تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
سازمان تأمین اجتماعی بهعنوان بزرگترین سازمان بیمهگر کشور با جامعۀ عظیمی از مخاطبان در ارتباط است که غالباً با قواعد و قوانین این سازمان بزرگ آشنایی کافی ندارند. موضوعاتی که در این شماره به بررسی آنها میپردازیم عبارتند از: نحوۀ کمکرسانی خیّرین و واقفین به سازمان تأمین اجتماعی، هزینۀ غرامت دستمزد برای بیمهشدگان اختیاری، شمول بیمۀ اجباری برای کارگران کشت گلخانهای، و افزایش دستمزد برای بیمهشدگان اختیاری.
مدیرعامل یکی از شرکتهای ساختمانی انبوهساز هستم و با توجه به نوع فعالیت کاری به بعضی از مقررات سازمان تأمین اجتماعی آشنایی دارم. در کتاب مجموعۀ قوانین سازمان در بند (۴) مادۀ (۲۸) قید شده که یکی از منابع کسب درآمد برای سازمان تأمین اجتماعی از طریق جذب کمکها و هدایا است. با توجه به اینکه غیر از فعالیت در شرکت مذکور، یکی از خیّرین مدرسهساز نیز هستم، از چه طریقی میتوانم در این زمینه نیز بهعنوان خیّر، خدمتی برای تأمین اجتماعی انجام دهم؟
سازمان تأمین اجتماعی در اجرای بند (۴) مادۀ (۲۸) قانون تأمین اجتماعی و در راستای کمک به گسترش فرهنگ مشارکت فردی و جمعی، برای بهرهگیری از توانمندیهای مادی و معنوی خیّرین و واقفین اخیراً دستورالعملی مبنی بر جلب و جذب مشارکت این قبیل افراد صادر کرده است. طبق این دستورالعمل خیّرینی مثل شما اعم از اشخاص حقیقی و حقوقی (داخل و یا خارج از کشور) میتوانند با هماهنگی معاونت فرهنگی و اجتماعی ستاد مرکزی سازمان تأمین اجتماعی واقع در تهران و در استانها از طریق مدیران بیمهای و درمان استان مربوطه، مشارکت نقدی خود را بهصورت ارزی و یا ریالی و مشارکت غیرنقدی شامل اموال منقول و غیرمنقول (املاک) به سازمان تأمین اجتماعی اهدا کنند تا از طریق کمیتههای مشارکت ستادی و استانی در چارچوب قوانین و مقررات تأمین اجتماعی در حوزههای بیمهای و درمانی هزینه شود.
بعد از پایان دو سال خدمت سربازی، یک سال و شش ماه است در یک شرکت خصوصی شاغل و بیمهشدۀ اجباری هستم. چون فارغالتحصیل رشتۀ برق هستم در مدتی که در ارتش افسر وظیفه بودم، بعدازظهرها به مدت شش ماه در یک شرکت تولید لوازم برقی کار میکردم و کارفرما حق بیمۀ من را پرداخت کرده است. اگر بعد از شش ماه که سابقۀ بیمهپردازی من به دو سال میرسد، تصمیم به خرید دو سال خدمت سربازی را داشته باشم، آیا به کسر شش ماه حق بیمههای پرداختی اجباری در دوران سربازی، فقط حق بیمۀ ۱۸ ماه خدمت سربازی را پرداخت خواهم کرد، تا برای من ۲۴ ماه خدمت سربازی بهعنوان سابقۀ تأمین اجتماعی منظور شود؟
در سنوات گذشته در ارتباط با خرید خدمت سربازی، اگر فردی پس از پایان خدمت نظام وظیفه در ردیف بیمهشدگان سازمان تأمین اجتماعی قرار میگرفت و پس از بررسیهای لازم مشخص میشد که در طول خدمت سربازی به اعتبار اشتغال در یکی از کارگاههای مشمول قانون تأمین اجتماعی دارای سابقۀ پرداخت حق بیمه است، در صورت درخواست متقاضی برای احتساب سابقۀ خدمت سربازی، حق بیمۀ مدت خدمت سربازی به کسر سوابق بیمۀ اجباری در طول سربازی انجام میشد. اما در بخشنامۀ اصلاحیه که در سال ۱۴۰۰ در این ارتباط صادر شده، سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده است چون بر اساس قوانین اختصاصی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران سربازان وظیفه جزو نیروهای مسلح تلقی میشوند لذا در صورت تمایل بیمهشده برای خرید خدمت سربازی اگر بیمهشده در طول خدمت سربازی دارای سابقۀ بیمۀ اجباری باشد نسبت به احتساب کل سابقۀ خدمت سربازی مندرج در کارت پایان خدمت (بدون کسر دورۀ بیمهپردازی زمان سربازی) محاسبه و کل حق بیمۀ خدمت سربازی از بیمهشده وصول میشود.
یکی از آشنایان که با سابقۀ بیمهپردازی مشاغل آزاد بازنشسته شده برای استفاده از خدمات درمانی تأمین اجتماعی، از مستمریاش حق سرانۀ درمان کسر میشود. آخرین بیمهپردازی من از نوع بیمۀ اختیاری است و بعد از دو ماه از نظر شرط سن و سابقه میتوانم بازنشسته شوم. آیا از مستمری بازنشستگی من نیز حق سرانۀ درمان کسر خواهد شد؟
خیر، بعد از بازنشستگی بیمهشدۀ اختیاری، جهت استفاده مستمریبگیر و افراد تحت تکفل قانونی از خدمات درمانی سازمان تأمین اجتماعی، طبق مادۀ (۸۹) قانون تأمین اجتماعی از مستمری بازنشسته صرفاً دو درصد درمان کسر میشود و کسر حق سرانۀ درمان موضوعیت ندارد.
چون یک ماه حق بیمۀ اختیاری را خارج از مهلت مقرر پرداخت کردهام قرارداد بیمۀ اختیاری من باطل شده است. با توجه به اینکه تصمیم به عقد قرارداد جدید بیمۀ اختیاری ندارم، آیا مبلغ پرداختی خارج از مهلت قانونی به من برگشت داده میشود؟
بله، اگر بیمهشدۀ اختیاری حق بیمۀ مربوطه را در مهلت قانونی پرداخت نکرده باشد مبلغ پرداختی پس از کسر هزینههای اداری (معادل یکبیستوهفتم) به بیمهشده و یا وکیل قانونی او مسترد خواهد شد.
از سازمان تأمین اجتماعی مقرری بیمۀ بیکاری دریافت میکنم. پس از دو ماه پرداخت مقرری به پایان میرسد. برای اینکه در سوابق بیمهای خودم فاصله ایجاد نشود نسبت به درخواست و عقد قرارداد بیمۀ اختیاری اقدام و شش ماه حق بیمۀ اختیاری را پیشپرداخت کردهام. آیا بعد از اتمام دریافت مقرری بیمۀ بیکاری میتوانم نسبت به ادامۀ بیمهپردازی اختیاری بدون درخواست مجدد اقدام کنم؟
بله، اگر مقرریبگیر بیمۀ بیکاری قبل از اتمام استحقاق مقرری، اقدام به درخواست و تنظیم قرارداد و پرداخت حق بیمۀ اختیاری کرده و یا میکند در این حالت قرارداد بیمۀ اختیاری او معتبر بوده و پذیرش سوابق ایجادی ناشی از آن از تاریخ پایان مقرری بیمۀ بیکاری بلامانع است. البته حق بیمههای دریافتی در دورۀ همپوشانی بیمۀ اختیاری و مقرری بیمۀ بیکاری به بیمهشده مسترد میشود.
بیمهشدۀ سازمان تأمین اجتماعی شاغل در یک مؤسسۀ دولتی هستم. اگر بخواهم یک سال از مرخصی بدون حقوق استفاده کنم از چه طریقی میتوانم فاصله ایجاد شده سوابقم در مدت مذکور را جبران کنم؟
افراد شاغل در مؤسسات و شرکتهای دولتی که مشمول قانون تأمین اجتماعی هستند اگر در ایام مرخصی بدون حقوق (مثل شما) از حالت اشتغال خارج شده و تابع هیچیک از نظامهای بیمهای نباشند، میتوانند سابقۀ خود را با ادامۀ بیمهپردازی اختیاری و یا بیمۀ صاحبان حِرف و مشاغل آزاد ادامه داده و بعد از شروع به کار مجدد در محل اشتغال قبلی با قطع بیمۀ اختیاری و یا مشاغل آزاد، بیمهپردازی خود را مجدداً از طریق محل کار بهصورت بیمۀ اجباری ادامه دهند.
پس از عمل جراحی بینی، پزشک جراح گوش و حلق و بینی یک هفته استراحت پزشکی برای من تجویز کرده است. با توجه به اینکه بیمهپرداز اجباری هستم و کارفرما حقوق مدت استراحت را پرداخت نمیکند، آیا میتوانم آن را از تأمین اجتماعی دریافت کنم؟
کلیۀ جراحیهای پزشکی از جمله جراحی بینی اگر در رابطه با جراحی رایج زیبایی باشد از استراحت پزشکی مشمول دریافت غرامت دستمزد نیست، اما چنانچه جراحی بینی در ارتباط با بیماری خاصی است، پرداخت غرامت دستمزد ایام استراحت پزشکی جزو تعهدات سازمان تأمیناجتماعی برای بیمهشدگان اجباری و بیمهشدگان مشمول قانون بیمۀه اجتماعی رانندگان قرار دارد.
فرزندم که ۲۳ سال دارد و نمیتواند تحت پوشش من قرار گیرد در دورۀ پودمانی دانشگاه علمیکاربردی قبول شده و قرار است مشغول به تحصیل شود. آیا با ارائۀ گواهی اشتغال به تحصیل از دانشگاه علمی و کاربردی، مثل سایر مؤسسات عالی دانشگاهی میتواند جهت استفاده از درمان تأمیناجتماعی مجدداً تحتپوشش من قرار گیرد؟
پذیرش گواهی اشتغال به تحصیل از آن دسته از دورههای پودمانی که اسامی مراکز و مؤسسات دانشگاه جامع علمی و کاربردی آنها در جدول مؤسسات آموزش عالی در قسمت جداول پایه، فهرست شده باشد جهت ارائۀ خدمات درمانی تأمین اجتماعی بلامانع است.
چهار سال است بیمهشدۀ اجباری هستم. اگر تصمیم بگیرم از کارگاه ترک کار کنم و بیمهپرداز اختیاری شوم، آیا میتوانم دستمزد بیشتری برای پرداخت حق بیمۀ اختیاری انتخاب کنم؟
بله، اگر متقاضی بیمۀ اختیاری که سابقۀ قبلی پرداخت حق بیمۀ او پنج سال و یا کمتر است (مثل شما) مجاز است دستمزد مبنای کسر حق بیمۀ اختیاری را بین ۱.۲ برابر حداقل دستمزد و حداکثر دستمزد (هفت برابر حداقل دستمزد) مصوب شورای عالی کار در سال مربوطه انتخاب کند. البته از ابتدای هر سال همزمان با افزایش دستمزد شاغلان به میزان درصدی که طبق مصوبات شورای عالی کار به سطوح دستمزدی افزوده میشود مبنای کسر حق بیمۀ بیمهشدگان اختیاری نیز افزایش پیدا میکند. البته طبق دستورالعمل مربوطه در هر حال دستمزد انتخابی متقاضی بیمۀ اختیاری نباید از ۱.۲ برابر حداقل دستمزد کمتر و از حداکثر دستمزد مصوب شورای عالی کار بیشتر باشد.
بعد از پایان ۲۰ ماه خدمت سربازی، دو سال است با ارائۀ کارت پایان خدمت سربازی بیمۀ اختیاری شدهام. چون پنج ماه مانده به پایان خدمت، خود را بیمۀ مشاغل آزاد کرده بودم، اگر بخواهم ۲۰ ماه سابقۀ خدمت سربازی را خریداری کنم، آیا حق بیمۀ ۲۰ ماه خدمت سربازی را میتوانم به کسر پنج ماه سابقه بیمۀ مشاغل آزاد پرداخت کنم؟
خیر، اگر بیمهشدگان در طول خدمت سربازی مبادرت به پرداخت حق بیمۀ صاحبان حِرف و مشاغل آزاد و یا بیمۀ اختیاری کرده باشند از تاریخ همپوشانی بیمۀ مشاغل آزاد با خدمت سربازی حق بیمههای پرداختی مشاغل آزاد و یا بیمۀ اختیاری به بیمهشده مسترد شده و در صورت تمایل به خرید خدمت سربازی، حق بیمۀ کل خدمت سربازی مندرج در کارت پایان خدمت از بیمهشده وصول میشود.
شش ماه است که در خارج از کشور اقامت دارم. قبلاً که در ایران بودم، چهار سال بدون وقفه سابقه بیمهپردازی اجباری دارم. با توجه به اینکه ۵۱ سال و تمایل به ادامه بیمهپردازی اختیاری را دارم، اما بهعلت مشغله کاری نمیتوانم در ایران بهصورت حضوری درخواست بیمۀ اختیاری کنم. آیا وکیل من میتواند به نیابت از من کلیه امور مربوط به بیمۀ اختیاری را انجام دهد؟ و اینکه آیا انجام معاینات پزشکی نیز در این ارتباط مورد نیاز است؟
متقاضی بیمۀ اختیاری مجاز است با انتخاب وکیل با صدور وکالتنامه در دفاتر اسناد رسمی ایران و یا نمایندگیهای جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور (مثل شما) که در متن وکالتنامه عنوان «مراجعه به سازمان تأمین اجتماعی جهت انجام امور بیمهای» و یا هرگونه عبارتی که حاوی همین معناست قید شده باشد نسبت به بیمهپردازی اقدام کند. وکیل متقاضی نیز میتواند انجام کلیه امور شامل درخواست و عقد قرارداد و پرداخت حق بیمه (به غیر از معاینات پزشکی متقاضی در صورت نیاز) را به نمایندگی از او انجام دهد. البته شما با توجه به سن و سابقۀ قبلی پرداخت حق بیمه واجد شرایط درخواست بیمۀ اختیاری هستید و چون متقاضی بیمۀ اختیاری در صورت داشتن دو شرط توأمان (داشتن حداقل یک سال سابقۀ قبلی پرداخت حق بیمه ظرف ۱۰ سال از تاریخ درخواست و داشتن حداقل ۹۰ روز سابقه قبلی ظرف یک سال از تاریخ درخواست) از انجام معاینات اولیه پزشکی معاف است. لذا با توجه به اطلاعاتی که شما دادهاید در حال حاضر نیاز به معاینات پزشکی ندارید.
در شهر کرج مغازۀ میوهفروشی و ترهبار دارم و یک نفر بیمهشده در مغازهام اشتغال به کار دارد. اخیراً در یکی از مناطق اطراف کرج مزرعۀ کشت گلخانهای خیار و گوجهفرنگی راهاندازی کردهام و قسمتی از محصولات گلخانه را در مغازه به فروش میرسانم. در گلخانه دو نفر شاغل هستند و اصرار دارند که بیمۀ تأمین اجتماعی شوند. آیا کارگران شاغل در کشتهای گلخانهای مثل مغازۀ میوهفروشی مشمول قانون تأمین اجتماعی هستند؟
بله، کلیۀ کارگرانی که در یکی از کشتهای گلخانهای مشغول به کار هستند مشمول بیمۀ اجباری تأمین اجتماعی بوده و کارفرما مکلف است طبق مادۀ (۳۹) قانون تأمین اجتماعی نسبت به ارسال صورت مزد و حقوق ماهانۀ آنها به شعبۀ مربوطۀ سازمان تأمین اجتماعی و پرداخت حق بیمه اقدام کند.
