تامین ۲۴
پایگاه خبری رفاه و تأمین اجتماعی
حمید حاجاسماعیلی، کارشناس حوزه بازار در تحلیلی جامع از وضعیت صنعت بیمه کشور گفت: روند توسعه صنعت بیمه در ایران اگرچه کند اما رو به رشد است، اما حل چالشهای پیشرو از جمله پوشش بیمهای رانندگان اینترنتی، مستلزم عزمی ملی برای اجرای «بیمه پایه اجباری» و ساماندهی نظاممند این صنعت بر اساس محاسبات علمی است.
حمید حاجاسماعیلی با اشاره به جایگاه بیمه در جهان، آن را صنعتی نوین و مدرن خواند که بخش بزرگی از فعالیتهای خدماتی، صنعتی و کشاورزی را تحت پوشش دارد.
وی در گفتوگو با تأمین ۲۴ با بیان اینکه بیمه به بخش لاینفک اقتصاد جهانی تبدیل شده است، اظهار کرد: بیمه امروزه در دنیا یک صنعت نوین و مدرن محسوب میشود و به صورت کاملاً برجسته در فضای اقتصادی و اجتماعی دنیا شناخته شده است.
این کارشناس بازار کار در مقایسه با وضعیت ایران افزود: در ایران نیز علیرغم نزدیک به ۱۰۰ سال سابقه بهرهبرداری از صنعت بیمه، هنوز با یک صنعت جوان روبرو هستیم که در ابتدای راه قرار دارد و آن گستره و اهمیت لازم را پیدا نکرده است.
حاجاسماعیلی همین موضوع را دلیل اصلی چالشهای پیشرو دانست و تصریح کرد: به همین دلیل است که ما هنوز با چالشهای جدی برای کاربرد و لحاظ کردن بیمه در بخشهای مختلف اجتماعی و اقتصادی مواجه هستیم.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به پوشش بیمهای در کشور گفت: هنوز بخشهایی از جمعیت فاقد بیمه هستند. هرچند در سالهای اخیر با راهاندازی بیمه روستاییان و عشایر و نیز تحت پوشش قرار گرفتن عدهای در قالب بیمه سلامت، گامهای مثبتی برداشته شده، اما همچنان افرادی هستند که از این پوششها محرومند.
این تحلیلگر بازار کار، محرومیت را در حوزه اقتصادی پررنگتر خواند و اظهار کرد: مشکل بهویژه در مشاغل و فعالیتهای اقتصادی که فاقد پوشش بیمهای فراگیر هستند، بیشتر به چشم میخورد. این امر بیشتر شامل مشاغل غیررسمی و مشاغل نوپایی است که از طریق فناوری اطلاعات، بخشهای اینترنتی و فضای مجازی شکل گرفتهاند. این قبیل فعالیتها هنوز نتوانستهاند از خدمات بیمه بهرهمند شوند.
محرومیت رانندگان اینترنتی از پوشش بیمهای
وی در ادامه با تفکیک بخشهای مختلف، به وضعیت رانندگان پرداخت و توضیح داد: در بخش رانندگان و حملونقل، بخشی از این قشر سالها است با تعاریف خاصی تحت پوشش بیمه سازمان تأمیناجتماعی قرار دارند. اگرچه در ماههای اخیر، چالشهایی در مورد میزان برخورداری و نوع محاسبه حقوق این افراد، محل گفتوگو و بحث بین دولت، مجلس و صنوف مربوطه بوده، اما کماکان این پوشش بیمهای برقرار است.
این تحلیلگر بازار کار، در مقابل، به وضعیت نامشخص رانندگان اینترنتی اشاره کرد و گفت: اما در بخش رانندگان اینترنتی هنوز این اتفاق نیفتاده است. اولین مسأله این است که دولت نتوانسته این مشاغل را به درستی به رسمیت بشناسد، علیرغم اینکه بخشی از حاکمیت در طراحی خود این پلتفرمهای اینترنتی در حوزه حملونقل سهیم است. با وجود این، هنوز کار جدی برای پوشش بیمهای این رانندگان صورت نگرفته است.
حاجاسماعیلی با هشدار درباره تبعات این بیتوجهی افزود: نتیجه این است که بخشی از این افراد فاقد پوشش بیمههای اجتماعی هستند. گرچه ممکن است بسیاری از آنها به عنوان شغل دوم یا سوم در این حوزه فعال باشند، اما هسته اصلی این فعالیت مبتنی بر کسانی است که رانندگی اینترنتی را شغل اصلی و تماموقت خود میدانند.
وی تأکید کرد: بنابراین به نفع خود این افراد و به نفع کشور است که حتماً پوششهای بیمهای برای این قشر تعریف شود. این یک ضرورت انکارناپذیر است.
حاجاسماعیلی با نگاهی کلاننگر به صنعت بیمه گفت: بیمه نوعی سرمایهگذاری است. اگر این سرمایهگذاری در مسیری منطقی و بر مبنای محاسبات تخصصی و علم بیمه صورت بگیرد، میتواند برکات و بهرهوری بسیار زیادی را برای کشور به ارمغان آورد.
وی سپس به یک چالش ساختاری اشاره کرد: مشکل اینجاست که متأسفانه در بخشهایی مانند سازمان تأمین اجتماعی، به دلیل تعهدات تحمیلی از سوی دولت و مجلس، مشکلاتی را برای سازمانهای بیمهگر ایجاد کردهایم. بخش عمدهای از ناترازی و کسری اعتبار که امروز شاهد آنیم، ناشی از همین مداخلات یکطرفه در تعریف پوششهای بیمهای است.
این کارشناس تأکید کرد: بنابراین این روند باید کاملاً منطقی، کارشناسی و با حضور فعال خود سازمانهای بیمهای صورت گیرد تا از بروز بحرانهای آتی جلوگیری شود.
وی با بیان فواید این پوشش گفت: قطعاً به نفع رانندگان اینترنتی است که تحت پوشش بیمههای اجتماعی قرار گیرند. این کار آینده آنان را تضمین میکند تا در دوران کهولت یا زمانی که امکان فعالیت ندارند، از خدمات بازنشستگی و حقوق مستمری برخوردار شوند. این اقدام نه تنها به نفع خود آنها، که به نفع ثبات اقتصادی و اجتماعی کشور است.
این کارشناس با اشاره به ظرفیت بالای صنعت بیمه اظهار کرد: بیمه نوعی سرمایهگذاری پربازده است که در صورت مدیریت مبتنی بر محاسبات علمی، میتواند منافع بزرگی برای کشور ایجاد کند. متأسفانه مداخلات غیرکارشناسی، تأمین اجتماعی را به چالش کشیده و تعهدات تحمیلی دولت و مجلس به این سازمان بیمه گر منجر به ناترازی و کسری اعتبار آن شده است. بنابراین باید مسیر صحیح، تعریف منطقی و کارشناسی پوششهای بیمهای با مشارکت و همفکری خود این سازمانها انجام شود.
رانندگان اینترنتی؛ حلقه مفقوده پوشش بیمهای
حاجاسماعیلی با تفکیک وضعیت رانندگان، به چالش مشاغل نوپا پرداخت و افزود: در حالی که رانندگان بخش سنتی سالهاست تحت پوشش هستند، رانندگان اینترنتی به عنوان بخشی از اقتصاد دیجیتال، هنوز در شناسایی و پوشش بیمهای جا ماندهاند.
او در ادامه به فواید اصلی گسترش پوشش بیمه ای این قشر اشاره کرد و گفت: تأمین آینده و برخورداری از حقوق بازنشستگی در دوران کهولت و عدم توانایی کار و پوشش در مسیر دسترسی به خدمات درمانی و دیگر مزایا در طول سالهای فعالیت و کاهش بار ملی مزیت مهم دیگری پوشش بیمه ای رانندگان محسوب می شود. هر حادثه برای هر شهروند از جمله رانندگان بدون پوشش بیمه، هزینهای است که در نهایت بر دوش خانواده و در سطح کلان، از محل بیتالمال بر کشور تحمیل میشود و پوشش بیمهای از این خسارتهای ملی جلوگیری میکند.
این تحلیلگر با معرفی مفهوم «بیمه پایه اجباری» به عنوان راهکار گفت: در بسیاری از کشورهای توسعهیافته، برخورداری از یک بیمه پایه (عمدتاً شامل بازنشستگی و درمان) امری اجباری و شرط لازم برای زندگی اجتماعی است.
وی با مقایسه این استاندارد با وضعیت ایران نتیجه گرفت: در کشور ما این اجبار تنها برای گروههای خاصی مانند مشمولان تأمین اجتماعی و کارمندان دولت وجود دارد و نتایج آن نیز عمدتاً معطوف به حقوق بازنشستگی و درمان است. برای رسیدن به پوشش همگانی و جلوگیری از شکافهای کنونی، حرکت به سمت تعریف و اجرای یک «بیمه پایه اجباری» برای تمام آحاد جامعه، نه تنها یک انتخاب، بلکه یک ضرورت اجتنابناپذیر است.
توسعه تدریجی و ضرورت اجتنابناپذیر
حاجاسماعیلی با اشاره به توسعه نسبی صنعت بیمه در کشور اظهار کرد: این صنعت رفتهرفته در بخشهای متعدد توسعه یافته و ما شاهد ظهور بیمههای تکمیلی و تجاری در کنار بیمههای اجباری هستیم. روزبهروز جایگاه تخصصی و اهمیت این صنعت بیشتر میشود و ما چارهای نداریم جز اینکه آن را به درستی اجرا و از آموزش و محاسبات دقیق برای بهرهوری حداکثری بهره بگیریم.
وی هشدار داد: صنعت بیمه علمی مبتنی بر ریاضیات است و اگر به درستی برنامهریزی نشود، نه تنها بهرهوری لازم را ندارد، بلکه ممکن است دچار شکست و بحران شود.
این کارشناس چالش اصلی را نبود پوشش فراگیر بیمه پایه عنوان کرد و گفت: علیرغم گسترش بیمهها، پوشش اجباری و فراگیر هنوز کامل نیست. در این میان، سازمان تأمین اجتماعی به عنوان نهادی که پوشش بزرگی از جمعیت و واحدهای کسبوکار را دربرگرفته، نقش محوری در تحقق بیمه پایه دارد.
لزوم ساماندهی و برخورد عادلانه با صندوقها
حاجاسماعیلی با انتقاد از نبود یک نظام یکپارچه افزود: ما نیازمند تعریف لایههای مختلف بیمه (پایه، تکمیلی، تجاری) و تفکیک دقیق بین بیمههای اجتماعی و تجاری هستیم. متأسفانه این ساماندهی اتفاق نیفتاده و شاهد تبعیض در حمایت از صندوقها هستیم؛ به گونهای که برخی صندوقهای ورشکسته با کمکهای ملی سرپا نگه داشته میشوند، اما صندوق بزرگی مانند تأمیناجتماعی از این حمایتها بیبهره است. توزیع منابع و حمایت باید به صورت یکسان و بدون تبعیض صورت گیرد.
این تحلیلگر در جمعبندی نهایی خود، پوشش بیمهای رانندگان اینترنتی را یک ضرورت خواند و گفت: ما میتوانیم با الگوگیری از کشورهای توسعهیافته، پوششهای بیمهای را به صورت لایهبندی شده تعریف کنیم که نه تنها خسارتها به حداقل برسد، بلکه حمایتها به سطح مطلوب افزایش یابد. در این رابطه، پوشش خدمات بیمه تأمین اجتماعی برای رانندگان اینترنتی نه تنها یک اقدام ضروری، بلکه به نفع خود آنها و منافع ملی است.
وی در پایان از تمامی متولیان، نهادهای حاکمیتی، سازمانهای بیمهای و اتحادیههای صنفی خواست تا برای تحقق این امر و فراهم کردن شرایط رفاه و حمایت از این قشر فعال اقتصادی، اهتمام لازم را به کار گیرند.
