تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
سازمان تأمین اجتماعی بهعنوان بزرگترین سازمان بیمهگر کشور با جامعۀ عظیمی از مخاطبان در ارتباط است که غالباً با قواعد و قوانین این سازمان بزرگ آشنایی کافی ندارند. موضوعاتی که در این شماره به بررسی آنها میپردازیم عبارتند از: نحوۀ بهرهمندی نویسندگان کتاب از بیمۀ تأمیناجتماعی، اعتراض به بازرسی تأمین اجتماعی در صورت غیبت در محل کار، نحوۀ عمل به مفاد مادۀ (۳۸) قانون تأمین اجتماعی از طرف واگذارندۀ کار، و استفاده از مرخصی حج در مشاغل سخت و زیانآور.
نویسندۀ کتاب برای کودکان هستم. میخواستم بپرسم که آیا نویسندگان کتاب نیز میتوانند بیمۀ تأمین اجتماعی شوند؟
بله، نویسندگان و پدیدآورندگان کتاب، با معرفی صندوق اعتباری حمایت از نویسندگان و روزنامهنگاران و هنرمندان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در قالب بیمۀ صاحبان حِرف و مشاغل آزاد با لحاظ شرایط مربوطه و با انتخاب یکی از نرخهای ۱۴،۱۲ و ۱۸ درصد، میتوانند بیمۀ تأمین اجتماعی شوند که در این صورت معادل ۱۰ درصد از تخفیف حق بیمه بر مبنای حداقل دستمزد سال مربوطه بهرهمند خواهند شد، اما در صورت انتخاب درمان صددرصد، حق سرانۀ درمان خود و افراد تحت تکفل به عهدۀ بیمهشده است.
دو سال است با اخذ کارت مهارت فنی درجۀ (۳) از سازمان آموزش فنی و حرفهای در حرفۀ در و پنجرهسازی فلزی بیمۀ کارگر ساختمانی شدهام. از دو هفته قبل به علت بیماری در بیمارستان بستری بودم. چند روز قبل بازرس سازمان تأمین اجتماعی جهت احراز اشتغال من در این شغل با مراجعه به محل سکونتم گزارش کرده که در شغل مربوطه شاغل نیستم و به همین دلیل، شعبۀ تأمین اجتماعی به استناد گزارش بازرسی، بیمۀ من را قطع کرده است؛ در حالی که من سه هفته است در بیمارستان بستری هستم. راهکار مشكل من چیست؟
باید اطلاع داشته باشید که سازمان تأمین اجتماعی جهت جلوگیری از سوءاستفاده احتمالی و احقاق حقوق بیمهشدگان واقعی کارگران ساختمانی، برای احراز اشتغال بیمهشده درمشاغل شانزدهگانۀ کارگران ساختمانی، حسب ضرورت هر ششماه از محل کار و یا محل سکونت بیمهشده بازرسی تحقیقی به عمل میآورد، اما اگر این عدم اشتغال شما با ارائۀ مدارک پزشکی به علت بستری در بیمارستان باشد از مصادیق عدم اشتغال بیمهشده در کارهای ساختمانی تلقی نمیشود. احتمالاً بازرس تأمین اجتماعی از بستری بودن شما اطلاع نداشته است.
دو سال قبل که رانندۀ تاکسی و بیمهشدۀ تأمین اجتماعی بودم به علت اینکه قبل از تاریخ ازدواج صرفاً یک سال و ششماه سابقۀ پرداخت حق بیمه داشتم نتوانستم از کمکهزینۀ ازدواج بلاعوض سازمان تأمین اجتماعی استفاده کنم. به دلیل ناموفق بودن ازدواج اول، اخیراً مجدداً ازدواج کرده و بیش از سه سال سابقۀ پرداخت حق بیمه دارم. آیا میتوانم کمکهزینۀ ازدواج از سازمان تأمین اجتماعی دریافت کنم؟
خیر، طبق مادۀ (۸۵) قانون تأمین اجتماعی بیمهشده مرد و یا زن صرفاً در اولین ازدواج خود میتوانند کمکهزینۀ ازدواج دریافت کنند.
قرار است شعبۀ بزرگ یکی از فروشگاههای زنجیرهای در کرمان راهاندازی شود. جهت تأمین قفسههای مورد نیاز فروشگاه، با شرکت تولید ساخت قفسههای فلزی قراردادی منعقد کردهایم و مقرر شده ظرف دوماه بعد از ساخت و تهیه قفسههای مورد نیاز، آنها را از شرکت سازندۀ طرف قرارداد خریداری کنیم. با توجه به اینکه قراردادهای خرید و فروش مشمول کسر حق بیمه نیستند، آیا در رابطه با این قرارداد لازم است مفاد مادۀ (۳۸) قانون تأمین اجتماعی از طرف واگذارندۀ کار رعایت شود؟
طبق تبصرۀ یک مادۀ (۹) الحاقی به مصوبۀ سال ۱۳۷۰ شورای عالی تأمین اجتماعی و به استناد دادنامۀ شمارۀ ۱۸۴۷ مورخ ۱۳ بهمن ۱۳۹۳ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، صرفاً قراردادهای خرید و فروش اجناس، مواد، تجهیزات و اقلام مصرفی که موضوع قرارداد مهیا و آماده است و نوع قرارداد فقط خرید و فروش است و نیازی به تهیه و یا انجام کار اضافی نیست، به علت فقدان نیروی انسانی، مشمول ماده (۳۸) قانون تأمیناجتماعی و کسر حق بیمه نیست. چنانچه موضوع قرارداد تهیه، تأمین و تحویل تجهیزات (مثل قرارداد شما) بدون کار اضافی باشد در این حالت صرفاً هشت درصد از کل کارکرد قرارداد بابت عملیات بازرگانی شامل بازاریابی، برگزاری مناقصه، آموزش و خدمات پس از فروش و... با مأخذ 16.68درصد محاسبه و پس از وصول، مفاصاحساب تأمین اجتماعی جهت پرداخت باقیمانده مطالبات پیمانکار نزد واگذارندۀ کار صادر میشود و مابقی تجهیزات از محاسبۀ حق بیمه معاف است، لذا در این نوع قراردادها واگذارندۀ کار ملزم به رعایت مادۀ (۳۸) قانون تأمین اجتماعی است.
بهصورت متوالی ۱۹ سال است بیمهشدۀ تأمین اجتماعی در شغل سخت و زیانآور هستم. چند سال قبل با استفاده از یکماه مرخصی بدون حقوق به سفر حج تمتع رفتم، سال گذشته نیز برای دومین بار در ایام حج تمتع، با استفاده از یکماه مرخصی بدون حقوق به خانۀ خدا مشرف شدم. پیشتر اعلام شده بود مدت یکماه استفاده از مرخصی بدون حقوق جهت ادای فریضه حج باعث زایل شدن توالی ۲۰ سال اشتغال در کارهای سخت و زیانآور نمیشود. آیا سفر دوم من نیز تابع این مقررات است؟
خیر، طبق مقررات مدت یکماه استفادۀ از مرخصی بدون حقوق جهت ادای فریضۀ حج صرفاً برای یکبار در طول اشتغال در کارهای سخت و زیانآور باعث زایل شدن توالی در کارهای سخت و زیانآور نمیشود و سفرهای بعدی حج واجب شامل این مقررات نیست.
وکیل پایۀ یک و عضو کانون وکلا هستم. همکاران من از نظر بازنشستگی تابع ضوابط کانون وکلا هستند، اما اعضا پوشش درمانی ندارند. آیا میتوانم خودم را فقط تحت پوشش درمان سازمان تأمین اجتماعی قرار دهم؟
خیر، سازمان تأمیناجتماعی همراه با تعهدات و خدمات بلندمدت و کوتاهمدت خدمات درمانی نیز به بیمهشدگان ارائه میدهد و انجام خدمات درمانی بدون تعهدات مذکور قابل اجرا نیست. البته اگر سایر وکلای قوۀ قضایيه (غیر از کانون وکلا) با معرفی مرکز وکلا و کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوۀ قضاییه، طبق ضوابط بیمههای توافقی بیمۀ تأمین اجتماعی شوند، در زمان مراجعه به مراکز درمانی متعلق به سازمان تأمین اجتماعی از پرداخت فرانشیز معاف بوده و درمان آنها بهصورت رایگان انجام میشود.
دو سال است بیمهشدۀ کارگران ساختمانی هستم. جهت پرداخت حق بیمۀ مهرماه که مهلت پرداخت آن تا آخر آبانماه است، در مراجعه به کارگزاری سازمان تأمین اجتماعی مشخص شد که بیمهپردازی من متوقف شده است. با مراجعۀ بعدی به شعبۀ تأمین اجتماعی، کارشناس مربوطه اعلام کرد چون بازرس تأمین اجتماعی گزارش کرده در شغل کارگر ساختمانی اشتغال به کار ندارم بیمۀ من قطع شده است؛ اما به نظرم در تحقیقات محلی به بازرس تأمین اجتماعی اطلاعات نادرست دادهاند و من کماکان در این حرفه شاغل هستم. آیا میتوانم در این زمینه به شعبۀ مربوطه اعتراض کنم؟
بله، چنانچه کارگر ساختمانی به توقف ارتباط بیمهای خود معترض باشد، سازمان تأمین اجتماعی حداکثر تا سهماه به بیمهشده فرصت داده تا درخواست بررسی و پذیرش مجدد داشته باشد. بعد از اعتراض بیمهشده و ثبت آن در سیستم، متعاقباً شعبۀ مربوطۀ تأمین اجتماعی موظف است حداکثر تا دو هفته با انجام بازرسی دو نفره تحقیقی در خصوص صحتوسقم اعتراض بیمهشده اظهارنظر کند، لذا شما میتوانید اعتراض کتبی خود را جهت بازرسی مجدد ارائه کنید.
۵۲ سال سن و سه سال سابقۀ قبلی بیمهپردازی اجباری دارم. بعد از اخذ کارت مهارت فنی درجۀ (۲) از سازمان آموزش فنی و حرفهای و ثبتنام در سامانه رفاهی کارگران ساختمانی و درخواست برای بیمه شدن، توسط شعبۀ تأمین اجتماعی جهت انجام معاینات پزشکی به یکی از مراکز معاینۀ معرفی شدم و در معاینات اولیه پزشکی، فاقد توانایی انجام کارهای ساختمانی شدهام. در حالی که من ازکارافتادۀ کلی نیستم و به نظرم توانایی انجام کار ساختمانی در حد معمول را دارم، اما شعبۀ تأمین اجتماعی از پذیرش درخواست من خودداری کرده است. آیا راهکار دیگری برای بیمه شدن من وجود دارد؟
ملاک سازمان تأمین اجتماعی در رابطه با سلامت جسمی متقاضی بیمۀ کارگر ساختمانی و توانایی داشتن و یا نداشتن انجام کار، نتیجۀ معاینات پزشکی است. لذا طبق مقررات، شعبۀ تأمین اجتماعی موظف است از پذیرش متقاضیاي مثل شما که در معاینات اولیه پزشکی قادر به کار تشخیص داده نشدهاید خودداری کند. البته نرخ حق بیمۀ بیمهشدگان مشمول قانون بیمۀ اجتماعی کارگران ساختمانی هفت درصد است، اما با توجه به اینکه ۵۲ سال سن و سه سال نیز سابقۀ قبلی پرداخت حق بیمه دارید، میتوانید طبق ضوابط بیمۀ صاحبان حرف و مشاغل آزاد، با خوداظهاری به عنوان کارگر ساختمانی (خارج از قانون بیمۀ اجتماعی کارگران ساختمانی) با یکی از نرخهای ۱۲، ۱۴ یا ۱۸ درصد بیمۀ مشاغل آزاد شوید و یا از بیمۀ اختیاری با نرخ ۲۷ درصد استفاده کنید.
شوهرم در سال آخر دفاع مقدس مجروح و بعد از مدتی شهید شد. من مدت ۲۲ سال است در شرکت تولیدی مواد غذایی شاغل و بیمهشدۀ تأمین اجتماعی هستم. ۵۰ سال دارم اما طبق شرایط عمومی بازنشستگی زنان (داشتن حداقل ۲۰ سال سابقۀ بیمهپردازی و ۵۵ سال سن) نمیتوانم بازنشسته شوم. در خاطرم هست پیشتر در پاسخ به سؤالی اعلام شده بود که طبق بند «خ» مادۀ (۸۷) قانون برنامۀ ششم توسعه، همسران و فرزندان شهدا که طبق بند «ب» مادۀ (۲) قانون جامع خدماترسانی به ایثارگران در مراکز تولیدی و توزیعی و خدماتی تحت پوشش قانون کار و تأمین اجتماعی هستند، با داشتن حداقل ۲۲ سال سابقۀ بیمهپردازی و بدون لحاظ شرط سنی با حداکثر هشت سال سنوات ارفاقی میتوانند درخواست بازنشستگی کنند. با توجه به اینکه برنامۀ هفتم توسعه در مجلس شورای اسلامی در دست بررسی است و ظاهراً برنامۀ ششم توسعه قابلیت اجرایی دارد آیا میتوانم درخواست بازنشستگی خودم را به تأمین اجتماعی ارائه دهم؟
برنامۀ پنجسالۀ ششم توسعه که تا پایان سال ۱۴۰۰ اعتبار داشت، یکبار تا پایان سال ۱۴۰۱ تمدید شد و چون اخیراً نیز به علت عدم تصویب برنامۀ هفتم، طبق مصوبۀ مجلس شورای اسلامی و تأیید شورای نگهبان برنامۀ ششم مجدداً تا آخر سال ۱۴۰۲ تمدید شده است، اصولاً مواد و بندهای برنامۀ ششم تا پایان سال جاری قابل اجرا هستند و شما در فاصله زمانی مذکور میتوانید درخواست بازنشستگی کنید.
بیمهشدۀ اختیاری ساکن اصفهان هستم. فرزندخواندهام که از دوران طفولیت بهصورت قانونی تحت سرپرستی من قرار دارد و به واسطۀ من از خدمات درمانی سازمان تأمین اجتماعی برخوردار است، اخیراً به علت رسیدن به ۲۰ سالگی از پوشش تأمین اجتماعی خارج و بعد از اخذ دیپلم در حوزۀ علمیۀ اصفهان به تحصیلات حوزوی مشغول شده است. آیا او میتواند مجدداً تحت پوشش بیمۀ تأمین اجتماعی قرار گیرد؟
بله، اگر فرزند حقیقی و یا فرزندخواندۀ بیمهشده، بعد از ۱۹سالگی تمام و ورود به ۲۰سالگی، به جای تحصیلات دانشگاهی، در یکی از حوزههای علمیه به تحصیلات علوم دینی همطراز با تحصیلات دانشگاهی اشتغال داشته باشد، با ارائۀ گواهی تحصیلی صادره توسط حوزۀ علمیۀ مربوطه، مادامی که به تحصیل مشغول است میتواند مجدداً از خدمات درمانی سازمان تأمین اجتماعی بهرهمند شود.
پنجماه است مغازۀ تعویض روغن و پنچرگیری راهاندازی کردهام. اخیراً یک کارگر سادۀ مجرد در کارگاه شاغل شده و با اصرار او، با دستمزد ماهانۀ ۵۳ میلیون ریال او را بیمۀ تأمین اجتماعی کردهام. طبق بخشنامۀ سازمان تأمین اجتماعی غیر از دستمزد ماهانه، مبلغ ۲۰ میلیون ریال به عنوان مزایای رفاهی و انگیزهای و حق مسکن در لیستهای ارسالی منظور و از آنها نیز باید حق بیمۀ کسر و پرداخت شود. خواستم اطلاع داشته باشم این مبلغ ۲۰ میلیون ریال را سازمان تأمین اجتماعی رأساً خودش بخشنامه کرده است تا از کارفرمایان وصول کند؟
کارفرمایان نباید با اصرار کارگران خود نسبت به بیمه کردن آنها اقدام کنند، بلکه طبق مادۀ (۳۹) قانون تأمین اجتماعی کارفرما مکلف است از اولینماه اشتغال کارگر ضمن انجام معاینات پزشکی اولیۀ او، نسبت به ارسال صورتمزد و حقوق و پرداخت حق بیمۀ آنها اقدام کند. هر سال مبالغی با عناوین مزایای انگیزهای را شورای عالی کار و میزان حق مسکن را هیأت دولت تعیین میکند و مبلغ کمکهزینۀ اقلام مصرفی خانوار که به نام مزایای انگیزهای باید به کلیۀ کارگران اعم از دائم و یا موقت و متأهل و یا مجرد پرداخت شود. در مورد این مبالغ که باید بهصورت مستمر و ماهانه به بیمهشده پرداخت شود، سازمان تأمیناجتماعی به استناد مصوبههای شورای عالی کار و هیأت وزیران، اول هر سال این مزایا را جهت کسر حقبیمه در بخشنامۀ مربوط به حداقل دستمزد درج میکند.
