تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
سازمان تأمین اجتماعی بهعنوان بزرگترین سازمان بیمهگر کشور با جامعۀ عظیمی از مخاطبان در ارتباط است که غالباً با قواعد و قوانین این سازمان بزرگ آشنایی کافی ندارند. موضوعاتی که در این شماره به بررسی آنها میپردازیم عبارتند از: تجدید مرخصی استعلاجی با وجود عدم تأیید ازکارافتادگی، استفاده از سوابق انتقالی برای بهرهمندی از بازنشستگی، میزان مرخصی زایمان برای مادری که چندقلو به دنیا آورده، و دریافت مستمری ازکارافتادگی همراه با مستمری بازماندگان.
با ۵۰ سال سن، سابقۀ پرداخت حق بیمهام تا یک ماه دیگر به ۳۰ سال تمام میرسد و میتوانم بازنشسته شوم. باتوجه به اینکه دو سال آخر سابقه، بیمهام مشاغل آزاد رد شده، در شش ماه آخر آن از پرداخت حق سرانۀ درمان انصراف دادهام و در این مدت از درمان تأمین اجتماعی استفاده نکردهام. اگر در زمان برقراری مستمری بازنشستگی تصمیم بگیرم مجدداً از درمان استفاده کنم، باید حق سرانۀ درمان دوران انقطاع را پرداخت کنم؟
خیر، اگر بیمهشدۀ مشاغل آزاد درخواست بازنشستگی کند، چنانچه در زمان بیمهپردازی امر درمان مورد قرارداد او بوده و یا نبوده باشد، موقع برقراری مستمری بازنشستگی، درصورت تمایل به استفاده از درمان تأمین اجتماعی، بدون دریافت حق سرانۀ درمان دوران انقطاع و صرفاً با کسر حق سرانۀ درمان به تعداد خود و افراد تحت تکفل قانونی از مستمری ماهیانه، میتوانند از درمان سازمان تأمین اجتماعی بهرهمند شوند.
بیمهشدۀ کارگر ساختمانی هستم و در ساخت یک آپارتمان اشتغال به کار دارم. یکی از کارگران تبعۀ افغانستان که مجوز قانونی کار در ایران را دارد، کاشیکاری ساختمان را به عهده گرفته است. چون کارگران اتباع خارجی مشمول بیمۀ کارگران ساختمانی نیستند، از من خواسته بپرسم از چه طریقی میتواند بیمۀ تأمین اجتماعی شود؟
اتباع خارجی که دارای مجوز اقامت معتبر و همچنین مجوز کار معتبر صادره توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی هستند با لحاظ سایر شرایط بیمۀ صاحبان حِرف و مشاغل آزاد - از جمله داشتن حداکثر ۵۰ سال - میتوانند بیمۀ مشاغل آزاد شوند. ضمناً اتباع بیگانه که با داشتن مجوز کار و اقامت قبلاً در یکی از کارگاههای مشمول قانون تأمین اجتماعی شاغل و بیمهشدۀ اجباری بوده و از کارگاه مربوطه ترک کار کردهاند، با داشتن حداقل ۳۰ روز سابقۀ پرداخت حق بیمه و با در نظر گرفتن سایر شرایط بیمۀ اختیاری از جمله داشتن حداکثر ۵۰ سال سن، مجاز هستند خود را بیمه اختیاری کنند.
بعد از عدم تأیید ازکارافتادگی کلی من توسط کمیسیون پزشکی تأمین اجتماعی بهعلت تداوم بیماری، پزشک معالج یک ماه دیگر استراحت پزشکی تجویز کرده است. آیا با وجود عدم تأیید ازکارافتادگی کلی، میتوانم از مرخصی استعلاجی جدید تجویز شده استفاده کنم؟
بله، چنانچه بیمهشده بر اساس نظریۀ کمیسیون پزشکی ازکارافتادگی کلی شناخته نشود و بعد از تاریخ تشکیل کمیسیون، بیمهشده مبادرت به ارائۀ استراحت پزشکی تجویز شده کند، در صورت حفظ اشتغال و بیمهپردازی بیمهشده و ارائۀ مدارک و مستندات درمانی، چنانچه موضوع در شورای پزشکی تأمین اجتماعی مورد تأیید قرار گیرد استراحت پزشکی تجویزشده قابل پرداخت خواهد بود.
در بازار تهران مغازۀ فرشفروشی دارم و بر اساس جواز کسب صادره توسط اتحادیۀ مربوطه، بیمۀ مشاغل آزاد شدهام و برای خودم، همسر و دو فرزندم، جمعاً به تعداد چهار نفر حق سرانۀ درمان پرداخت میکنم؛ اما هرموقع به درمانگاههای سازمان تأمین اجتماعی مراجعه میکنیم برخلاف سایر بیمهشدگان تأمین اجتماعی باید مبلغی نیز بابت فرانشیز پرداخت کنیم. مگر پرداخت حق سرانۀ درمان جهت استفاده از خدمات درمانی سازمان تأمین اجتماعی نیست؟
درمان کلیۀ بیمهشدگان سازمان تأمین اجتماعی در مراکز درمانی متعلق به این سازمان بدون اخذ فرانشیز و بهصورت رایگان صورت میگیرد، اما بیمهشدگان صاحبان حِرف و مشاغل آزاد و افرادی که در قالب بیمۀ مشاغل آزاد با یکی از نرخهای ۱۲ یا ۱۴ و یا ۱۸ درصد و با حق سرانۀ درمان بیمهپرداز تأمین اجتماعی هستند، چون نرخ حق بیمۀ آنها نسبت به سایر بیمهشدگان کمتر است در مراجعه به مراکز درمانی تأمین اجتماعی باید فرانشیز پرداخت کنند. ضمناً این قبیل بیمهشدگان اگر حق سرانۀ درمان پرداخت نکنند در هنگام مراجعه به مراکز درمانی طرف قرارداد تأمین اجتماعی باید کلیۀ هزینههای مربوطه به صورت آزاد را پرداخت کنند و چون فاقد بیمۀ پایه هستند، امکان استفاده از طرح جدید دارویار نیز برای آنها میسر نخواهد بود.
پیشتر اعلام شده بود، متقاضیان بیمۀ اختیاری که بیش از ۵۰ سال دارند، باید معادل سن اضافه بر ۵۰ سال، سابقۀ پرداخت حق بیمه داشته باشند. من که ۵۳ سال دارم و دو سال است بیمهشدۀ اجباری هستم اگر بخواهم از شغل خودم ترک کار کنم و بیمۀ اختیاری شوم - با توجه به اینکه شش سال از سوابق استخدام دولتی خود را به تأمین اجتماعی منتقل کرده و مابهالتفاوت آن را به صورت اقساطی پرداخت میکنم و دو ماه دیگر پرداخت اقساط آن به پایان میرسد- آیا برای متقاضی بیمۀ اختیاری، سوابق انتقالی مشمول سابقۀ مازاد بر ۵۰ سال است؟
بله، سوابق منتقلشده از صندوقهای بازنشستگی کشوری و لشکری و یا صندوق روستاییان و عشایر به صندوق تأمین اجتماعی، در احراز شرایط سن و سابقه برای متقاضی بیمۀ اختیاری ملاک قرار میگیرد، به شرطی که مابهالتفاوت سوابق مورد انتقال به صورت نقدی و در صورت پرداخت اقساطی، کلیۀ اقساط آن به حساب سازمان تأمین اجتماعی واریز شده باشد. لذا شما مادامی که بقیه اقساط را پرداخت نکردهاید نمیتوانید از این سوابق انتقالی جهت پوشش سوابق بیش از ۵۰ سال استفاده کنید.
با ۴۲ سال سن و ۲۰ سال سابقۀ پرداخت حق بیمه درخواست بازنشستگی کردهام و حکم برقراری مستمری بازنشستگی من صادر شده است. بعد از صدور حکم اطلاع پیدا کردهام زنان بیمهشده که با ۴۲ سال سن و ۲۰ سال سابقه بازنشسته میشوند، مستمری ماهیانۀ آنها ۲۰ روزه است. آیا با توجه به اینکه مستمری برقرارشده هنوز به مرحلۀ پرداخت نرسیده است میتوانم از بازنشستگی انصراف دهم؟
بله، طبق مقررات سازمان تأمین اجتماعی بیمهشدهای که پس از درخواست بازنشستگی و یا بعد از صدور حکم بازنشستگی از بازنشسته شدن منصرف شود، پذیرش انصراف و لغو حکم بازنشستگیاش در صورت عدم پرداخت مستمری امکانپذیر است.
پزشک معالج من اعلام کرده که باید از یک ماه مانده به تاریخ زایمان، تحتنظر و درمان باشم؛ آیا در این مدت تحت نظر بودن میتوانم از استراحت پزشکی استفاده کنم؟
خیر، طبق مقررات مربوطه، تحت نظر و تحت درمان بودن بیمهشده، استراحت پزشکی تلقی نمیشود.
سه سال است بیمهشدۀ راننده اتوبوس بینشهری هستم و به کمک فرزندم در ناوگان اتوبوسرانی بینشهری فعالیت دارم. در زایمانی که اخیراً انجام شده تعداد فرزندان چهارقلو بوده، اما یکی از آنها طبق اعلام پزشک معالج بهعلت نارسائی قلبی مُرده به دنیا آمده است، آیا خانم بیمهشدۀ راننده که چندقلو به دنیا آورده و یکی از آنها فوت کرده باشد باز هم ۹ ماه مرخصی زایمان به او تعلق میگیرد؟
مرخصی زایمان صرفاً به بیمهشدگان اجباری و رانندگانی که در اجرای قانون بیمۀ اجتماعی رانندگان بیمهشده هستند تعلق میگیرد، همچنین در زایمانهای سهقلو و بیشتر، بیمهشده به جای ۹ ماه، از یک سال مرخصی زایمان استفاده میکند. اگر در زایمانهای عادی (بدون چندزایی)، فرزند بیمهشده بعد از هفتۀ بیستودوم بارداری فوت کند، بعد از تأیید شورای پزشکی سازمان تأمین اجتماعی بهجای ۹ ماه، ۸۴ روز (۱۲ هفته) مرخصی زایمان به بیمهشده تعلق میگیرد اما در مورد شما که یکی از چهارقلوها فوت کرده و در حال حاضر صاحب سه قلو هستید میتوانید از یک سال مرخصی بارداری استفاده کنید.
بیمهشدۀ کارگر ساختمانی هستم. بهعلت بیماری، پزشک معالج یک هفته استراحت پزشکی برایم تجویز کرده است. چون کارفرما در این مدت مزدی به من پرداخت نمیکند، آیا میتوانم از سازمان تأمین اجتماعی غرامت دستمزد ایام بیماری دریافت کنم؟
خیر، افرادی که طبق قانون بیمۀ اجتماعی کارگران ساختمانی، بیمهشدۀ تأمین اجتماعی هستند صرفاً در حوادث ناشی از کار و درصورت عدم اشتغال به کار و با استراحت تجویزشده، مشمول دریافت استراحت پزشکی هستند و در بیماریهای عادی مشمول دریافت غرامت دستمزد نخواهند بود.
یکی از کارگران کارگاه موزاییکسازی من تبعۀ افغانستان است و در محیط کارگاه دچار حادثه شده، آیا کارگران اتباع شاغل در کارگاههای مشمول قانون تأمین اجتماعی، مثل کارگران ایرانی مشمول حوادث کار هستند؟
بله، حوادث ناشی از کار کارگران اتباع خارجی به شرطی که مجوز اقامت و مجوز اشتغال معتبر داشته باشند قابل بررسی است و در صورت تأیید توسط بازرس فنی شعبۀ تأمین اجتماعی میتوانند از تعهدات مربوطه طبق مقررات استفاده کنند.
از سازمان تأمین اجتماعی مستمری ازکارافتادگی کلی دریافت میکنم. شوهرم که بیمهشدۀ تأمین اجتماعی بود اخیراً فوت کرده است، آیا میتوانم همراه با پسر ۱۵سالهام من نیز از مستمری بازماندگان شوهرم استفاده کنم؟
بله، زن مستمریبگیر بازنشسته و یا ازکارافتاده کلی در صورت فوت همسر بیمهشدۀ خود طبق بند (۲) مادۀ (۴۸) قانون حمایت خانواده، طبق سهام مندرج در مادۀ (۸۳) قانون تأمین اجتماعی مشمول دریافت مستمری بازماندگان به میزان ۵۰ درصد مستمری استحقاقی است.
قبلاً ۱۸ سال سابقۀ بیمهپردازی اجباری داشتم. بهعلت حادثۀ ناشی از کار مستمری ازکارافتادگی جزئی دریافت میکنم و همزمان با دریافت مستمری جزئی، دو سال است در کارگاه دیگری نیز اشتغال به کار دارم. یک ماه دیگر کل سابقهام به ۲۰ سال و سن من نیز به ۶۰ سال میرسد. با توجه به اینکه جهت محاسبۀ مستمری بازنشستگی متوسط مزد و حقوق دو سال آخر در نظر گرفته میشود، آیا میزان مستمری جزئی دریافتی در احتساب میانگین دو سال آخر مؤثر است؟
بله، بیمهشدهای که در اثر حادثۀ ناشی از کار مشمول دریافت مستمری ازکارافتادگی جزئی قرار گرفته، اگر بهعلت اشتغال مجدد حائز شرایط بازنشستگی شود طبق مصوبات شورای عالی تأمین اجتماعی مبلغ مستمری ازکارافتادگی جزئی ناشی از کار به عنوان قسمتی از دستمزد او محسوب شده و در تعیین میزان مستمری بازنشستگی مؤثر خواهد بود. به عبارت دیگر طبق تبصرۀ ذیل مادۀ (۷۷) قانون تأمین اجتماعی میزان مستمری متعلقه مثل یکی از عناوین حقوق و مزایای بیمهشده حسب مورد به دستمزد ماهها و روزهای کارکرد بیمهشده اضافه میشود. نظر به اینکه مستمری ازکارافتادگی جزئی مشمول کسر حق بیمه نیست، لذا هنگام احتساب آن به عنوان قسمتی از دستمزد بیمهشده رعایت حداکثر دستمزد (هفت برابر حداقل دستمزد) الزامی نبوده و مبلغ مستمری جزئی میتواند مازاد بر حداکثر حقوق و مزایای مشمول کسر حق بیمه در موقع محاسبۀ متوسط دستمزد دو سال آخر منظور شود. چنانچه در محاسبۀ دو سال آخر در بعضی از ماهها و یا روزها بیمهشده فاقد کارکرد باشد مبلغ مستمری جزئی به تنهایی قابل احتساب نخواهد بود. ضمناً در اینگونه موارد از تاریخ برقراری مستمری بازنشستگی، پرداخت مستمری ازکارافتادگی جزئی متوقف میشود.
در زیرزمین منزل مسکونی خود کارگاه خیاطی راهاندازی کردهام و دو نفر کارگر نیز در آنجا مشغول به کار هستند. تصمیم دارم آنها را بیمه کنم؛ آیا باید از محل کارگاه بازرسی به عمل آید؟
اصولاً بازرسی تأمین اجتماعی از منازل مسکونی (به غیر از موارد استثنا) مجاز نیست؛ اما اگر کارفرما در محلی با کاربری مسکونی تمایل به ارسال لیست و پرداخت حق بیمۀ کارگران شاغل داشته باشد ابتدا لازم است با همراه داشتن جواز کسب یا تأییدیۀ اتحادیه مربوطه مبنی بر کارفرمایی و بهرهبردار بودن کارگاه و قرارداد اجاره و یا سند سرقفلی و یا مالکیت به شعبۀ تأمین اجتماعی مربوطه مراجعه کند. پس از تکمیل فرم هویتی کارفرما و ارائۀ تعهدنامه به شعبۀ مذبور مبنی بر امکان بازرسی از محل ملک مسکونی که کارگاه درآن قراردارد، بعد از اخذ کد کارگاهی از واحد وصول حق بیمۀ شعبه، میتواند نسبت به ارسال لیست و پرداخت حق بیمۀ کارگران اقدام کند. چنانچه کارفرما از ارائۀ تعهدنامه مذکور استنکاف ورزد لیست از طرف تأمین اجتماعی اخذ نخواهد شد. ضمناً اگر بعد از ارائۀ تعهدنامه به مفاد آن عمل نکند و از ورود بازرس تأمین اجتماعی به کارگاه مورد نظر جلوگیری کند، سازمان تأمین اجتماعی از دریافت لیست ماههای آتی خودداری خواهد کرد.
