تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
به گزارش تأمین 24، کارگزاریهای رسمی تأمین اجتماعی، دقیقاً با همین هدف و بر اساس سیاستهای کلی اصل ۴۴ قانون اساسی و ماده ۱۲ قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی، از سال ۱۳۸۴ پا به عرصه وجود نهادند. واگذاری برخی از وظایف به کارگزاریها بخشی از فعالیتهای حوزه تأمین اجتماعی را کاهش میدهد.
کارگزاریهای تأمین اجتماعی به عنوان حلقههای واسطی بین این سازمان و همه گروههای مشمول و ذینفعان این نهاد بزرگ بیمهای را به عهده دارند تا در نهایت رضایت میلیونها نفر از مخاطبان و افراد ذینفع را هدف گرفته است. میتوان ادعا کرد که کارگزاریها میتواند به بسط عدالت اجتماعی کمک کنند.
تاریخچهای از فعالیت کارگزاریها
تاسیس و فعالیت کارگزاریهای رسمی تأمین اجتماعی براساس درخواست این سازمان در سال ۱۳۸۴ به استناد تبصره یک ماده ۱۲ قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی در شورای عالی رفاه و تأمین اجتماعی مصوب شد. در حال حاضر بیش از ۲۸۲ کارگزاری فعال در سطح کشور نقش موثری در ارائه خدمات گسترده به جامعه تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی بر عهده دارند؛ تسریع در دسترسی به خدمات جامعه ذینفعان تأمین اجتماعی و شرکای اجتماعی نظیر بیمهشدگان، بازنشستگان و مستمریبگیران، کارفرمایان و افراد تبعی آنان و ایجاد تمرکز در ارائه سرویسهای تخصصی به عنوان برخی اهداف اساسی این مراکز تعریف شده است.
همچنین توسعه روزافزون وظایف تأمین اجتماعی در قبال جامعه تحت پوشش و نقش تأثیرگذار فعالیت کارگزاریها در کنار خدمات سازمان جهت ارتقای وضعیت رفاه و آینده بیمهشدگان، معرفِ بخش دیگری از وظایف و کارکرد این مراکز است.
البته پیشگیری از گسترش واحدهای اجرایی تأمین اجتماعی، کاهش هزینههای اداری و پرسنلی سازمان، هدایتِ بخش یا همه امور اجرایی و کارشناسی قابل واگذاری به بخش خصوصی با توجه به سیاست عمومی دولت و تلاش در ارتقای فرهنگ بیمهای جامعه نیز در حوزه عملکردی مراکز کارگزاری قرار دارد.
از کوچکسازی دولت تا رضایتمندی مخاطبان
شاید مهمترین اهداف ایجاد کارگزاریهای رسمی در چند محور کلیدی شامل جلوگیری از بزرگشدن بدنه اجرایی و حرکت به سمت چابکی، روانسازی فعالیتها و ارتقای سطح رضایتمندی، صرفهجویی اقتصادی و در نهایت تعمیم و توسعه بیمهشدگان خلاصه شود.
هدف اصلی و کلان ایجاد کارگزاریهای رسمی تأمین اجتماعی، جداسازی سازمان از فعالیتهای تصدیگری و تمرکز بر امور حاکمیتی و نظارتی است. این اقدام، امکان واگذاری امور جاری و اجرایی به بخش خصوصی را فراهم میکند تا سازمان بتواند بر سیاستگذاری و نظارت راهبردی متمرکز شود.
همچنین با انتقال نقطه تماس اولیه سازمان تأمین اجتماعی با مخاطبان شامل بیمهشدگان، کارفرمایان و مستمریبگیران، از شعب به کارگزاریها، از اتلاف وقت و رفتوآمدهای درونشهری کاسته شده و دسترسی به خدمات تسهیل میشود. این امر مستقیماً به افزایش رضایتمندی ذینفعان منجر میشود.
برونسپاری خدمات به کارگزاریها، علاوه بر کاهش هزینههای جاری سازمان، زمینه را برای افزایش کارایی و بهرهوری فراهم میکند. از سویی دیگر کارگزاریها به عنوان بازوی اجرایی سازمان در میدان عمل، نقش کلیدی در شناسایی کارگاههای جدید، پلاکبرداری و گسترش پوشش بیمهای ایفا میکنند.
کارکردها و وظایف کلیدی این دفاتر خدماترسان
بر اساس گزارشها، سازمان تأمین اجتماعی تاکنون چندین مورد از وظایف خود را به کارگزاریهای رسمی واگذار کرده است که از مهمترین آنها میتوان به موضوعاتی همچون خدمات بیمهای، امور مالی و مطالبات، بازرسی و نظارت میدانی، مشاوره و اطلاعرسانی و در نهایت ارسال مکاتبات اشاره کرد.
دریافت لیست و لوح فشرده حق بیمه از کارفرمایان، چاپ، تعویض و صدور دفترچههای درمانی و تأمین اعتبار آنها، ابلاغ برگههای مطالباتی (صورت بدهی، اعلامیه، اخطاریه، اجرائیه) و کمک به اجرای ماده ۶۶ قانون تأمین اجتماعی (وصول مطالبات) و صدور برگ پرداخت حق بیمه برخی از این وظایف به شمار میرود.
بازرسی از مقرریبگیران بیمه بیکاری، پلاکبرداری و شناسایی کارگاههای جدید در محدوده جغرافیایی، بازرسی از دفاتر قانونی اشخاص حقوقی، ارائه مشاوره تخصصی در امور بیمهای به کارفرمایان و بیمهشدگان و آموزش کارفرمایان در خصوص تکالیف قانونی و انجام همه امور مربوط به ارسال و مراسلات نامههای اداری شعبه به اشخاص حقیقی و حقوقی از دیگر کارکردهای کارگزاریهای رسمی سازمان تأمین اجتماعی محسوب میشود.
کارگزاریها و تحقق عدالت اجتماعی
پرسش مهمی که مطرح میشود این است که آیا کارگزاریها نقشی در تحقق سیاستهای کلی تأمین اجتماعی که توسط مقام معظم رهبری ابلاغ شده است، ایفا میکنند؟ به طور یقین همین گونه خواهد بود که در این مسیر تلاش جدی خود را به کار گرفتهاند.
سیاستهای کلی تأمین اجتماعی بر بسط و تأمین عدالت اجتماعی و دسترسی آحاد جامعه به خدمات تأمین اجتماعی تأکید دارند. کارگزاریها با حضور در سطح شهرها و حتی مناطق روستایی و عشایری، به عنوان حلقههای واسط، امکان دسترسی فیزیکی و مشاورهای آسانتری را برای قشرهای مختلف فراهم میکنند. بهویژه برای افرادی که امکان استفاده از خدمات الکترونیک را ندارند، این کارگزاریها یک پناهگاه حضوری محسوب میشوند و به عدالت در دسترسی به خدمات کمک میکنند.
علاوه بر این، کارگزاریها با انجام فعالیتهای اطلاعرسانی و مشاوره، دانش بیمهای جامعه را افزایش داده و به توانمندسازی مخاطبان در شناسایی حقوق قانونی خود یاری میرسانند. این امر، گامی اساسی در جهت کاهش شکاف اطلاعاتی و تحقق عدالت آموزشی و فرهنگی در حوزه تأمین اجتماعی است.
گامی به سوی شفافیت و پوشش حداکثری
استفاده از کارگزاریها در اطلاعرسانی و جذب مخاطبان، تأثیر بسزایی دارد. این کارگزاریها که با مردم تعامل چهره به چهره دارند، میتوانند به بهترین شکل ممکن، مزایا و تکالیف بیمهای را تبیین کرده و از این طریق، اعتمادسازی کرده و نرخ جذب بیمهشدگان جدید را افزایش دهند.
همچنین در زمینه تقویت بازرسی و کشف کارگاههای جدید نیز کارگزاریها نقش بیبدیلی دارند. وظایفی نظیر پلاکبرداری و شناسایی کارگاههای جدید، سازمان را در راستای تحقق یکی از اهداف کلان خود یعنی افزایش جمعیت تحت پوشش و جلوگیری از فرار بیمهای یاری میدهد. هرچند لازم به ذکر است که خودِ کارگزاریها مجری بازرسیهای بیمهای نیستند و این وظیفه همچنان در حوزه حاکمیتی سازمان تعریف شده است، اما آنها با کشف و معرفی کارگاههای جدید، نقش مؤثری در این زمینه ایفا میکنند.
با این حال، رشد خدمات الکترونیک و طرحهایی مانند سرویس آنلاین نامنویسی کارگاههای جدید، که در راستای هوشمندسازی خدمات است، ممکن است نقش سنتی کارگزاریها را تحت تأثیر قرار دهد. مدیرعامل سازمان نیز بر این نکته تأکید دارد که با وجود حرکت به سمت خدمات غیرحضوری، نمیخواهند کارگزاریها متضرر شوند و به دنبال تعریف خدمات جایگزین برای آنها هستند.
تأمین اجتماعی همچنین سهولت دسترسی مخاطبان و ذینفعان به سرویسها و خدمات متنوع و گسترده و توسعه ارتباط و تعامل با جامعه تحت پوشش را در قالب فعالیت مراکز کارگزاری مورد توجه قرار داده است؛ بنابراین کارگزاریها نقش جدی در راستای توسعه پوشش بیمهای، گرایش افراد به بیمهپردازی در قالب انواع بیمهها و نهایتاً رشد فرهنگ بیمهپردازی بر عهده دارند.
برنامهریزی و هدفگذاری جهت عمل به سیاستهای کلی تأمیناجتماعی در حوزه بسط و تأمین عدالت اجتماعی، تسهیل دسترسی آحاد جامعه به خدمات سازمان تأمین اجتماعی، تلاش در اجرای برنامههای کلان سازمانی نظیر تحقق بیمه فراگیر خانواده ایرانی و رشد بیمهشدگان و نهادینه کردن گفتمان بیمهای نیز در حوزه کارکردی کارگزاریها تعریف شده است.
این مجموعه اقدامات با اتخاذ سیاستهای دبیرخانه کارگزاری و بهرهگیری از ظرفیتهای دفاتر کارگزاری سراسر کشور به صورت محسوس در سالهای گذشته تاکنون محقق شده است. استفاده از کارگزاریهای رسمی تأمین اجتماعی در اطلاعرسانی و جذب مخاطبان در قالب بیمه فراگیر خانواده ایرانی و شناسایی گروههای جدید بدون پوشش بیمهای از جمله آزادکاران (فریلنسرها)، کارفرمایان، ورزشکاران، غرفهداران میادین میوه و ترهبار نیز از برنامههای اجرایی توسعه بیمهای در سازمان تأمیناجتماعی محسوب میشود.
تقویت و گسترش فعالیت گروههای بازرسی و کشف کارگاههای جدید در راستای رشد تعداد جامعه تحت پوشش تأمین اجتماعی بهویژه در حوزه بیمهشدگان اجباری، امکان دیگری است که با بهرهمندی از ظرفیت مراکز کارگزاری زمینه اجرایی شدن دارد. کارگزاریهای رسمی همچنین در خارج از کشور خدمات قابل ارائه تأمین اجتماعی را در اختیار ذینفعان این سازمان قرار داده و در واقع توسعه بیمههای اجتماعی خارج از مرزها را دنبال میکنند.
کارگزاریها، بازوی هوشمند تحول
براساس آمارهای مربوط به جامعه بیمهشدگان تحت پوشش بیمههای اجتماعی، در حال حاضر حدود ۱۸ میلیون نفر از جمعیت کشور بهعنوان بیمهشده اصلی تحت پوشش صندوقهای مختلف بیمه اجتماعی قرار دارند که با افراد تحت تکفل و تبعی حدود ۶۰ میلیون نفر را شامل میشوند.
همچنین آمارها حاکی از وجود ۶۴ میلیون نفر در سن فعالیت اقتصادی یعنی در بازه سنی ۱۵ تا ۶۵ سال است که از این تعداد ۲۶ میلیون نفر یعنی ۴۱ درصد فعال و ۵۸ درصد غیرفعال هستند و در بین آنها زنان خانهدار و دانشجویان و دیگر اقشار وجود دارند؛ این ترکیب جمعیتی فرصت مناسبی برای جذب بیمهشده جدید است.
با توجه به آمار مختلف درباره جمعیت بیش از 6 تا 9 میلیون نفری افراد شاغل بدون پوشش بیمهای و جامعه چند میلیون نفری غیرشاغلان بدون بیمه در سن کار در قالب گروههای مختلف اجتماعی، سازمان تأمین اجتماعی با همراهی کارگزاریها توسعه بیمههای اجتماعی و افزایش بیمهشدگان را در قالب این جامعه هدف دنبال میکند. استفاده از ظرفیت این کارگزاریها هم میتواند در راستای تسهیل ارائه خدمات به این گروهها بسیار موثر باشد.
کارگزاریهای رسمی تأمین اجتماعی، یک نمونه عینی و موفق از برونسپاری هوشمندانه در نظام اداری کشور هستند. آنها با ایفای نقشهای متعدد از ارائه خدمات بیمهای و مشاوره تا کشف کارگاههای جدید، نهتنها به چابکی سازمان و کاهش هزینهها کمک کردهاند، بلکه بستری را برای دسترسی عادلانهتر آحاد جامعه به خدمات و تحقق اهداف عالیه سیاستهای کلی تأمین اجتماعی فراهم آوردهاند.
البته همزمانی توسعه خدمات الکترونیک و حفظ جایگاه کارگزاریها، یک چالش و فرصت جدید پیش روی سازمان قرار داده است. موفقیت در این مسیر، نیازمند تعریف دقیق نقشهای جدید و مبتنی بر دانش برای کارگزاریهاست تا این نهاد ارزشمند، همچنان به عنوان پل ارتباطی مطمئن بین سازمان و مردم، به فعالیت خود ادامه دهد.
