تامین ۲۴/هنوز هم برای خیلیها اسم این بیماری با ترس و خجالت آمیخته شده است. در شرایطی که در اغلب مدارس و حتی دانشگاههای کشور از راههای مقابله با بیماری ایدز سخنی گفته نمیشود، آمارهای تازه حاکی از آن است که این بیماری عفونی و ویروسی در کشور ما با سرعت قابلتوجهی در حال گسترش است.
اگر به آمارهای رسمی نگاهی بیندازیم، تاکنون ۳۲ هزار بیمار مبتلا به HIV در سطح کشور شناخته شدهاند، اما حتی خود مسئولان وزارت بهداشت هم میدانند که این آمارها زیادی خوشبینانهاند.
چند روز قبل، رئیس اداره کنترل ایدز و بیماریهای آمیزشی وزارت بهداشت با صراحت به رسانهها اعلام کرد: «تخمین زده میشود ۷۵ هزار بیمار مبتلا به ویروس HIV در کشور باشند، در حالی که سالی ۱۵۰۰ تا 1600 بیمار مبتلا به این بیماری نیز شناسایی میشوند. از این تعداد ۸۴ درصد مرد و ۱۶ درصد زن هستند.» به گفته پروین افسر کازرونی، «آمار HIV به صورت تجمعی است. در حال حاضر از مجموع موارد شناساییشده حدود ۲۵ هزار بیمار زنده هستند و مابقی یا از بیماری خود بیاطلاعاند یا تحت پوشش مراکز ما قرار ندارند. البته تخمین ما این است که این تعداد تنها ۳۰ درصد جامعه بیماران HIV کشور را شامل شوند.»
اولینبار اپیدمی HIV در کشور در میان معتادان تزریقی به وجود آمد که با اقدامات کاهش آسیب، شیوع بیماری در میان این گروه کاهش پیدا کرد، اما اخبار تازه از این واقعیت تلخ خبر میدهد که این بار انتقال ایدز از طریق جنسی در حال افزایش است، به طوری که به گفته کازرونی، «در موارد جدید شناساییشده در سال گذشته، ۴۱ درصد موارد از طریق تماس جنسی آلوده شده بودند.»
بر اساس آمارهای رسمی، عمده موارد HIV مربوط به گروه معتادان تزریقی است. کازرونی خاطرنشان میکند: «متاسفانه این افراد بیماری را به همسران خود انتقال میدهند و این احتمال وجود دارد که فرزندان این افراد نیز مبتلا شوند. مثلا در دوران بارداری در صورت ابتلای مادر به ویروس HIV و انجام زایمان طبیعی و شیردهی، احتمال انتقال این ویروس به نوزاد، حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد خواهد بود.»
سیر صعودی آمار زنان مبتلا به ایدز
تا همین یک دهه قبل، بیماری ایدز سیمایی مردانه داشت، اما حالا ورق برگشته و رفتهرفته آمار زنان مبتلایان به ایدز در حال افزایش است. مینو محرز، رئیس مرکز تحقیقات ایدز هم در گفتوگو با آتیهنو به همین مسئله اشاره دارد و میگوید: «تخمینها حاکی از وجود بیش از 75 هزار مبتلا به ایدز است که متاسفانه این آمارها مدام درحال افزایش هستند. از سوی دیگر، آمار ابتلا به ایدز در زنان ایرانی هم سیر صعودی به خود گرفته، زیرا انتقال ایدز از طریق رابطه جنسی در حال افزایش است.» نکته قابلتامل اینجاست که به گفته محرز، «ماهانه حدود 3 هزار نفر به آمار مبتلایان به ایدز در ایران اضافه میشود. بسیاری از این افراد ازجمله کسانی هستند که آموزش درستی برای مقابله با ایدز ندیدهاند.» احداث کلینیکهای زنان آسیبپذیر، آموزش به این زنان و بهرهمندی آنان از خدمات تخصصی بهداشتی، راهاندازی کلینیک سیار با غربالگری اولیه بیماریهای آمیزشی و پذیرش زنان آسیبپذیر در جامعه، راهکارهایی است که به گفته محرز میتواند روند صعودی ابتلا به ایدز در زنان ایرانی را کاهش دهد.
کازرونی، رئیس اداره کنترل ایدز و بیماریهای آمیزشی وزارت بهداشت، هم درباره نحوه حمایت این وزارتخانه از زنان آسیبپذیر توضیح میدهد: «طرحی را در کشور از دو سال گذشته شروع کردیم که بر اساس آن آزمایش HIV هم جزو آزمایشهای زنان باردار قرار میگیرد و زنان باردار بهویژه افرادی که همسران معتاد دارند میتوانند این آزمایش را بهصورت رایگان انجام دهند.» به گفته این مقام مسئول، «با اطلاع زودهنگام از آلودگی مادر، با انجام روشهای درمانی و انجام سزارین و استفاده از شیرخشک به جای شیرمادر، احتمال انتقال ویروس به نوزاد به کمتر از 2 درصد کاهش مییابد. سعی ما بر این است که انجام این آزمایش برای زنان باردار در حاشیه شهرها با جدیت بیشتری انجام شود، هرچند هریک از زنان باردار میتوانند متقاضی انجام
این آزمایش شوند.»
بیماران ناشناخته، تهدید جدی سلامت
اینکه حداقل 90 هزار بیمار مبتلا به ایدز داریم، که فقط حدود 25 هزار نفر از آنها شناسایی شدهاند، یعنی حداقل حدود 65 هزار ایرانی از بیماری خود بیخبرند و یا در خوشبینانهترین حالت، بخشی از این 65 هزار نفر از نوع بیماری خود خبر دارند، ولی برای درمان مراجعه نکردهاند. بیماری این 60 هزار نفر، مثل یک بمب ساعتی میتواند برای سلامت جامعه خطرناک باشد و افراد زیادی را به صورت تصاعدی به ایدز مبتلا کند، زیرا آنها خود را بیمار نمیدانند که بخواهند پیشگیری کنند و مراقبت از خود و اطرافیانشان را جدی بگیرند.
دکتر محمدحسین قربانی، نایبرئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، در گفتوگو با آتیهنو، از زاویه دیگری به موضوع نگاه میکند و میگوید: «جدای از اینکه بسیاری از بیماران مبتلا به ایدز در ایران ناشناختهاند، تغییر شیوه انتقال این بیماری هم نگرانیهای زیادی ایجاد کرده است. در گذشته، بیشترین شیوه انتقال ایدز از طریق سرنگ آلوده بود، اما حالا روابط جنسی و رفتارهای پرخطر در صدر عوامل ابتلا قرار دارد. از آنجا که درباره این عامل جدید انتقال، کمتر سخن به میان میآید و معمولا مخفی میماند، خطر آن به مراتب مضاعفتر از شیوههای دیگر انتقال ایدز است.»
قربانی تاکید دارد: «آگاهیبخشی به جامعه، ارائه خدمات بهداشتی و تشخیصی به گروههای پرخطر و اطلاعرسانی عمومی در این قضیه میتواند خطر گسترش ایدز در جامعه را کنترل کند، اما هرچقدر در این رابطه سکوت کنیم و در مدارس، رسانهها و سایر نهادهای فرهنگساز، اطلاعرسانی درباره خطرات ایدز را مسکوت نگه داریم، این بیماری با سرعت بیشتری گسترش پیدا میکند.»
حمایت تامیناجتماعی از مبتلایان به ایدز
بیماران مبتلا به ایدز پس از اخذ گواهی از پزشک مستحق دریافت غرامت خواهند بود. در خصوص بیماران مبتلا به ایدز که در اثر عدم رعایت مقررات بهداشتی و احتیاطهای لازم از طرف کارفرما یا نمایندگان او به این بیماری مبتلا شدهاند، در صورت اثبات موضوع، سازمان تامیناجتماعی هزینههای مربوط به معالجه و غرامات و مستمریها و... را پرداخت میکند و طبق قانون از کارفرما مطالبه و وصول خواهد کرد. در صورتی که بیمهشده زن یا همسر بیمهشده مرد به بیماریهایی مثل ایدز مبتلا شود که شیر دادن به طفل او زیانآور باشد یا پس از زایمان فوت شود، در آن صورت طبق ماده ۶۹ قانون تامیناجتماعی، شیر مورد نیاز تا ۱۸ماهگی تحویل خواهد شد.
هزینه درمان هر بیمار مبتلا به ایدز در ایران ماهانه حدود 10 میلیون تومان برآورد میشود، که بخش عمدهای از تامین این هزینهها بر عهده بیمههای درمانی است. البته بدیهی است که تا وقتی پیشگیری و اطلاعرسانی در اولویت قرار نگیرد، هزینههای درمان ایدز در ایران روند نزولی به خود نخواهد گرفت.
منبع: هفته نامه آتیه نو. سمیرا عظیمی نژاد
