
سازمان تأمین اجتماعی پس از ماهها اجرای آزمایشی، طرح «بیمه متمرکز، یکپارچهسازی شعب و استقرار نظام یکپارچه مالی تعهدی» را در آستانه تعمیم سراسری قرار داده است. این طرح که در حال حاضر در شعبه ۱۹ تهران به عنوان پایلوت اجرا میشود، وعده پایان دادن به وابستگی بیمهشدگان به «شعبه محل تشکیل پرونده» را داده است؛ تغییری که میتواند دسترسی به خدمات را از شعب کاهش دهد و کیفیت ارائه خدمات را برای همه ذینفعان ارتقا دهد.
دامون خدابنده، رئیس مرکز آمار، محاسبات و فناوری اطلاعات سازمان تأمین اجتماعی درباره اجرای طرح بیمه متمرکز به عنوان یکی از مهمترین اقدامات سازمان تأمین اجتماعی در راستای برنامههای تحولی بیستگانه گفت: هدف از اجرای طرح «بیمه متمرکز و یکپارچهسازی شعب»، تمرکز بر دادهها، بهبود فرآیندها و یکپارچهسازی سیستمها در این سازمان بیمهگر است.
خدابنده اظهار کرد: به همین منظور برنامهریزی و اقدامات اجرایی برای تحقق این طرح اساسی و موثر در سازمان تأمین اجتماعی انجام شده است که شامل برنامههایی همچون تمرکز دادهها، یکپارچهسازی سیستمها، بازمهندسی فرآیندها، زیرساخت حکمرانی دادهها، یکپارچهسازی شعب، ارتقای شفافیت و مدیریت منابع و هوشمندسازی بازرسیها میشود.
زیربنای شکلگیری این طرح، یک مشکل چندینساله در ساختار سازمان تأمین اجتماعی بود، دادههای بیمهای در شعب مختلف پراکنده بود و همین پراکندگی مشکلاتی برای بیمهشدگان و سازمان تأمین اجتماعی ایجاد کرده بود. پیامد ملموس برای بیمهشدگان آن بود که برای بسیاری از خدمات، ناچار به مراجعه به شعبهای بودند که پرونده اولیه در آن تشکیل شده بود؛ حتی اگر سالها از تغییر محل سکونت یا فعالیتشان گذشته باشد.
این وابستگی جغرافیایی، برای کارفرمایانی که کارگاههای متعدد در شهرهای مختلف داشتند، به یک گلوگاه اداری جدی تبدیل شده بود. علاوه بر این، نبود سیستم مرکزی باعث میشد امکان تحلیل دقیق رفتار بیمهپردازان، اجرای هوش مصنوعی و داشبوردهای مدیریتی وجود نداشته باشد و امنیت دادهها نیز در معرض تهدید قرار گیرد.
راهحل؛ تمرکز در سه لایه
طرح بیمه متمرکز در سه سطح طراحی شده است: تمرکز دادهها به معنای تجمیع اطلاعات بیمهشدگان، کارفرمایان، سوابق و پرداختها در یک پایگاه داده مرکزی؛ یکپارچهسازی سیستمها از طریق ادغام ماژولهای مختلف بیمهای مانند محاسبه پیمان و رسیدگی به هیأتها در یک سکوی نرمافزاری واحد؛ و بازمهندسی فرآیندها برای افزایش بهرهوری و کاهش خطای انسانی.
رئیس مرکز آمار، محاسبات و فناوری اطلاعات سازمان تأمین اجتماعی گفت: یکی از این برنامههای حول اجرای طرح بیمه متمرکز و یکپارچهسازی شعبه مربوط به تمرکز دادهها است که تجمیع اطلاعات بیمهشدگان، کارفرمایان، سوابق بیمهای و پرداختها در یک پایگاه داده مرکزی به واسطه آن صورت میگیرد تا امکان تحلیل دقیقتر، گزارشدهی معتبر و امکان بکارگیری هوش مصنوعی در این فرایند فراهم شود.
وی با اشاره به یکپارچهسازی سیستمها به عنوان یکی دیگر از این برنامههای محوری در راستای اجرای این طرح اظهار کرد: بر همین اساس ماژولهای مختلف بیمهای مانند محاسبه پیمانها، رسیدگی به هیأتها و سایر فرآیندها در یک سکوی نرمافزاری یکپارچه مبتنی بر معماری میکروسرویسی ادغام میشوند تا هماهنگی و سرعت عملیات در این بخش نیز روند افزایشی داشته باشد.
بر اساس اطلاعات موجود، میزان پیشرفت این طرح تا میانه سال ۱۴۰۵ حدود ۸۰ درصد اعلام شده است. شعبه ۱۹ تهران به عنوان پایلوت انتخاب شد و ماژولهای وصول حقبیمه، مطالبات پیمان و هیأتهای تشخیص مطالبات در آن به اجرا درآمد. مدیریت سازمان تأمین اجتماعی نیز بر اجرای کوتاهمدت مرحله گذار و اهمیت رضایتمندی ذینفعان تأکید کرده است.
مزایا برای بیمهشدگان، خدمات بدون مرز
مهمترین دستاورد بیمه متمرکز برای بیمهشدگان، حذف وابستگی به شعبه دارای سابقه است. با تکمیل این پروژه، شعب تأمین اجتماعی در هر جای کشور به شعب یکپارچه تبدیل خواهند شد؛ به این معنا که هر بیمهشده یا بازنشسته در هر نقطه از کشور به هر شعبهای مراجعه کند، میتواند همه خدماتی را که در شعبه اصلی خود دریافت میکرد، در شعبههای دیگر نیز دریافت کند.
این تغییر، هزینه زمانی و مالی مراجعه به شعب خاص را حذف میکند و به ویژه برای بیمهشدگانی که محل سکونت یا اشتغال خود را تغییر دادهاند، امکان دسترسی عادلانهتر به خدمات را فراهم میآورد. سرپرست سازمان تأمین اجتماعی، ایجاد عدالت اجتماعی و دسترسی عادلانه به امکانات و خدمات را «زیربنای ایجاد تأمین اجتماعی» خوانده و تأکید کرده که این مفاهیم در بیمه متمرکز و تحول دیجیتال محقق خواهد شد.
خدابنده همچنین افزود: با اجرای بازمهندسی فرآیندها، علاوه بر اینکه فرآیندها بازبینی شده تا بهرهوری افزایش یابد، در این مسیر خطاهای انسانی نیز کاهش مییابد. این بازبینی باعث میشود خدمات بهروز و متناسب با فناوریهای نوین به همه ذینفعان و مخاطبان ارائه شود و از روشهای سنتی و پراکنده و اعمال سلیقه شخصی در این فرایندها نیز جلوگیری خواهد شد.
وی با اشاره به یکی دیگر از این برنامهها با عنوان زیرساخت حکمرانی دادهها، تصریح کرد: همچنین طرح بیمه متمرکز زیربنای تحولی بنیادین در زیرساختها، فرایندها و حکمرانی دادهها در سازمان تأمین اجتماعی است که امکان مدیریت بهینه اطلاعات مالی و بیمهای را در این نهاد فراهم میکند و شفافیت مالی را بهبود میبخشد.
پایان سفرهای اداری
برای کارفرمایان، بیمه متمرکز مزایای مستقیم و قابل لمسی دارد. تسهیل امور کارفرمایان دارای کارگاههای متعدد در سراسر کشور و حذف نیاز به اعزام نماینده به شعب مختلف، از جمله دستاوردهای اعلامشده است . همچنین جلوگیری از ایجاد بدهیهای مضاعف ناشی از پراکندگی اطلاعات و نبود ارتباط بین شعب، از دیگر مزایای این طرح برای کارفرمایان است.
تسریع در صدور مفاصاحسابهای موضوع مواد ۳۷ و ۳۸ قانون تأمین اجتماعی به صورت برخط و غیرحضوری، از دیگر مزایایی است که کارفرمایان را از فرآیندهای سنتی و زمانبر رها میکند . امکان استفاده برخط از مانده بستانکاری کارفرمایان برای تسویه بدهیهای جاری و معوق در قالب کیف پول الکترونیکی نیز پیشبینی شده است.
نظارت هوشمند و کاهش هزینهها
از منظر سازمان تأمین اجتماعی، بیمه متمرکز زیربنای تحولات گستردهتری است. این طرح امکان استقرار نظام مالی تعهدی را فراهم میکند؛ به این معنا که تمام تعهدات و درآمدهای سازمان در مقیاس فردی و جمعی در لحظه ثبت، تحلیل و پایش شوند. پیش از این، سیستمهای بیمهای و مالی سازمان در دو ساختار جداگانه فعالیت میکردند، اما با اجرای این طرح، دادههای مالی به صورت تعهدی ثبت و پایش خواهند شد که افزایش شفافیت و امکان مدیریت منابع در لحظه را به همراه دارد.
همچنین بازرسی دفاتر قانونی که در گذشته به صورت سنتی و مبتنی بر مراجعات میدانی انجام میشد، با دادههای متمرکز به شکل هوشمند و خودکار اجرا خواهد شد و سیستمهای تحلیلگر قادر خواهند بود مغایرتها را به صورت برخط شناسایی کنند . کاهش هزینههای اداری از طریق حذف فرآیندهای موازی و افزایش امنیت دادهها از طریق تمرکز مراکز داده و ایجاد دیتاسنترهای پشتیبان، از دیگر مزایای سازمانی این طرح است.
خدابنده درباره یکپارچهسازی شعب یکی دیگر از این اقدامات مهم در حوزه بیمه متمرکز نیز افزود: با اجرای این طرح، همه شعب سازمان تأمین اجتماعی به سمت یکپارچهسازی اطلاعات، حرکت میکنند تا علاوه بر اینکه دسترسی متمرکز به دادهها فراهم شود، خدمات به همه گروههای مشمول و ذینفع نیز به صورت هماهنگ و سریعتر به بیمهشدگان ارائه شود.
به گفته او، ارتقای شفافیت و مدیریت منابع از دیگر برنامههای تحقق طرح بیمه متمرکز و یکپارچهسازی شعب است که با ثبت تعهدات و درآمدهای سازمان تأمین اجتماعی به صورت تعهدی و لحظهای، مدیریت منابع و تحلیل تعهدات به شکل دقیقتر انجام خواهد شد.
رئیس مرکز آمار، محاسبات و فناوری اطلاعات سازمان تأمین اجتماعی گفت: با هوشمندسازی بازرسیها تحت عنوان یکی دیگر از این اقدامات، فرآیند بازرسی دفاتر قانونی که پیشتر به صورت سنتی و میدانی انجام میشد، در حال حاضر با استفاده از دادههای متمرکز به صورت هوشمند و خودکار انجام شده و مغایرتها به صورت برخط شناسایی و هشدارهای پیشگیرانه صادر میشود.
بیمه متمرکز، آنگونه که مقامات سازمان تأمین اجتماعی تأکید کردهاند، صرفاً یک تغییر نرمافزاری نیست؛ بلکه «بازطراحی بنیادین رابطه میان بیمهشده و شعبه» است. با اجرای کامل این طرح، بیمهشده دیگر «مالک» یک شعبه خاص نخواهد بود و خدمات را در هر نقطه از کشور دریافت خواهد کرد.
کارفرما از سفرهای اداری به شعب مختلف رها میشود و سازمان تأمین اجتماعی نیز به دادههای یکپارچهای دست پیدا میکند که زیربنای نظارت هوشمند، مدیریت منابع و اجرای تعهدات بلندمدت است. آنچه باقی میماند، عبور موفق از مرحله گذار و اثبات این وعده در عمل است؛ وعدهای که اگر محقق شود، میتواند تجربه مراجعه به تأمین اجتماعی را برای میلیونها نفر به طور محسوس تغییر دهد.
سازمان تأمین اجتماعی به واسطه گستردگی خدمات خود نیازمند اجرای طرحهای مهمی همچون بیمه متمرکز است تا از این طریق بخشی از خدمات در شعب کاهش یابد و از طرفی دیگر بیمهشدگان، مستمریبگیران و حتی کارفرمایان بتوانند به صورت متمرکز و یکپارچه خدمات خود را دریافت کنند.
وجود 46 میلیون نفر بیمه شده و مستمریبگیر تحت پوشش ضرورت اجرای چنین طرحهایی را افزایش میدهد زیرا بزرگترین سازمان بیمهگر حجم زیادی از خدمات در بخشهای بیمهای، درمانی و بازنشستگی را به عهده دارد که اجرای دقیق آن نیازمند اجرایی شدن طرحهایی همچون بیمه متمرکز و یکپارچهسازی شعب است تا علاوه بر توسعه خدمات، رضایتمندی همه مخاطبان و ذینفعان این سازمان را به دست آورد.