تامین 24 / هر چند سال ??، حسین سالارآملی، قائممقام وقت امور بینالملل وزارت علوم، شمار دانشجویان خارجی در حال تحصیل در کشور را ?? هزار و ??? نفر اعلام کرد، اما در گزارش همان سال یونسکو تعداد دانشجویان خارجی دانشگاههای ایران تنها ???? نفر اعلام شده که ???? نفر آنها هم اهل افغانستان هستند.دانشجویان خارجی به دو شکل بورسیه و آزاد در کشور حضور دارند. دانشجویان بورسیه اغلب از کشورهای افغانستان، سوریه و لبنان در ایران تحصیل می کنند که خوب دلایل آن هم علاوه بر اشتراکات زبانی نزدیکی مرزی و البته دلایل سیاسی است. با این وجود در این میان سهم ایران از دانشجویانی که به صورت غیر بورسیه ای و آزاد در کشور حضور دارند در بین همین ? هزار و خرده ای دانشجوی خارجی، کمتر از پانصد نفر است و این یعنی فاجعه!ریشه این مشکل از آنجا آب می خورد که بنابر برنامهریزیهای وزارت علوم فقط کشورهایی نقطه هدف برای جذب دانشجو خارجی هستند که همسویی فرهنگی بیشتری با کشور ما دارند و این به منزله انحراف مسیر گردشگری علمی کشور است زیرا هیچ کشوری حتی حق تبلیغ فرهنگ و ملیت خود را برای افرادی که با هدف علمی وارد کشور شده اند ندارد و این مساله در مرامنامه تاسیس بسیاری از دانشگاه های مطرح دنیا آمده است.
رتبه نه چندان خوشایند دانشگاهها
پیشبینیهای اعلام شده نشان میدهند تا سال ???? میلادی، کشورهای هندوستان، چین، اندونزی و ایالات متحده، میزبان بیش از نیمی از جمعیت ?? تا ?? ساله جهان خواهند بود، با این وجود موسسه معتبر QS در آخرین رتبهبندی خود از دانشگاههای جهان که در اسفند سال ????منتشر شد در میان ???? موسسه آکادمیک، شش دانشگاه آمریکا و چهار دانشگاه بریتانیا را در میان ?? دانشگاه برتر جهان معرفی کرد. در این فهرست تنها دو دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه تهران در رتبههای ??? تا ??? قرار گرفتهاند. این در حالی است که در سال های اخیر بسیاری از کشورهای در حال توسعه که در گذشته شرایط اسفناکی از نظر جذب دانشجو داشتند این روزها به قطب گردشگری علمی تبدیل شده اند. برای مثال طبق همان گزارش یونسکو امارات متحده عربی در جذب دانشجویان از کشورهای منطقه به عنوان سومین مقصد، جایگزین انگلستان شده است یا ترکیه در سال ???? میلادی چهار دانشگاه خود را به عنوان طرحی برای جذب دانشجویان خارجی مسلمان به نخست وزیر این کشور ارائه داد. همچنین در مالزی که بهشت گردشگران علمی ایرانی محسوب می شود، براساس آمار فوق تعداد دانشجویان خارجی طی سه سال گذشته جهشی بیش از صد درصد را تجربه کرده است. با این وجود صرفنظر از فضای دانشگاه ها و اعتبار علمی آنها در دولت یازدهم و هم زمان با برجام سیاسی، تلاش های زیادی صورت گرفت تا شرایط حضور گردشگران و به ویژه گردشگران علمی در کشور بهتر شود. درحالیکه یکی از مشکلات دانشجویان برای آمدن به ایران، فرایند طولانی دریافت ویزا بود، مرداد سال گذشته مدیرکل دانشجویان غیرایرانی خبر داد مدت صدور ویزای دانشجویان خارجی پس از رایزنی با وزارت امور خارجه کاهش پیدا کرده و آنها میتوانند تا یک هفته بعد از ارائه مدارکشان ویزا بگیرند. این فرایند تا پیش از این، تقریبا یک ماه یا بیشتر طول میکشید.
ممنوعیت تدریس به زبان انگلیسی
با وجود اینکه پذیرش دانشجویان خارجی به افزایش رتبه دانشگاهها کمک میکند، در ایران تدریس به زبان انگلیسی از طرف شورای عالی انقلاب فرهنگی ممنوع شده است. این مساله بعد از تأسیس شعبههای بینالملل دانشگاههای ایرانی و تدریس به زبان انگلیسی در این مراکز به وجود آمد. در تیر سال ?? شورای عالی انقلاب فرهنگی در مصوبهای تمامی دانشگاههای کشور که در داخل مرزها شعبه تأسیس کردهاند را موظف به تدریس به زبان فارسی کرد. این موضوع شامل حال دانشگاههایی که عنوان «بینالمللی» را در پیشوند اسمشان داشتند هم میشد. اما به دنبال درخواستهای دانشگاههایی که قصد داشتند پذیرش دانشجویان خارجی را افزایش دهند، شورای عالی انقلاب فرهنگی دی سال ?? مجوزی محدود را در قالب ماده واحدهای تصویب کرد تا ارائه بعضی از دروس به زبان غیرفارسی فقط در سه دانشگاه علوم پزشکی تهران، صنعتیشریف و تهران در واحدهای بینالملل مجاز باشد. براساس این مصوبه زبان تدریس در دانشگاههای ایران باید فارسی باشد و استثنای تدریس به زبانهای دیگر هم تنها برای دانشجویان غیرایرانی برقرار است. به اضافه اینکه برای همه دانشجویان خارجی باید دورههای ویژه آموزش زبان فارسی برگزار شود و مدرک این دوره شرط فراغت از تحصیل آنهاست. در این راستا، همچنین حاججباری مدیر کل امور دانشجویان غیر ایرانی وزارت تحقیقات و فناوری، در مورد اهداف پذیرش دانشجویان غیرایرانی گفت: «یکی از مهمترین اهداف وزارت علوم در این زمینه ترویج فرهنگ و زبان فارسی است و هنگامی که این دانشجویان برای تحصیل به ایران میآیند، باید زبان فارسی را فرا بگیرند. همین باعث آشنایی با فرهنگ و رسوم ایران میشود. این افراد با فرهنگ ما آشنا شده و توانمندی کشور ایران را میبینند، هنگامی که به کشور خود بازمیگردند به صورت غیرمستقیم سفیر فرهنگی ایران در کشورهای خود میشوند.» تمرکز بیش از حد مسئولان وزارت علوم در حفظ ارزش های ملی و فرهنگ بومی برای افرادی که هیچ تعلقی به فرهنگ ما ندارند می تواند در عمل چندان کارکرد های مثبتی به همراه نداشته باشد. در همه کشورهایی که دانشگاه های مطرح دنیا در آنها قرار دارند صرفنظر از آسیایی یا اروپایی بودن این کشورها زبان انگلیسی به عنوان یک زبان بین المللی زبان تدریس است با این وجود در ایران تاکید بر یادگیری زبان فارسی برای دانشجویان خارجی با هدف حفظ فرهنگ حداقل با اهداف گردشگری همخوانی ندارد.
تسهیل اقامت دانشجویان خارجی
در کنار همه اینها خوابگاههای کم امکاناتی که بسیاری از دانشجویان ایرانی را به ستوه آوردهاند، شاید محل مناسبی برای اقامت دانشجویان خارجی نباشند. دانشجویان خارجی در اغلب دانشگاههای بزرگ ایرانی خوابگاههای جداگانه دارند، اما اخیرا وزارت علوم طرح تازهای برای حل مساله اقامت این دانشجویان پیشنهاد کرده است. زندگی با خانوادههای ایرانی یکی از پیشنهاداتی است که برای دختران خارجی در ایران مطرح شده است. سالار آملی گفته این کار به آشنایی دانشجویان خارجی با فرهنگ ایرانی کمک میکند و به این منظور میتوان خانوادههای امین را شناسایی کرد تا دانشجویان و به ویژه دختران دانشجو وارد خانوادههای ایرانی شوند. کاری که در بسیاری از نقاط دنیا تحت عنوان «هاست فمیلی» یا خانواده میزبان رواج دارد. کشورها در جذب گردشگر علمی از همه نقاط دنیا باید تا حد زیادی آزاد اندیش باشند و تنها در این شرایط است که می توان به حضور گردشگران خارجی به ویژه گردشگرعلمی در کشور امیدوار بود. در این شرایط بهتر است مسئولان وزارت علوم در جذب گردشگران خارجی سیاسی یا حتی فرهنگی عمل نکنند و کاملا علمی و تخصصی به بالا بردن شرایط و کیفیت دانشگاه ها و مراکز علمی برای جذب دانشجو اندیشیده و کار تبلیغ فرهنگ و هویت ایرانی را به مسئولان خاص آن مانند نهاد فرهنگ و ارشاد یا رسانه های کشور بسپارند.
منبع : روزنامه آرمان
