
گاهی علاقه به ادبیات در میان روزمرگیهای یک شغل متفاوت، فرصتی برای روایت قصههایی ناگفته فراهم میکند. جواد جمال، از کارکنان بیمارستان شفا سمنان، نمونهای از این علاقهمندان است که در کنار فعالیت در واحد حفاظت فیزیکی، دنیای نویسندگی را نیز دنبال کرده و با انتشار کتاب «مهتاب»، نخستین گام جدی خود را در مسیر ادبیات برداشته است؛ اثری که ریشه در یک روایت واقعی دارد و تلاشی برای زنده نگه داشتن خاطرات و حالوهوای کوچههایی است که بهتدریج در حال فراموشیاند.
به گزارش تامین24 به نقل از روابط عمومی مدیریت درمان تأمین اجتماعی استان سمنان، انتشار کتاب «مهتاب» بهانهای شد تا در ادامه معرفی چهرههای فعال فرهنگی این مجموعه، با جواد جمال درباره تجربه ورود به دنیای نویسندگی، چگونگی شکلگیری داستان این کتاب و چالشهایی که در مسیر نوشتن و انتشار نخستین اثرش با آن روبهرو بوده است، گفتوگو کنیم.
- ابتدا خودتان را بیشتر معرفی کنید؟
بنده جواد جمال هستم. دارای مدرک کاردانی حقوق و متاهل هستم. حدود دو سال است که به خانواده بزرگ مدیریت درمان تامین اجتماعی استان سمنان ملحق شدم. از دوره دبیرستان فعالیت فرهنگی داستان نویسی و شعر را شروع کردم و به خاطر علاقه ایی که به مبحث داستان و شعر دارم بعضی وقت ها دستی به قلم می برم.
- آقای جمال، شما در محیطی فعالیت میکنید که نظم، امنیت و آرامش بیمارستان روی دوش شما و همکارانتان در واحد حفاظت فیزیکی است؛ چطور شد از دل این فضای انضباطی و جدی، دنیای لطیف داستاننویسی و خلق کتاب «مهتاب» متولد شد؟ این دو دنیا چطور در کنار هم جمع شدهاند؟
دنیای لطیف ادبیات و فضای نسبتاً سخت و انعطافناپذیر حفاظت فیزیکی، دو حوزه متفاوت و در عین حال مستقل از یکدیگر هستند که من در هر یک، متناسب با جایگاه و مسئولیتی که بر عهده دارم، ایفای نقش میکنم. همواره تلاش کردهام میان این دو حوزه مرز مشخصی قائل شوم. اگرچه مسائل و اتفاقات روزمره در محیط شغلی میتوانند دستمایه خلق هزاران داستان ناب و خواندنی باشند، اما با توجه به حساسیتهای شغلی و ضرورت رعایت اصل رازداری، حفظ این مرز را امری ضروری میدانم.
- فضای روی جلد و حال و هوای کتاب «مهتاب» و جمله «گاهی برای یافتن خود، باید از دل شهر عبور کرد...» حسوحال بومی و عمیقی دارد. چقدر از این فضاها، شخصیتها یا ماجراها ریشه در دغدغهها، خاطرات یا محیط پیرامون خودتان دارد؟
فکر میکنم ما دهههفتادیها نسلی هستیم که در مرز میان دنیای سنتی و مدرن قرار گرفتیم؛ نسلی که هم بازیهای کوچهپسکوچههای خاکی را تجربه کرده و هم با بازیهای کامپیوتری و اندرویدی بزرگ شده است. ما آخرین نسلی بودیم که در کوچهها گلکوچیک و تیلهبازی میکردیم و از نخستین نسلهایی بودیم که پای کامپیوترهای شخصی و کنسولهای بازی (PS) نشستیم.
شاید به همین دلیل، بهعنوان خالق این داستان کوتاه، تلاش کردم گوشهای از حالوهوای کوچههایی را به تصویر بکشم که امروز آرامآرام در حال فراموشی هستند؛ کوچههایی که خاطرات مشترک نسل ما را در خود جای دادهاند.
- کار در بیمارستان و بهویژه واحد حفاظت فیزیکی، شیفتهای خاص خودش را دارد و انرژی زیادی میطلبد. نوشتن یک کتاب وقت و تمرکز بالایی میخواهد؛ چطور بین شیفتهای کاری بیمارستان شفا و ساعتهای نوشتن کتاب تعادل برقرار کردید؟ سختترین بخش این ماجرا کجا بود؟
درست است برقراری تعادل میان شیفتهای کاری در محیط درمان و اختصاص زمان به نوشتن، حتی در حد چند سطر، واقعاً دشوار است. با این حال، به نظرم علاقه و اشتیاق به نوشتن نقش مهمی در عبور از این دشواری دارد و تا حد زیادی میتواند این فاصله را جبران کند.
شاید سختترین لحظه برای نوشتن، زمانی باشد که تصمیم میگیرید قلم به دست بگیرید، اما خاطرات شیفت کاری و دغدغهها و چالشهایی که در طول آن تجربه کردهاید، همچنان ذهن شما را به خود مشغول کردهاند. در چنین شرایطی، جدا کردن ذهن از فضای کار و ورود به دنیای نوشتن، کار چندان آسانی نیست.
- وقتی همکاران و کادر درمان بیمارستان شفا فهمیدند همکارشان یک نویسنده رمان است، چه واکنشی نشان دادند؟ آیا در بیمارستان کسی بوده که کتاب را بخواند و غافلگیرتان کند؟
متأسفانه فرهنگ کتابخوانی و حمایت از فعالیتهای فرهنگی و هنری در جامعه ما جایگاه چندان مطلوبی ندارد. مشکلات اقتصادی و معیشتی نیز باعث شده است که بخش قابل توجهی از مردم، فرصت و انگیزه کافی برای پرداختن به کتاب و کتابخوانی نداشته باشند. همکاران ما نیز بخشی از همین جامعه هستند و طبیعتاً از این شرایط مستثنا نیستند.
با این حال، همکارانی هم بودهاند که با لطف و استقبالشان من را بسیار دلگرم کردهاند. آنها پس از تهیه و مطالعه کتاب، با شخصیتهای داستان همذاتپنداری کرده و بازخوردهای جالب و ارزشمندی درباره داستان و شخصیتهای آن با من در میان گذاشتهاند. دریافت چنین بازخوردهایی برای من بسیار خوشایند و انگیزهبخش بوده است.
-از لحظهای که ایده اولیه «مهتاب» به ذهنتان خطور کرد تا روزی که کتاب را چاپشده در دست گرفتید، چه مسیری طی شد؟ بزرگترین چالشی که در مسیر انتشار کتاب با آن روبهرو شدید چه بود؟
کتاب «مهتاب» روایتی کاملاً واقعی دارد. شخصیت اصلی داستان، فردی است که در قید حیات بوده و از آشنایان من است. ایشان که اکنون پا به سن گذاشتهاند، بسیاری از چالشها و اتفاقات روایتشده در داستان را شخصاً تجربه کردهاند و خودشان نیز تأکید داشتند که در صورت انتشار اثر، از نامهای مستعار برای شخصیتها استفاده شود. من در واقع، روایت ایشان را دریافت کردم و با پرداخت داستانی و افزودن جزئیات و فضاسازی، تلاش کردم به آن شکل و انسجامی ببخشم که برای خواننده جذاب و خواندنی باشد و از مطالعه آن خسته نشود.
به نظرم امروز، با توجه به شرایط اقتصادی و مشکلات مالی موجود، یکی از بزرگترین چالشهای پیش روی افرادی که قصد فعالیت در حوزه فرهنگ و هنر را دارند، تأمین هزینههای مالی پروژه است. متأسفانه حمایت چندانی از این فعالیتها صورت نمیگیرد و همین مسئله میتواند مسیر تولید و انتشار آثار فرهنگی را دشوار کند.
- آیا شغل شما کمکی به شخصیتپردازیها یا کشف جزئیات در داستاننویسیتان هم کرده است؟
از آنجا که معمولاً تلاش میکنم خارج از محیط و موقعیت شغلی، تمام دیدگاهها و ذهنیتهای مرتبط با کارم را از فضای فکری خود کنار بگذارم، میتوانم بگویم که نگرشها و تجربههای شغلیام تأثیر چندانی بر شکلگیری و ساختار اصلی این اثر نداشتهاند.
- برای جوانانی که دوست دارند وارد دنیای نویسندگی شوند اما شاید دلهره شروع را دارند، چه پیامی دارید؟ و آیا بعد از «مهتاب» اثری دیگری در دست نوشتن دارید؟
بهعنوان کسی که بهتازگی نخستین اثر خود را به چاپ رسانده، فکر میکنم هنوز برای توصیه کردن به دیگران زود باشد. از طرفی، به این باور رسیدهام که یک اثر ادبی، حتی در قالب یک کتاب، میتواند تأثیر عمیقی بر زندگی افراد بگذارد و مسیر فکری و شخصی آنها را به سمت رشد و تعالی تغییر دهد. به همین دلیل، قصد دارم انشاءالله کتاب بعدیام را نیز تا سال آینده به چاپ برسانم.
- و حرف آخر:
فقط میتوانم از تمام کسانی تشکر کنم که برای شخصیت و رشد فردی خود ارزش قائلاند و مطالعه کتاب را، حتی بهاندازه روزی یک صفحه، در برنامه زندگیشان قرار میدهند. به باور من، همین گامهای کوچک میتوانند زمینهساز رشد فکری و فردی انسان باشند.