تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
به گزارش تأمین 24، جدیدترین دادههای آماری سازمان تأمین اجتماعی از یک تحول مهم در ساختار اشتغال کشور حکایت دارد، تعداد زنان بیمه شده اصلی که به واسطه شغل خود تحت پوشش این سازمان قرار گرفتهاند، به مرز ۴ میلیون نفر رسیده است. این رقم که نشاندهنده سهم رو به رشد زنان در اقتصاد رسمی کشور است، در حالی ثبت میشود که هنوز چالشهای ساختاری عمیقی در نظام بازنشستگی این قشر فعال وجود دارد.
بانوان در سالیان اخیر عرصه اجتماعی و اقتصادی جامعه را تا حدودی به خود اختصاص دادهاند تا بتوانند بخشی از مشارکت اقتصادی در کشور را از آن خود کنند. آمارها نشاندهنده عزم جدی بانوان برای کسب این امتیازات از بازار کسبوکار و حمایتهای ویژه از خدمات سازمان تأمین اجتماعی است.
در حال حاضر طبق آمارهای سازمان تأمین اجتماعی بیش از ۴ میلیون نفر بیمهشده اصلی و ۴۴۴ هزار نفر بازنشسته از خدمات بزرگترین سازمان بیمهگر کشور استفاده میکنند و براساس دادههای موجود هرساله به تعداد این گروهها از اقشار جامعه افزوده میشود.
همچنین آمارهای سازمان تأمین اجتماعی حاکی از آن است که بیش از یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفر از بانوان کشور در قالب سایر گروههای مستمریبگیر و یا مقرریبگیر بیمه بیکاری تحت پوشش این سازمان بیمهای قرار دارند.
استقبال بانوان از پوشش بیمهای
آمارهای جدید نشان میدهد، انگیزه زنان برای حضور در بازار کار رسمی و بهرهمندی از مزایای بیمهای از جمله دریافت مستمری و حقوق بازنشستگی، بیمه بیکاری و غرامت دستمزد، سیری صعودی داشته است. سهم ۴ میلیون نفری زنان از کل بیمهشدگان اصلی تأمین اجتماعی، نه تنها گویای افزایش نرخ مشارکت اقتصادی آنان است، بلکه بیانگر تغییر نگرش نسبت به امنیت شغلی و برنامهریزی برای دوران بازنشستگی در میان گروه بانوان در جامعه است.
کارشناسان معتقدند این استقبال، نتیجه تلاش برای پوششدهی مشاغل متنوع و افزایش آگاهی زنان از حقوق قانونی خود در قبال پرداخت حق بیمه است. این اقدام زنان نه تنها به استقلال مالی آنان در زمان حال کمک میکند در آینده نیز به عنوان تضمینکننده زندگی خود و خانواده آنان میشود.
پرداخت امروز حقبیمه به عنوان بیمهشدگان اصلی از سوی بانوان مسیر بازنشستگی این گروهها را تسهیل کرده و از طرفی دیگر به آینده شغلی آنان و دریافت مستمری دوران بازنشستگی و از سویی دیگر دریافت انواع خدمات درمانی برای این گروهها را تسهیل میکند.
نگاهی به آمار ۴۴۴ هزار بازنشسته زن
در سوی دیگر این آمار، جامعه ۴۴۴ هزار نفری زنان بازنشسته تحت پوشش تأمین اجتماعی قرار دارند؛ طبق دادههای آماری سازمان تأمین اجتماعی در حال حاضر حدود ۴ میلیون بازنشسته و مستمریبگیر از خدمات این سازمان استفاده میکنند که بانوان بخشی از این گروهها را تشکیل میدهند.
زنان بازنشسته تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی که اکنون دوران استراحت خود را سپری کرده و ماهانه خدمات درمانی و مستمری از این سازمان دریافت میکنند. با این حال، بررسی وضعیت این گروه، تصویری از نابرابریهای مزمن را در نظام بیمهای کشور به نمایش میگذارد.
دادههای رسمی از وضعیت بازنشستگی در سال ۱۴۰۳ نشان میدهد، با وجود بازنشستگی زودتر زنان نسبت به مردان، کیفیت این بازنشستگی از منظر مالی تفاوت فاحشی دارد. آمارهای موجود نشان میدهد که در برخی موارد میزان حقوق و مستمری بانوان در زمان اشتغال و حتی دوران بازنشستگی نسبت به مردان پایینتر است.
شکاف عمیق در مستمری
بر اساس آمار منتشر شده، میانگین مبلغ پایه حکم مستمری برای مردان به دلیل داشتن حق عائلهمندی و حق اولاد بسیار بیشتر از پایه حکم بانوان است و در سالهای اخیر یکی از مطالبات جدی بانوان برابری حقوق و مزایا در همه فرصتهای شغلی و دوران بازنشستگی است. این اختلاف فشار اقتصادی مضاعفی بر زنان سالمند وارد میکند.
تفاوت در سابقه پرداخت
یکی از مهمترین دلایل این شکاف، تفاوت در سابقه بیمهپردازی است. تحلیل آمارها نشان میدهد که متوسط سابقه بیمهپردازی برای زنان بازنشسته چندین سال نسبت به مردان کمتر است زیرا برخی از بانوان در سالهای گذشته با ۲۰ سال و حتی کمتر امکان استفاده از خدمات بازنشستگی را داشتهاند.
این اختلاف کاهش بیمهپردازی بانوان نسبت به مردان عمدتاً ناشی از خروج زودهنگام زنان از بازار کار به دلایلی همچون سختی کار، مسئولیتهای خانوادگی یا بازنشستگی پیش از موعد است. همین موضوع باعث میشود که حتی میزان مستمری دریافتی آنان در دوران بازنشستگی به نسبت کمتر از مردان باشد.
وابستگی به مشاغل کمدرآمد
دستهبندی مشاغل نشان میدهد، تمرکز اشتغال زنان در بخشهایی با دستمزد پایینتر و ریسک اخراج بالاتر، یکی از دلایل اصلی پایین بودن پایه حقوق دو سال آخر منتهی به بازنشستگی آنان است که به طور مستقیم بر میزان مستمری نهایی تأثیر میگذارد.
بسیاری از بانوان حتی به دلیل فعالیت در مشاغل کمدرآمد از میزان بیمهپردازی کمتری نسبت به مردان برخوردار هستند و همین موضوع چه در دوران اشتغال و زمان بازنشستگی حقوق کمتری برای بانوان خواهد داشت.
تبعات قانون جدید بر افق پیشرو
تحلیلگران حوزه رفاه و تأمین اجتماعی هشدار میدهند که تغییرات قانونی اخیر از جمله اصلاحات قانون برنامه هفتم توسعه ممکن است مسیر بازنشستگی را برای زنان دشوارتر کند. اگرچه برخی منابع اعلام کردهاند که تغییرات اعمال شده در سال ۱۴۰۴ بیشتر متوجه مردان بوده است، اما پیچیدگیهای قوانین جدید نظیر افزایش سنوات مورد نیاز برای برخی گروهها، لزوم آگاهی بیشتر زنان شاغل از حقوق بیمهای خود را دوچندان کرده است.
براساس قانون برنامه هفتم توسعه سن بازنشستگی برای مردان و زنان تغییرات جدی به دنبال دارد و باید به غیر از گروههایی که بالای ۲۸ سال سنوات بیمهپردازی دارند مابقی افراد براساس میزان حقبیمه پرداختی و سالهای پرداختی چندین ماه به بازنشستگی آنان اضافه میشود. در نهایت سن بازنشستگی به ۳۵ سال افزایش مییابد.
دستیابی به آمار ۴ میلیون بیمه شده اصلی زن، یک موفقیت آماری در مسیر توسعه اشتغال رسمی زنان است. اما وجود نیمی از یک میلیون بازنشسته زن با مستمریهایی به مراتب کمتر از مردان، هشداری جدی به سیاستگذاران است. تا زمانی که شکاف دستمزدی و سوابق بیمهای میان مردان و زنان برطرف نشود، زنان بیمه شده امروز، بازنشستگان با حقوق پایین در فردا خواهند بود.
سازمان تأمین اجتماعی به عنوان بزرگترین نهاد بیمهگر که در حال حاضر حدود ۵۰ میلیون نفر را در قالب ۵۳ درصد جمعیت کشور را تحت پوشش دارد همچنان به دنبال جذب بیمهشدگان جدید از میان زنان و مردان شاغل و غیرشاغل در بخشهای مختلف اقتصادی و تولیدی است تا علاوه بر گسترش خدمات خود به منابع پایدار خود نیز دسترسی پیدا کند.
تأمین اجتماعی که اصلیترین سازمان بیمهگر اجتماعی کشور حدود ۵۳ درصد جامعه را خدماترسانی میکند به طور یقین بیشترین تعداد بیمهشدگان زن را تحت پوشش دارد و به همین دلیل گستردهترین خدمات را به همه گروههای مشمول ارائه میدهد. بانوان نیز در این زمینه با بیمهپردازی مستمر خود، در زمان اشتغال خود از همه خدمات موردنیاز بهرهمند شده و در آینده نیز از مستمری بازنشستگی استفاده خواهند کرد.
