تامین۲۴/ بسیاری معتقدند که این دست معضلات، ریشه در مشکلات اقتصادی دارند. در واقع آنچه سبب میشود جرم و جنایت، در محلهیی که حاشیهنشینان عمده ساکنینش را تشکیل میدهند رشد کند، فقری است که کشاورزان را به حاشیهنشینی در شهرها واداشته است. این اتفاق نظر البته تنها به کارشناسان محدود نیست. وزیر کشور نیز در تازهترین اظهارنظر خود، ضعف معیشت در روستاها را که ناشی از توزیع نامتوازن منابع و فقر دانسته، از جمله دلایل رشد معضلهای اجتماعی شمرده است.
عبدالرضا رحمانیفضلی در بیستوپنجمین اجلاس سراسری نماز به میزبانی استان البرز با اشاره به تاکید مقام معظم رهبری در زمینه آسیبهای اجتماعی افزود:«براین اساس وزارت کشور بر موضوع آسیبهای اجتماعی متمرکز شده است».
به گزارش ایلنا، وزیر کشور با بیان اینکه ۲۰سال تاخیر در توجه به مسائل اجتماعی کشور داریم، گفت: «باید این زمان توسط مسوولان جبران شود و بر این اساس مقرر شد در نشستهای دیگر دستگاهها در خصوص فعالیتها توضیح دهند. ۵ اولویت مشخص شد که اعتیاد به مواد مخدر، حاشیهنشینی، طلاق، مفاسد اخلاقی و مناطق بحرانخیز محور تعیین شده از سوی رهبری برای این نشستها بود».
500هزار معتاد در یکسال
رحمانیفضلی ادامه داد: «باید مرکزیتی برای هماهنگی و برنامهریزی صورت گیرد که براین اساس رییس شورای اجتماعی توسط رییسجمهوری تعیین شد و در کنار آن دستگاه چابکی به نام سازمان مدیریت امور آسیبهای اجتماعی نیز فعال و بودجه مستقلی برای این امر معین شد. درجلسه پنجم آسیبهای اجتماعی که امسال برگزار شد و با وجود موضوعات انتخاباتی به تعویق انداخته نشد، گزارشی از امور اجرا شد و تاثیر آن مد نظر رهبری معظم انقلاب بود که این امر نیز اجرایی شد».
وزیر کشور به بیان اینکه در بخش رکودها و ضعفهای اقتصادی مشکلات زود برطرف میشود، گفت: «اگر در حوزه اقتصادی ضعف بر یک کشور مستولی شود با آوردن تکنولوژی جدید و آوردن سرمایه و معماران اقتصادی میتوانیم سرمایه را ظرف حداکثر ۵ سال جمع کنیم. ولی اگر در حوزه اجتماعی و فرهنگی واقعا ضعف و سستی و انحراف شکل بگیرد معلوم نیست درست شدن آن چه زمانی شکل و به صورت زنجیروار شکل میگیرند».
وزیر کشور گفت: «امسال ۵۰۰هزار نفر معتاد در کشور جمعآوری کردیم و اقدامات لازم برای سالمسازی آنها انجام شد. آنچه به عنوان آسیب اجتماعی از آن نام میبریم تجلی بیرونی مجموعه فعالیتهای ما در بخشهای سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی است. مقولهیی به نام اعتیاد در جامعه داریم در ریشهیابی اعتیاد یک عامل موثر نیست حتما سایر عوامل یاد شده حتی امنیتی موثر است. مدیریت آسیبهای اجتماعی به این معنا نیست که به این ظواهر بپردازیم و به همین خاطر رهبر معظم انقلاب دستور دادند یک هیات اندیشه ورز متشکل از علما و نخبگان تشکیل شود و موضوع مورد بررسی قرارگیرد. وقتی ریشههای برخی آسیبها مانند مواد مخدر یا حاشیهنشینی را بررسی میکنیم به نکته دست مییابیم و آن این است که در کشور ازعدم توازن جدی برخورداریم».
وزیر کشور در رابطه با ارتباط فقر و معضلات اجتماعی گفت: «در عرصه جغرافیایی کشور از جهات مختلف، توزیع منابع شکاف و فقر دریک شرایطی ویژه هستند بطوریکه جمعیت اضافی به حاشیه شهرها میآیند. ۱۱میلیون نفر حاشیه نشین داریم که رهبر معظم انقلاب دراین زمینه دستور ویژه صادر فرمودند. وقتی که شرایط زندگی نامطلوب اجتماعی و فرهنگی به وجود میآید جمعیتی در روستا نمیماند و این نشان میدهد که برنامهریزی مبتنی بر توسعه نبوده و نداشتیم».
شهر و روستا قربانی حاشیهنشینی
وزیر کشور تنها کسی نیست که این روزها به بحث حاشیهنشینی پرداخته است. مدیر گروه مطالعات عمران روستایی بنیاد مسکن نیز در اظهارنظری جداگانه گفت: «آسیبهای محیطی ناشی از حاشیهنشینی روستایی باعث میشود تا زراعت و کشاورزی در روستاها مورد آسیب و تهدیدهای زیست محیطی و بهداشتی قرار گیرد».
به گزارش ایسنا، صدیقه حسینی حاصل در یک برنامه رادیویی با اشاره به آثار مخرب حاشیهنشینی در روستاها، گفت: «آثار حاشیهنشینی و ورود قشر فقر و کم درآمد روستای شهری که از مناطق مختلف به شهرها آمدهاند، به حدی است که روستاهای کشور را هم درگیر میکند. سکونتگاههای غیر رسمی اطرف روستاها میتواند همانند حاشیه شهر، به روستا نیز آسیب برساند».
مدیر گروه مطالعات عمران روستایی بنیاد مسکن با اشاره به صدمات آسیب رسان حاشیهنشینی در اطراف روستاها، خاطرنشان کرد: «آلودگی خاک، هوا و بوهای نامطبوع در اطراف روستاها به دلیل حاشیهنشینیهای زیاد همواره وجود دارد؛ برای مثال روستای احمدآباد جنوب تهران امروزه به محلی برای جمعآوری زبالههای تهران شده است. آسیبهای محیطی ناشی از حاشیهنشینی باعث میشود تا زراعت و کشاورزی روستاها مورد آسیب و تهدیدهای زیست محیطی و بهداشتی قرار گیرد».
حسینی با اشاره به اینکه حاشیه نشینان روستاها اقتصاد روستا را تحتالشعاع خود قرار میدهند، گفت: «وجود حاشیهنشینی در اطراف روستاها در بسیاری از مواقع سبب میشود تا فرم اقتصاد روستا از زراعت و مزرعه داری به اقتصاد کارگری تنزل پیدا کند. متاسفانه امروزه در برخی از روستاهای اطراف تهران، بالای 90 درصد مهاجر وجود و حضور دارند».
حاشیهنشینی و کودکان کار
سمیه مقیمی اسفندآبادی کارشناس ارشد برنامهریزی شهری نیز با اشاره به تعریف حاشیهنشینی، گفت: «برای تعریف سکونتگاههای غیر رسمی امروزه اصطلاحات بسیاری را به کار میبرند، که یکی از آنها حاشیهنشینی است. ساکنان سکونتگاههای غیر رسمی افراد شریفی هستند که از نظر اقتصادی کمتوان بوده و از مهارتهای شغلی ابتدایی و کم درآمد برخوردار هستند».
این کارشناس ارشد برنامهریزی شهری با اشاره به پیامدهای کالبدی و اجتماعی حاشیهنشینی، گفت: «یکی از دلایل مهم ایجاد سکونتگاههای غیررسمی فقر شهری است، بطوری که این پدیده موجب ایجاد پیامدهای اجتماعی و شهری میشود. افرادی که در حاشیه شهرها زندگی میکنند، به نوعی از شهر ترد شده و به حاشیه کشانده شدهاند».
مقیمی با بیان اینکه حاشیهنشینها به محل زندگی خود، احساس تعلق بسیار کمی دارند، عنوان کرد: «حاشیهنشینی در کنار آسیبهای اجتماعی مختلف خود، شامل پیامد و آسیبهایی چون رشد و ازدیاد کودکان کار نیز است، بطوری که اکثر کودکان کار در همین محلات و حاشیه شهرها زندگی میکنند».
وی در خصوص بافت عمرانی سکونتگاههای غیر رسمی، خاطرنشان کرد: «بافت ساختمانی سکونتگاههای غیررسمی در بسیاری از مواقع از مصالح ارزانقیمت و بیکیفیت است، به همین دلیل در هنگام وقوع بلایای طبیعی، سکونتگاههای غیررسمی با آسیب تخریب بسیار زیادی مواجه هستند».
