دولت چهاردهم به طور همزمان دو طرح مکمل با عنوان «تأمین سرمایه در گردش بنگاهها» و «طرح ملی اعتبار ایرانیان» برای حمایت از بنگاههای اقتصادی و خانوارها را آغاز کرد. هدف آن است که اعتبار خرید به خانوارها تعلق بگیرد که تفاوت اساسی آن با تسهیلات نقدی، اثر غیرتورمی آن است.
اولین طرح «تأمین سرمایه در گردش بنگاهها» است که با توجه به افزایش هزینههای بنگاههای اقتصادی ناشی از تغییر نرخ ارز، سیستم بانکی موظف شده منابع لازم برای تأمین سرمایه در گردش آنها را فراهم سازد و به گفته معاون امور بانکی، بیمه و شرکتهای دولتی وزیر اقتصاد، جزئیات آن به زودی منتشر میشود.
اما برنامهی دوم که شاید از اهمیت بیشتری برای عموم مردم برخوردار باشد «طرح ملی اعتبار ایرانیان» با عنوان «افرا» است. این طرح، اعتباری را در اختیار خانوار قرار میدهد که ماهیت آن تسهیلات نیست و بهصورت اعتبار خرید در زنجیره تولید به کار گرفته میشود.
مصرفکننده پس از دریافت اعتبار، جهت خرید کالا (عمدتاً کالاهای زودمصرف) به فروشگاهها مراجعه میکند. این اعتبار در نهایت به تولیدکننده منتقل میشود تا بتواند با اتکا به آن، خرید مواد اولیه انجام دهد و پول در گردش قرار بگیرد.
نیاز به نقدینگی در این طرح کمتر از تسهیلات است و بهنوعی "تأمین مالی غیرتورمی" تلقی میشود.
امیر باقری ـ معاون امور بانکی، بیمه و شرکتهای دولتی وزارت اقتصاد ـ با بیان اینکه این طرح دو هدف اصلی را دنبال میکند، گفت: "تأمین نیاز خانوار" و "تأمین نیاز بنگاه" که به طور غیرمستقیم به ایجاد و حفظ اشتغال نیز کمک میکند.
اجرای پایلوت و جزئیات بازپرداخت
در حال حاضر طرح ملی اعتبار ایرانیان بهصورت پایلوت در یکی از استانها آغاز شده است. معاون وزیر اقتصاد، هفته قبل اعلام کرد: قراردادهایی توسط چند بانک با فروشگاههای منتخب منعقد شده که طبق آن در هفته پیش رو، به برخی از سرپرستان خانوار (جامعه اولیه هدف، یارانهبگیران) پیامک ارسال میشود تا با مراجعه به سایت بانک و ثبت درخواست، پس از انجام اعتبارسنجی، تا سقف ۳۰ میلیون تومان اعتبار دریافت کنند.
دوره بازپرداخت این طرح، شش ماهه بهصورت اقساط ماهانه در نظر گرفته شده و نرخ سود در طرح پایلوت حدود پنج درصد تعیین شده است که در صورت بازپرداخت موفق، درجه اعتباری خانوار بهبود یافته و امکان تمدید اعتبار مجدد برای آنها فراهم میشود.
هنوز چگونگی و نحوه پرداخت این تسهیلات اعلام نشده اما طبق گفته مسئولان این اعتبار به حساب بانکی مشمولان افزوده میشود اما قابلیت نقدشوندگی ندارد و صرفا میتوان با آن کالا خریداری کرد. وزارت اقتصاد اعلام کرده پس از جمعبندی نتایج طرح پایلوت، این طرح در سطح کل کشور و شامل تمامی دهکهای مشمول طرح هدفمندی یارانهها اجرایی خواهد شد.
علی مدنیزاده ـ وزیر اقتصاد ـ یکی از اهداف طرح اعتبار ایرانیان را توسعه و اصلاح رویههای تسهیلاتدهی خرد و حرکت به سمت سیستم اعتباری در کشور دانسته و گفته در حال حاضر این تسهیلات برای مردم دشوار است و فرایندهای طولانی و مشقتباری را برای آنها به دنبال دارد.
وزیر اقتصاد عنوان کرده که به دنبال این هستیم تا رویکرد سیستم بانکی، از تمرکز در تسهیلاتدهی به بنگاههای بزرگ به سمت تسهیلات خرد به حقوق مردم سوق بدهیم؛ بنگاه های بزرگ ما نیز بیشتر به سمت بازار سرمایه حرکت کنند. البته این معنی نیست که شبکه بانکی به بنگاههای بزرگ تسهیلات ندهد، ولی حرکت به این سمت است.
مدنیزاده این کار را کمک به رشد و توسعه اقتصادی به دلایل متعدد اقتصادی در کشور برشمرد و بیان کرد: این کار را با طرح اعتبار فراگیر ایرانیان (افرا) آغاز کردیم که تفاوت آن با تسهیلات عادی این است که در قالب یک اعتبار در اختیار فرد دریافت کننده قرار می گیرد و به میزان مصرف و پرداخت مجدد برای او شارژ می شود. مهلت بازپرداخت برای کل کشور را شش ماه در نظر گرفتهایم.
وی اضافه کرد: به میزان خوش حساب بودن وضعیت اعتباری افراد، سقف اعتباری نیز افزایش پیدا میکند که به مردم کمک می شود اگر به علت شوک ناگهانی به هردلیلی در زندگی مانند هزینه درمان و غیره از این سیستم اعتباری استفاده کنند. سقف اعتبار این طرح برای عموم مردم ۳۰ میلیون تومان درنظر گرفته شده است.
به گفته وزیر اقتصاد، این طرح در حال حاضر به صورت پایلوت آغاز شده به همین علت فعلا مبلغ و تعداد جایگاههای آن محدود است. البته تلاش شده تا حد ممکن در دسترسترین فروشگاهها جز لیست باشند.
مدنیزاده اظهار امیدواری کرد این طرح بعد از دهه فجر برای کل کشور اجرایی شود و به مرور زمان سقفهای اعتباری متناسب با رتبه اعتباری نیز افزایش پیدا خواهد کرد و در حدی است که در شأن همه ایرانیان عزیز باشد.
