تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
سازمان تأمین اجتماعی بهعنوان بزرگترین سازمان بیمهگر کشور با جامعۀ عظیمی از مخاطبان در ارتباط است که غالباً با قواعد و قوانین این سازمان بزرگ آشنایی کافی ندارند. موضوعاتی که در این شماره به بررسی آنها میپردازیم عبارتند از: میزان مرخصی زایمان برای مادران دارای سه قلو، مقدار حق اولاد برای مستمریبگیر دارای سه فرزند، کمکهزینۀ ازدواج برای رانندگان تحت پوشش تأمین اجتماعی، و شمول عیدی سالانه به ازکارافتادگان مشمول مادۀ (۸۹).
بعد از زایمان اولی که تکقلو بود در زایمان دومی صاحب فرزند دوقلو شدهام. قبلاً شنیده بودم که سازمان تأمیناجتماعی به زایمانهای سه قلو و بیشتر بهجای ۹ ماه یک سال مرخصی زایمان پرداخت میکند، اما به تازگی شایعهای شنیدم مبنی بر اینکه مرخصی زایمان برای تولد دوقلو و بیشتر ۱۲ ماه است. آیا مقررات تغییر پیدا کرده و من میتوانم از یک سال مرخصی زایمان استفاده کنم؟
خیر، طبق دستورالعملهای قبلی، کماکان یک سال مرخصی زایمان صرفاً به سه قلو و بیشتر تعلق میگیرد.
در اولین زایمانم، فرزندم مرده به دنیا آمده است. آیا من نیز میتوانم از مرخصی بارداری زنان بیمهشدۀ تأمین اجتماعی استفاده کنم؟
اگر فرزند بیمهشده بعد از هفتۀ بیستودوم بارداری فوت کند، بعد از تأیید موضوع در شورای پزشکی سازمان تأمین اجتماعی و طبق مادۀ (۶۷) قانون تأمین اجتماعی صرفاً مدت ۱۲ هفته (۸۴ روز) مرخصی زایمان تعلق میگیرد. لازم به یادآوری است که مرخصی زایمان اعم از ۹ ماه و یا ۸۴ روز جزو سوابق پرداخت حق بیمه منظور میشود.
رانندۀ تاکسی با ۳۵ سال سن و بیمهپرداز تأمین اجتماعی هستم و تصمیم به ازدواج گرفتهام. به تازگی شنیدهام که طبق مادۀ (۳) قانون تأمین اجتماعی، به بیمهشدگان اجباری تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی در صورت احراز سایر شرایط کمکهزینۀ بلاعوض ازدواج تعلق میگیرد. سؤالم این است که چرا رانندگانی که تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی هستند نمیتوانند از این کمکهزینۀ ازدواج استفاده کنند؟
در سنوات گذشته فقط بیمهشدگان اجباری مشمول دریافت کمکهزینۀ ازدواج بودند، اما بعداً براساس چند بخشنامۀ صادره، غیر از بیمهشدگان اجباری، بیمهشدگان توافقی و رانندگان درونشهری و برونشهری مشمول قانون جدید بیمههای اجتماعی رانندگان مصوب مجلس شورای اسلامی نیز در صورتی که اولین ازدواج آنها باشد و ظرف پنج سال از تاریخ عقد ۷۲۰ روز سابقۀ پرداخت حق بیمه داشته باشند مشمول دریافت این کمکهزینه خواهند بود.
در اثر حادثۀ ناشی از کار ۵۰ درصد ازکارافتاده شدهام و ۱۰ ماه است از سازمان تأمین اجتماعی مستمری ازکارافتادگی جزئی میگیرم. آیا به مستمریبگیر ازکارافتادۀ جزئی نیز عیدی تعلق میگیرد؟
خیر، صرفاً مستمریبگیران بازنشسته و ازکارافتادۀ کلی و بازماندگان (مجموع سهام) میتوانند عیدی سالانه از سازمان تأمین اجتماعی دریافت کنند.
ازکارافتادۀ کلی تأمین اجتماعی هستم. از مستمری من بابت استفاده خود و افراد تحت تکفل از درمان سازمان، ۲ درصد حق درمان کسر میشود. آیا از عیدی پرداختی نیز حق درمان کسر خواهد شد؟
خیر، عیدی سالانه مشمول مادۀ (۸۹) قانون تأمین اجتماعی و کسر حق درمان نیست.
بیمهشدۀ اجباری شاغل در یک کارگاه تولیدی هستم. قرار است در آیندۀ نزدیک وضع حمل کنم. در سنوات گذشته که مرخصی زایمان شش ماه بود یکی از همکارانم نصف آن را قبل از زایمان و نصف دیگر را بعد از زایمان استفاده کرده است. آیا من هم میتوانم نصف ۹ ماه مرخصی بارداری را قبل از تاریخ زایمان استفاده کنم؟
خیر، بعد از اینکه مرخصی زایمان از ۶ ماه به ۹ ماه تبدیل شد سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرد که بیمهشدۀ زن میتواند طبق درخواست خودش و گواهی پزشک معالج حداکثر به میزان ۲ ماه از ۹ ماه مرخصی بارداری را به شرط اینکه متصل به تاریخ زایمان باشد قبل از زایمان استفاده کند.
من هشت سال سابقۀ پرداخت حق بیمه داشتم که با پرداخت یکجای حق بیمۀ دو سال دیگر، جمعاً با ۱۰ سال سابقه و ۶۰ سال سن بازنشسته شدهام. آیا به امثال من عیدی تعلق میگیرد؟
بله، بیمهشدگانی که در اجرای قانون تعیین تکلیف تأمین اجتماعی ۱۰ سال و یا کمتر سابقۀ حق بیمه دارند و بازنشسته شدهاند، به نسبت سنوات پرداخت از حق بیمه عیدی بهرهمند میشوند.
سه ماه دیگر تاریخ زایمانم است. به خاطر بیماری خاصی که دارم دکتر معالج اعلام کرده که باید مدتی قبل از تاریخ زایمان استراحت مطلق داشته باشم. آیا اگر با گواهی پزشک معالج مدتی از استراحت پزشکی استفاده کنم از مدت مرخصی زایمان کسر میشود؟
خیر، اگر بیمهشدۀ زن در طول ایام بارداری به عوارضی مبتلا شود که سلامتی مادر و نوزاد را تهدید کند و طبق نظر پزشک معالج نیاز به استراحت پزشکی قبل از شروع استراحت زایمان داشته باشد، استراحت تجویزی توسط پزشک معالج بدون توجه به مدت آن، پس از تأیید شورای پزشکی سازمان تأمین اجتماعی مشمول استفاده از غرامت دستمزد ایام بارداری (مربوط به قبل از زایمان) بوده و از مدت ۹ ماه مرخصی زایمان کسر نخواهد شد.
درتاریخ ۱۵ فروردین ۱۴۰۲ بازنشسته شدهام. آیا عیدی کامل به من تعلق میگیرد؟
درخصوص پروندههای مستمری برقرار شده در سال جدید و یا پروندههایی که به هر علت در سال جاری مجدداً فعال شدهاند مجموع مبالغ عیدی، شامل اصل عیدی و عیدی عائلهمندی و عیدی حق اولاد متناسب با ماههای پرداخت مستمری در سال جاری خواهد بود. اما در کسری ماه (مثل مستمری فروردینماه شما) بهصورت ماه کامل پرداخت میشود. لذا شما به جای یک سال کامل، متناسب با ۱۱ماه عیدی خواهید گرفت.
با ۳۵ سال در رشتۀ هنرهای تجسمی اشتغال به کار دارم. از چه طریقی میتوانم جزو بیمهپردازان سازمان تأمین اجتماعی باشم؟
هنرمندان و نویسندگان از دو روش میتوانند بیمۀ تأمین اجتماعی شوند:
۱- اگر حداکثر ۵۰ سال دارند و فاقد کارفرما و رابطۀ مزدبگیری هستند، با معرفی صندوق اعتباری هنر میتوانند با یکی از نرخهای ۱۴،۱۲ و ۱۸درصد در قالب بیمه صاحبان حِرف و مشاغل آزاد بیمۀ تأمین اجتماعی شوند.
۲-با توجه به توافقنامهای که اخیراً بین سازمان تأمین اجتماعی و صندوق اعتباری هنر وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی صورت گرفته، متقاضیانی که از نظر سن همانند متقاضی بیمه مشاغل آزاد هستند میتوانند در زمرۀ بیمۀ توافقی هنرمندان و نویسندگان و روزنامهنگاران قرار گیرند. با این تفاوت که نرخ حق بیمۀ توافقی برخلاف بیمۀ مشاغل آزاد ۲۷ درصد است. در هر دو روش بخشی از پرداخت حق بیمه به میزان ۱۰درصد حداقل دستمزد سال مربوطه بهعهدۀ صندوق اعتباری هنر است. البته در هر حالت اگر سن متقاضی بیش از ۵۰ سال باشد لازم است معادل سن اضافی سابقۀ قبلی پرداخت حق بیمه داشته باشد. همچنین اگر در قالب بیمۀ صاحبان حِرف و مشاغل آزاد بیمه شوید در مراجعه به مراکز درمانی سازمان تأمین اجتماعی باید فرانشیز پرداخت کنید. درصورتی که جزو بیمۀ توافقی هنرمندان قرار گیرید، در مراجعات سرپایی و بستری در مراکز درمانی تأمین اجتماعی بهصورت رایگان درمان میشوید. ضمناً در بیمۀ مشاغل آزاد میزان انتخاب دستمزد با توجه به سن و سابقۀ قبلی پرداخت حق بیمه، بین حداقل دستمزد و حداکثر دستمزد مصوب شورای عالی کار است، اما در بیمۀ توافقی هنرمندان، دستمزد به انتخاب متقاضی بین 1.3 برابر حداقل دستمزد تا حداکثر دستمزد مصوب شورای عالی کار است.
شوهرم ۱۰ روز پیش فوت کرده است. قبلاً بیمۀ اختیاری بوده، اما به علت عدم داشتن توان مالی دو سال حق بیمه را پرداخت نکرده است. شنیدهام اگر بیمهشدۀ متوفی فاقد شرایط مادۀ (۷۵) قانون تأمین اجتماعی باشد (یعنی در ۱۰ سال آخر حیات خود حداقل یک سال سابقۀ پرداخت حق بیمه داشته، مشروط بر اینکه ظرف آخرین سال حیات خود حداقل حق بیمۀ ۹۰ روز کار را پرداخت کرده باشد)، مستمری بازماندگان برقرار نمیشود. با بررسیای که کردیم متوفی قبل از فوت، بهصورت کلی ۲۱ سال سابقۀ پرداخت حق بیمه دارد. حال که او شرط سابقۀ ۹۰ روز مذکور را ندارد آیا راه دیگری وجود دارد که من با دو فرزند زیر ۱۰ سال بتوانیم از مستمری استفاده کنیم و اگر مستمری تعلق بگیرد؟ میزان آن چقدر است؟
بله، اگر بیمهشدۀ متوفی فاقد شرایط مندرج در مادۀ (۷۵) قانون تأمین اجتماعی باشد، به استناد تبصرۀ (۲) اصلاحیه بند «۳» مادۀ (۸۰) قانون تأمین اجتماعی، چنانچه بیمهشده بهصورت کلی حداقل ۲۰ سال سابقۀ قبلی پرداخت حق بیمه، قبل از تاریخ فوت را دارا باشد، بازماندگان واجد شرایط میتوانند از مستمری بازماندگان بهرهمند شوند. نحوۀ محاسبه میزان این قبیل مستمری عبارت است از متوسط دستمزد ماهانۀ بیمهشده متوفی ضربدر سنوات پرداخت حق بیمه تقسیم بر عدد ۳۰. البته لازم به یادآوری است که چنانچه میزان مستمری استحقاقی طبق فرمول فوقالذکر از حداقل دستمزد کمتر باشد، در این حالت طبق مادۀ (۱۱۱) قانون تأمیناجتماعی مبلغ مستمری متعلقه به حداقل دستمزد مصوب شورای عالی کار در سال فوت متوفی تعمیم داده میشود. همچنین نحوۀ محاسبۀ متوسط دستمزد ماهانه برای این قبیل مستمریبگیران طبق تبصرۀ مادۀ (۷۷) قانون تأمین اجتماعی برابر با مجموع حقوق و مزایای مشمول کسر حق بیمۀ ظرف آخرین دو سال پرداخت حق بیمه تقسیم بر عدد ۲۴ است.
همسرم که بیمهشدۀ تأمین اجتماعی بود فوت کرده است. متوفی غیر از من همسر دائم دیگری نیز دارد. من نیز یک پسر و دختر زیر ۱۵ سال دارم. خواستم بدانم آیا به همسر دومی متوفی مستمری تعلق میگیرد؟
سهم همسر بیمهشدۀ متوفی ۵۰ درصد مستمری استحقاقی بیمهشده است. اگر متوفی دارای چند همسر دائم باشد، طبق تبصرۀ بند «یک» مادۀ (۴۸) قانون حمایت از خانواده این سهم ۵۰ درصد بهصورت مساوی بین همسران متوفی تقسیم میشود. همچنین سهم هر فرزند واجد شرایط ۲۵ درصد است.
با نرخ ۱۲ درصد قرارداد بیمۀ صاحبان حِرف و مشاغل آزاد منعقد کرده و چندماه نیز حق بیمه پرداخت کردهام. آیا میتوانم بدون اینکه وقفهای در پرداخت حق بیمه و سابقهام ایجاد شود، نرخ حق بیمه را از ۱۲ درصد به ۱۸ درصد تغییر دهم؟
بله، در مواردی که بعد از انعقاد قرارداد بیمۀ صاحبان حِرف و مشاغل آزاد، بیمهشده خواهان تغییر نرخ حق بیمه شود، شعبۀ تأمین اجتماعی با اخذ درخواست جدید، ضمن مختومه کردن قرارداد قبلی، قرارداد جدید را با نرخ و شرایط و تعهدات جدید و در ادامۀ قرارداد قبلی صادر میکند. البته با توجه به اینکه براساس نرخ ۱۲ درصد قبلی معاینات پزشکی انجام ندادهاید، اما درصورت انتخاب مجدد نرخ ۱۸ درصد چنانچه طبق شرایط مربوطه، نیاز به انجام معاینات پزشکی داشته باشید لازم است قبل از عقد قرارداد با هزینۀ شخصی خود از نظر ازکارافتادگی کلی مورد معاینات پزشکی قرار گیرید.
