
سازمان تأمیناجتماعی، جمعیت تحت پوشش خود را در تمامی مراحل زندگی از پیش از تولد تا پس از مرگ، یاری میرساند و تعهدات این سازمان برابر با استانداردهای تعیین شده بهوسیله سازمان بینالمللی کار و انجمن بینالمللی تأمیناجتماعی تنظیم شده و بالاترین حد این استانداردها را دربر میگیرد.
حوادث و بیماریها
یکی از مهمترین تعهدات و خدمات سازمان تأمیناجتماعی مربوط به حوادث و بیماریها است. تعهدات این نهاد در این حوزه شامل خدمات درمانی، کمکهزینه وسایل پزشکی و هزینه سفر و اقامت بیمار میشود.
در حوزه خدمات درمانی، تأمیناجتماعی سلامت افراد تحت پوشش خود را از دوران پیش از تولد، دوران جنینی، پس از تولد تا دوره کهولت و سالخوردگی پایش کرده و خدمات مورد نیاز درمانی آنها را ارائه میدهد.
هر فردی در طول زندگی خود بهطور طبیعی یا در شرایط خاص با مشکلاتی مواجه میشود که سلامت او را تحت تاثیر قرار میدهد. میدانیم؛ ابتلا به برخی بیماریها به لحاظ شرایط جسمانی، روانی و موروثی بعضا اجتنابناپذیر و در برخی موارد به دلیل سبک زندگی ناسالم، گریزناپذیر است. در برخی موارد دیگر بیماریها میتواند در اثر عوارض حرفهای رخ دهد. همچنین پیری و کهولت از دیگر عواملی است که به طور طبیعی هر فردی در طول زندگی آن را تجربه میکند و در این سنین قوای بدنی کاهش یافته و ریسک ابتلا به بیماری افزایش مییابد. حوادث نیز از دیگر مواردی است که در اثر آن سلامت افراد به خطر افتاده و انجام اقدامات درمانی ضروری میشود.
براین اساس تأمیناجتماعی در دو بخش درمان مستقیم و غیرمستقیم پاسخگوی نیازهای درمانی بیمهشدگان است. در بخش درمان مستقیم سازمان با دراختیار داشتن 78 بیمارستان ملکی و هیاتمدیرهای، 330 درمانگاه عمومی، پلیکلینیک تخصصی و دندانپزشکی و پنج دیکلینیک با مجموع 408 واحد درمانی در سطح کشور، خدمات متنوع درمانی را در سطوح مختلف از ویزیت و ارائه مشاورههای پزشکی تا سنگینترین اعمال جراحی، در اختیار جامعه تحت پوشش قرار میدهد.
در بخش درمان غیرمستقیم نیز تأمیناجتماعی بهمنظور تسهیل دسترسی بیمهشدگان به انواع خدمات درمانی، تشخیصی و دارویی در سراسر کشور با 21 هزار و 309 مطب پزشکان و دندانپزشکان مستقل، 32 هزار و 61 مرکز پاراکلینیک، 1076 بیمارستان، 3549 درمانگاه و دیکلینیک و 493 مرکز جامع سلامت قرارداد همکاری دارد.
کمکهزینه وسایل پزشکی نیز در حوزه خدمات درمانی قرار دارد. سازمان تأمیناجتماعی علاوه بر خدمات درمانی، تشخیصی و دارویی از پوشش هزینههای وسایل کمکپزشکی شامل اروتز و پروتز غافل نمانده و برای کاهش پرداخت از جیب بیمهشدگان این وسایل را نیز در تعهدات خود جای داده است.
اروتز به وسایل کمک پزشکی گفته میشود که برای بهبود عملکرد عضوی که دچار اختلال شده است، به کار میرود؛ مانند عینک، سمعک، عصا و ویلچر و پروتز نیز شامل اندام مصنوعی یا وسایل کمکپزشکی است که در صورت فقدان تمام یا قسمتی از عضو به منظور جبران این کمبود استفاده میشود. از جمله این وسایل میتوان به دست مصنوعی، پای مصنوعی و دندان مصنوعی اشاره کرد.
علاوه بر همه اینها تأمیناجتماعی اقلام آندوپروتز را که در اعمال جراحی تعویض مفاصل، دریچههای قلب و جایگزینی استنتهای عروق قلبی و مغزی استفاده میشود در مراکز ملکی خود به صورت رایگان برای بیمهشدگان فراهم میکند. این خدمت سازمان درحالی انجام میشود که قیمت هریک از اقلام مذکور در بخشهای خصوصی درمانی بسیار گران است و بیش از دهها میلیون تومان هزینهدربر دارد.
پرداخت هزینه سفر و اقامت بیمار از دیگر خدماتی است که تأمیناجتماعی به افراد تحت پوشش خود ارائه میدهد. چنانچه بیماران در قالب نظام ارجاع مجبور به سفر به شهر دیگری برای برخورداری از خدمات درمانی شوند، تأمیناجتماعی هزینههای سفر و اقامت آنها را پرداخت میکند. این نحوه خدمترسانی نشان میدهد که این نهاد در مواقع بحرانی، حتی کوچکترین مخارج زندگی افراد را در حوزه درمان پیشبینی کرده و اجازه نمیدهد تا بار هزینهها بر دوش بیماران سنگینی کند.
پرداخت غرامت دستمزد
غرامت دستمزد شامل ایام بیماری و ایام بارداری از دیگر تعهدات تأمیناجتماعی بهشمار میرود. همانطور که اشاره شد؛ هر فردی در طول زندگی دچار بیماریهای مختلف با طول درمانهای متفاوت میشود و تأمیناجتماعی نیز با ارائه خدمات درمانی و نیز پوشش هزینههای درمان این ریسک زندگی افراد را پاسخگویی میکند. اما تعهدات تأمیناجتماعی تنها معطوف به درمان نیست؛ بلکه این نهاد در دورانی که بیمهشدگان توان و نیروی کار کردن خود را از دست میدهند و نمیتوانند به درآمدزایی خود ادامه دهند، به یاری آنها شتافته و بخشی از درآمد بیمهشدگان را تحت عنوان «غرامت دستمزد ایام بیماری» پرداخت میکند و به این ترتیب از ریسک فروپاشی درآمدزایی و معیشتی جامعه تحت پوشش جلوگیری میشود.
همچنین مادران باردار به دلیل مسئولیت فرزندآوری نیازمند آن هستند تا دوره بارداری و پس از زایمان خود را با فراغ بال سپری کنند و در این دوران چتر تأمیناجتماعی بر فراز زندگی مادران گسترده میشود و پرداخت «غرامت ایام بارداری» فرصتی را ایجاد میکند تا مادران شاغل بیدغدغه بتوانند وظایف مادری خود را ایفا کنند.
مستمری از کار افتادگی
پرداخت مستمری از کارافتادگی از تعهدات تأمیناجتماعی برای پوشش ریسکهای زندگی بهشمار میرود. این نوع تعهد برای افرادی تعریف شده است که به دلیل حوادث ناشی از کار و در مواردی غیرناشی از کار، دچار افت نیروی کار میشوند. براین اساس، تأمیناجتماعی در سه محور ازکارافتادگی جزئی ناشی از کار شامل کاهش قدرت کار از 33 تا 66 درصد، ازکارافتادگی کلی ناشی از کار شامل کاهش قدرت کار 66 درصد و بیشتر و غرامت مقطوع نقص عضو شامل کاهش قدرت کار از 10 درصد تا 33 درصد، به بیمهشدگان مستمری پرداخت میکند. در موارد غیرناشی از کار نیز چنانچه افراد دچار ازکارافتادگی کلی شوند از این حمایت برخوردار میشوند.
مقرری بیمه بیکاری
پرداخت مقرری بیمه بیکاری نوع دیگری از تعهد تأمیناجتماعی در قبال بیمهشدگان است. این حمایت تأمیناجتماعی از بیمهشدگان در شرایطی رخ میدهد که کارفرمایان به کارگران یا شاغلان اعلام عدم نیاز میکنند و به بیان دیگر بیمهشدگان شغل خود را از دست میدهند و در این صورت تأمیناجتماعی با پوشش این ریسک زندگی مخاطبان شاغل خود اجازه کاهش بنیه مالی آنها را تا زمان اشتغال مجدد نمیدهد.
مستمری بازنشستگی
پرداخت مستمری بازنشستگی یکی از مهمترین تعهدات تأمین در قبال بیمهشدگان بهشمار میرود. نیروهای شاغل پس از سالها فعالیت، کار و تلاش به سنی میرسند که قوای جسمانی و حتی روانی آنها کاهش مییابد و امکان تداوم فعالیت برایشان میسر نمیشود. در نتیجه این مرحله زندگی را میتوان در زمره ریسکهای اجتنابناپذیری دانست که خواهناخواه هر فردی آن را تجربه میکند. از اینرو، تأمیناجتماعی با پوشش این ریسک از طریق پرداخت مستمری دوران بازنشستگی، جامعه تحت پوشش خود را حمایت میکند.
میتوان گفت؛ این مزیت تأمیناجتماعی عامل محرک و تقویت انگیزه بسیاری از افراد در سنین اشتغال برای گرویدن به تأمیناجتماعی است و غالب افراد به امید برخورداری از مستمری در دوران سالمندی و فراغ از کار خواهان پوشش بیمه تأمیناجتماعی هستند.
فوت
فوت بیمهشدگان نیز مشمول برخورداری از تعهدات تأمیناجتماعی است و این نشان میدهد که دامنه خدمات این نهاد به قدری وسیع است که جامعه تحت پوشش حتی پس از مرگ از مزایای آن توسط بازماندگان برخوردار میشوند. به نحوی که مستمری بازنشستگان و بیمهشدگان پس از مرگ آنها متوقف نمیشود و خانوادههای درجه یک آنها از جمله همسر، فرزند دختر مجرد غیرشاغل و فرزند پسر تا 18 سالگی و در صورت اشتغال به تحصیل تا 22 سالگی از مستمری بازنشستگی و خدمات درمانی تأمیناجتماعی بهرهمند میشوند.
علاوه بر آن کمک هزینه کفنودفن نیز به خانوادههای بیمهشده و بازنشسته اصلی متوفی تعلق میگیرد.
سایر مزایای تأمیناجتماعی
همچنین مزایایی از جمله کمکهزینه ازدواج، کمکهزینه زنان سرپرست خانوار متکفل فرزند، حق عائلهمندی، حقاولاد، حقمسکن، بن و عیدی مستمری بگیران و ... تحت پوشش تأمیناجتماعی قرار دارد.
چنین مزایای گستردهای نشاندهنده جایگاه ارزشمند سازمان تأمیناجتماعی در پاسخگویی به نیازهای زندگی افراد جامعه در ابعاد گوناگون اجتماعی و اقتصادی است و رفاه، آسایش، امنیت، معیشت و درمان جامعه تحت پوشش در سایه تأمیناجتماعی دست یافتنی است.