشها برای افزایش توان تابآوری اقتصاد ایران در برابر فشارها و تهدیدات بیرونی، مدتی است که در کانون توجه اندیشمندان و فعالان اقتصادی قرار گرفته و ایدههای متفاوتی نیز در زمینه راهکارهای تحقق آن مطرح شده است.
تعریف اقتصاد مقاومتی چیست؟
مهمترین اصول اقتصاد مقاومتی، یا در اصلاح اقتصادیتر، رشد درونزا را میتوان افزایش توان تولیدی کشور و کاهش وابستگی به واردات دانست. همچمنین خودکفایی و کاهش وابستگی به نفت نیز از جمله اصول این نوع اقتصاد است.
ایرج ندیمی، نماینده مجلس شورای اسلامی در تعریف اقتصاد مقاومتی معتقد است: اقتصاد مقاومتی یعنی اینکه چگونه میتوان در رابطه با اقتصاد واردات و اقتصاد وابستگی، مقاومت کرد؟
ندیمی در ادامه این تعریف مثالی میزند: مثلاً در بخش کشاورزی باید دید که کالاهای اساسی کدام هستند؟ از طرف دیگرکالاهای استراتژیک کداماند؟ بعد از تفکیک این دو نوع کالا، دولت باید راهکارهایی تدوین کند تا بر اساس آن، حجم تولید داخلی با نیاز کشور متناسب شود. با اجرای چنین سیاستی، رفتهرفته از میزان نیاز به واردات کالاهای اساسی و استراتژیک کاسته خواهد شد.
ابراهیم نکو، عضو دیگر کمیسیون اقتصادی مجلس معتقد است: تحقق مدیریت مصرف، تجدید نظر در نوع مصرف، استفاده از کالاهای تولید داخل و همچنین حمایت از تولیدات داخل، از جمله مواردی است که باید در اقتصاد مقاومتی محقق شود.
نکو بر این باور است که اوضاع اقتصادی کشور، نشان از نیاز اقتصادما به نظم دارد و مسئولان باید با تقویت تولید داخل، مدیریت منطقی واردات و حمایت از صنعتگر و نیروی کار داخلی، پایههای اقتصاد کشور را تحکیم کنند.
تفاوت اقتصاد مقاومتی با اقتصاد ریاضتی
برخی ممکن است از اقتصاد مقاومتی، نوعی سیاست ریاضت اقتصادی را برداشت کنند که با رفاه و تأمیناجتماعی منافات دارد و در آن رشد اقتصادی، به قیمت کاهش شاخصهای اجتماعی از جمله رفاه و تأمیناجتماعی میانجامد، اما علیاصغر قائمینیا، کارشناس اقتصادی چنین نظری را رد میکند و معتقد است موضوع اقتصاد مقاومتی و اقتصاد ریاضتی، از یکدیگر جدا بوده و معنای آن با هم متفاوت است: مفهوم اقتصاد مقاومتی و هدف آن، ایجاد رفاه بیشتر در جامعه است و به دنبال ریاضت نیست بلکه تلاش میکند ساختار اقتصادی به نوعی بهبود یابد که رفاه مردم افزایش پیدا کند.
این کارشناس اقتصادی میگوید: اقتصاد ریاضتی یعنی تمرکز بر سیاستهای انقباضی در اقتصاد و معمولاً در کشوری که چنین سیاستی پیگیری میشود، دولت سعی میکند هزینههای خدمات اجتماعی از قبیل درمان و بازنشستگی را کاهش دهد؛ اما در رویکرد اقتصاد مقاومتی، اتفاقاً با تأکید بر رفاه نیروی کار، بر فراهم شدن بسترهای مناسب برای افزایش انگیزه تولیدگران و نیروهای مولد تأکید میشود.
اقتصاد مقاومتی و تأمیناجتماعی
در بسیاری از اصول و سیاستهای کلی ابلاغی نظام در زمینه اقتصاد مقاومتی به موضوعات و مفاهیم مرتبط با حوزه رفاه و تأمیناجتماعی پرداخته شده و به نظر بسیاری از کارشناسان، در این سیاستها بر تقویت و کارآمدسازی نظام جامع رفاه و تأمیناجتماعی کشور تأکید ویژهای شده است. این دسته از کارشناسان و فعالان اقتصادی و اجتماعی بر این باورند که حوزه رفاه و تأمیناجتماعی (مشتمل بر قلمروهای امدادی، حمایتی و بیمههای اجتماعی) نقش بسزایی در اقتصاد مقاومتی و مقاومت اقتصادی دارد و بدون وجود یک چتر صیانتی، جبرانی و تأمینی برای شرایط اقتصادی ناشی از بحرانها و تحریمهای احتمالی، زمینه و امکان تحقق مقاومت اقتصادی فراهم نمیشود.
- علی
حیدری، نایبرئیس
هیأتمدیره
سازمان تأمیناجتماعی:
یکی از روشهای مؤثر در ارتقای درآمد و نقش طبقات کمدرآمد و متوسط در اقتصاد، استفاده از مکانیسم بیمههای اجتماعی است
فارغ از تأثیر و تأثرات ناشی از بحرانها و تحریم بر اقتصاد کشور که نیازمند تمهید و تدارک سیاستهای مقاومتی است، بیتردید تقویت اقتصاد ملی بدون توجه به نیروی انسانی به عنوان محوریترین عامل تولید، میسر نیست و در کنار آن توجه به عدالت اجتماعی و استفاده از منابع بازتوزیعی (مالیات و حق بیمه) برای افزایش توازن و تعادل اقتصادی جامعه نیز از ضروریات است که در این رویکرد نیز منابع حاصله میباید در زمینه تقویت نظام تأمیناجتماعی مصروف شود.
علی حیدری، نایبرئیس هیأتمدیره سازمان تأمیناجتماعی، یکی از این کارشناسان است که تقویت نظام تأمیناجتماعی را زمینهساز تحقق اقتصاد مقاومتی میداند و بر این باور است که سیاستهای ابلاغی در بسیاری از بندها بر این موضوع صحه میگذارد.
وی با اشاره به برخی از اصول و سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی که به حوزه رفاه و تأمیناجتماعی مرتبط هستند معتقد است در بند یک این اصول و سیاستها، به تشویق همکاریهای جمعی و تأکید بر ارتقای درآمد و نقش طبقات کمدرآمد و متوسط پرداخته شده است و بیمههای اجتماعی یکی از جلوههای بارز و تأثیرگذار همکاریهای جمعی است.
- علیاصغر قائمینیا، کارشناس اقتصادی:مفهوم اقتصاد مقاومتی و هدف آن، ایجاد رفاه بیشتر در جامعه است و به دنبال ریاضت نیست بلکه تلاش میکند ساختار اقتصادی به نوعی بهبود یابد که رفاه مردم افزایش پیدا کند
حیدری یکی از روشهای مؤثر در ارتقای درآمد و نقش طبقات کمدرآمد و متوسط در اقتصاد را استفاده از مکانیسم بیمههای اجتماعی میداند و معتقد است: در بند 3 سیاستهای ابلاغی اقتصاد مقاومتی به «تقویت عوامل تولید و توانمندسازی نیروی کار» اشاره شده است که این سیاست نیز در حوزه رفاه و تأمیناجتماعی و بهویژه قلمرو بیمههای اجتماعی تعریف میشود؛ چرا که برخورداری از پوششهای بیمه اجتماعی درمان و بازنشستگی، تضمین معیشت و سلامت نیروی کار و ایجاد آرامش خاطر و اطمینان و امید به آینده، نقش بسزایی در توانمند سازی نیروی انسانی بخش تولید دارد. در بند 4 نیز جهتگیری هدفمندسازی یارانهها به سمت اشتغال و ارتقای شاخصهای عدالت اجتماعی تکلیف شده است که مصداق بارز آن سوقبخشی منابع حاصل از هدفمندسازی یارانهها برای تقویت نظام تأمیناجتماعی است و در این مسیر اعطای یارانه بیمهای(تأمین پوششهای بیمهای پایه با استفاده از منابع حاصل از یارانهها و ایجاد فراگیری در بیمهها)، اعطای یارانه کالایی یا کالای یارانهای و در نهایت اعطای یارانه معطوف به مدیریت مصرف (مثلاً معافیت از پرداخت آب و برق در مصارف پائین خانوارها و ...) میتوانند این سیاست را محقق سازند.
حیدری همچنین با اشاره به بندهای بعدی سیاستهای ابلاغی ادامه میدهد: در بند پنج بر «سهمبری عادلانه عوامل در زنجیره تولید و افزایش سهم سرمایه انسانی» تأکید شده است و برخورداری از تأمیناجتماعی یکی از از جلوههای بارز سهمبری عادلانه عامل انسانی در بین سایر عوامل تولید است.
